Chương 13: Hạn Định Ba Ngày

Khí lạnh trong đại sảnh ty dệt như đông cứng lại sau tiếng quát của cụ Thôi Diệu Cẩm. Chiếc gông gỗ lim trĩu nặng lơ lửng trên không trung, bị đầu gậy trúc bịt đồng nện trúng phát ra dư âm ong ong. Tên nha dịch giật thót cổ tay, trố mắt nhìn bà lão lưng thẳng tắp, rồi ngập ngừng liếc nhìn lên bàn công án nơi vị quan phụ mẫu đang ngồi trầm ngâm.

Lý Trọng Đạt khẽ giơ tay áo thụng, toán sai nha lập tức thu đao lùi về hai hàng nghiêm cẩn. Vị quan trẻ tuổi nheo mắt nhìn cụ bà tóc bạc như cước, giọng trầm tĩnh nhưng uy nghiêm vang khắp sảnh đường:

— Lão trượng tuổi tác đã cao, có điều gì uất ức muốn giãi bày trước bản quan? Nên nhớ, đây là cống phẩm dâng lên thiên tử, chứng cứ hư hoại sờ sờ, nếu nói lời xằng bậy che giấu tội khi quân thì luật nước khôn dung.

Cụ Diệu Cẩm chắp hai tay trước ngực, cúi mình thi lễ một cách mực thước rồi cất giọng sang sảng, từng lời rành mạch:

— Thưa quan lớn! Già này năm nay tám mươi hai tuổi, từ thuở lên mười đã theo chân ông cha quanh quẩn bên nong tằm né kén. Nhà họ Thôi ba đời ở khúc bồi sông Mã đều sống bằng nghề tơ lụa, lấy chén nước vôi trong và tấm lòng thuần hậu làm gốc rễ nếp nhà. Bát cơm manh áo cả họ trông vào sợi tơ vàng, già này dẫu có lú lẫn đến đâu cũng không dám đem tính mạng cả gia tộc ra đùa giỡn với triều đình. Già chỉ xin quan lớn nể chút công đức ba đời giữ lửa nghề tơ của họ Thôi, cho phép một bà già nhà quê được bước lên trước ba bước, tận tay xem xét manh mối trên xấp vải hỏng này.

Ánh mắt sắc sảo của Lý Trọng Đạt lóe lên vẻ tò mò. Vị tri huyện xuất thân hàn vi vốn am hiểu nông tang, thấy phong thái ung dung đĩnh đạc của cụ Thôi liền khẽ gật đầu:

— Chuẩn cho lão trượng.

Cụ Diệu Cẩm bước chầm chậm tới bên hòm gỗ thông đang mở toang. Không màng đến thứ mùi khét nồng nặc tanh tưởi bốc lên sặc sụa, cụ vươn bàn tay gầy guộc đầy vết chai sần, nhẹ nhàng nhấc một mẩu vải vụn cháy đen lên sát mũi khẽ hít một hơi. Đoạn, cụ dùng ngón tay cái miết mạnh vào mép biên của thớ vải mủn nát, rồi đưa cao lên trước mắt vị quan phụ mẫu và toàn thể đám đông buôn tơ đang xì xào bàn tán:

— Xin quan lớn và bà con xóm bãi mở mắt trông rõ! Mười tấm lụa cống của họ Thôi chúng tôi dệt theo lối luồn thoi đuổi canh vân mây, mỗi đường tơ vàng mỡ gà đều được gạn qua ba lần nước vôi trong, kéo sợi đơn mỏng mịn như cánh ve, dập go êm tay, đường biên lụa láng mướt không hề có gợn. Thế nhưng mẩu vải đen mục này, mép biên lại dệt chập sợi đôi thô kệch, đường go dập dằn vụng về, sợi dọc sợi ngang đan chéo vội vã. Đây rõ ràng là thứ lụa vụn dạt bến sông của các xưởng dệt xén bớt công đoạn, sao có thể gán cho bàn tay con cháu họ Thôi được? Hơn nữa, mùi khét này là mùi bùn khoáng lưu huỳnh độc hại hun cháy sợi, chứ nước vôi trong gia truyền chỉ giúp tơ mềm dẻo, bền chắc trăm năm, tuyệt đối không bao giờ làm mủn nát sợi vải ra như than củi thế này!

Mã Khắc Nghiệp đứng bên cạnh chợt tái mét mặt mày. Hắn không ngờ một bà già ngoài tám mươi chốn thôn dã lại có đôi mắt nghề tinh tường đến mức chỉ liếc qua mép biên đã vạch trần được thủ thuật dệt dạt. Hắn vội vã gập phắt chiếc quạt ngà, bước chéo lên to tiếng ngắt lời:

— Nói càn! Đúng là mụ già lú lẫn nói càn hòng gỡ tội! Bẩm quan lớn soi xét, lụa do chính tay người nhà họ Thôi mang từ làng ra bến, niêm phong trong hòm gỗ thông của ty dệt, lại chính mắt bọn họ trải chiếu canh giữ trước cửa kho suốt đêm qua! Giờ lụa cháy hỏng bốc mùi thối tha lại đổ vấy cho thứ lụa dạt vu vơ nào đó! Nếu quan lớn nghe lời xảo ngôn này mà dung túng, mai này lấy gì ăn nói với bộ Công ở kinh kỳ?

— Mã chưởng quầy chớ vội chụp mũ! — Cụ Diệu Cẩm quay phắt lại, ánh mắt già nua bỗng sắc như dao cau găm thẳng vào gương mặt bóng nhẫy của gã lái buôn. — Già này nói có sách, mách có nghề. Quan lớn là bậc đèn trời soi sáng, người am tường việc tằm tang ắt sẽ nhìn thấu đường kim mũi thoi!

Lý Trọng Đạt rời khỏi bàn công án, bước xuống sảnh đường. Ông cúi người nhặt lấy mẩu mép vải vụn từ tay cụ Diệu Cẩm, đưa lên sát mắt quan sát thật kỹ, lại dùng hai ngón tay miết nhẹ đường biên sợi chập đôi thô ráp. Lông mày vị quan trẻ khẽ nhíu lại, trong ánh mắt thoáng qua một tia nghiêm nghị sâu xa. Lời cụ bà nói không sai một tấc, đường dệt mép biên này quả thực cẩu thả, hoàn toàn trái ngược với danh tiếng lừng lẫy của thợ cả thôn Vạn Tằm.

Nhưng luật pháp chốn công môn không thể chỉ dựa vào một lời phân trần mà xóa bỏ tang vật niêm phong. Lý Trọng Đạt quay trở lại ghế chủ tọa, đập mạnh kinh đường mộc xuống mặt bàn:

— Im lặng!

Tiếng ồn ào lập tức tắt lịm. Tri huyện họ Lý nhìn xuống gia đình họ Thôi đang quỳ dưới sân, giọng đanh thép phân xử:

— Lời lão trượng nói có phần hữu lý, đường dệt mép biên quả có điều khuất tất chưa rõ ràng. Song tang vật mười hòm vải đen nằm trong kho niêm phong là thực, kỳ hạn dâng cống vật lên kinh kỳ lại cận kề, triều đình không thể dung thứ cho sự chậm trễ. Nay bản quan hạ lệnh: tạm giam Thôi Văn Khang vào ngục thất nha môn để chờ tra xét căn nguyên!