Chương 2: Tro Nếp Hun Ấm Giàn Tằm

Hơi nóng từ chậu vôi tôi bốc lên nghi ngút, phả vào gương mặt nhăn nheo của cụ Thôi Diệu Cẩm làn hơi ấm nồng đượm. Tiếng xèo xèo trong lòng chậu sành dịu dần, lớp vôi củ rã ra thành thứ vôi tôi trắng mịn, sánh đặc quánh.

Cụ Diệu Cẩm nheo mắt nhìn qua màn sương khói mờ ảo, lập tức cất giọng phân công rành rọt:

— Khang! Cùng Mai mang ngay đống chăn rách với mấy tấm cót ép chèn chặt quanh vách nứa. Gió độc từ sông Mã đang cuốn theo hơi nước luồn qua từng kẽ liếp, không bịt kín lại thì có mười chậu vôi cũng chẳng cứu nổi tằm đâu!

— Dạ, cháu làm ngay! — Thôi Văn Khang quệt mồ hôi trán, vội vã ôm lấy tấm cót dày chạy về phía chái hiên lộng gió.

Thanh Mai lúng túng đứng chôn chân bên cạnh, hai bàn tay trắng nõn nắm chặt vạt áo lụa màu cánh sen, ánh mắt nhìn vách nứa ẩm ướt đầy e dè. Trước kia, mỗi lần mưa gió trở trời, cụ cô ruột luôn bảo bọc nàng trong buồng kín thêu thùa, chưa từng để nàng phải mó tay vào việc nặng nhọc lấm lem. Giờ đây, nghe giọng điệu nghiêm cẩn không chút khoan nhượng của cụ, sống mũi cô bé cay sè, tủi thân muốn ứa nước mắt.

Thấy cháu gái còn ngần ngại, cụ Diệu Cẩm bước tới gần. Cụ không quát mắng mà đưa bàn tay gầy gò vuốt lại nếp áo xộc xệch trên vai con bé, giọng chùng xuống đầy vẻ nhẫn nại:

— Mai à, áo lụa đẹp đẽ con mặc trên người cũng từ sợi tơ con tằm nhả ra mà thành. Giờ giàn tằm đang nghẹt thở vì rét buốt, con không cứu nó, mai này lấy đâu ra lụa quý mà dệt cống triều? Cầm lấy góc chiếu kia, kéo căng cùng thầy con đi!

Hơi ấm từ bàn tay chai sần của bà cố truyền qua lớp vải khiến Thanh Mai khẽ giật mình. Trong đôi mắt già nua ấy không hề có vẻ chán ghét hay ruồng rẫy, mà chỉ chan chứa niềm kỳ vọng thiết tha của bậc trưởng thượng. Cảm giác hờn dỗi trong lòng cô bé phút chốc tan biến, nàng khẽ cắn môi, cúi đầu lí nhí:

— Dạ… con hiểu rồi, thưa bà cố.

Thanh Mai vội vàng xốc lại tà áo, chạy đến ghé vai cùng cha nâng tấm cót ép chèn kín góc tường phía đông, nơi từng cơn gió lạnh đang rít qua khe nứa. Hai cha con thoăn thoắt chèn thêm rơm rạ mục và chăn cũ vào các kẽ hở, chẳng mấy chốc gian nhà tằm đã kín bưng, ngăn cách hẳn luồng gió lạnh ẩm ướt thổi từ ngoài bãi bồi.

Ở phía trong, cụ Diệu Cẩm đón lấy chiếc chậu than đồng từ tay Nhược Lan. Cụ trải một lớp tro rơm nếp dày dưới đáy, rải trấu khô lên trên rồi gắp vài hòn than hồng vùi sâu vào giữa. Cụ vẫy tay gọi Thanh Mai vừa xong việc chạy lại:

— Mai, lại đây bà dạy. Nuôi tằm kỵ nhất là lửa ngọn. Con tằm ăn rỗi thở bằng các lỗ thở li ti dọc hai bên sườn, nếu để khói bốc ngùn ngụt hay lửa cháy bùng, tằm sẽ ngạt khói mà chết rũ. Con phải giữ cho trấu ủ tro nếp âm ỉ cháy ngầm, chỉ tỏa hơi ấm nhè nhẹ như nắng sớm đầu thu thôi.

Thanh Mai quỳ xuống bên mép chậu than, lóng ngóng cầm chiếc que tre khều tro. Bụi than bay lên làm gương mặt trắng trẻo của nàng lấm lem vệt đen, đôi mắt cay xè vì khói. Cụ Diệu Cẩm khẽ mỉm cười, cầm lấy bàn tay nàng, nắn nót từng nhịp gạt tro:

— Nhẹ tay thôi con. Gạt lớp tro nếp phủ kín mặt than, để trấu nhả khói trắng dìu dịu. Khói nếp thơm và ấm, vừa xua tan mùi ẩm mốc, vừa sưởi ấm cho tằm tỉnh lại.

Nhìn cụ cô kiên nhẫn uốn nắn từng ngón tay vụng về của mình, Thanh Mai cảm thấy ngực áo ấm sực. Nàng gật đầu thật mạnh, cẩn thận canh chừng chậu than, không dám lơ là nửa bước.

Bấy giờ, cụ Diệu Cẩm mới quay sang phía Nhược Lan đang đứng chờ bên hai thùng gỗ lớn. Nước vôi sau khi hòa thêm nước giếng đã lắng cặn xuống đáy chậu, chừa lại một tầng nước trên cùng trong văn vắt.

— Lan, con lại đây giúp bà gạn lấy phần nước trong. — Cụ nhẹ giọng dặn dò.

Nhược Lan nhanh nhẹn dùng chiếc gáo dừa múc nhẹ nhàng từng ngấn nước trong veo sang chiếc chậu sành nhỏ, động tác khéo léo đến mức không làm xao động lớp cặn trắng mịn bên dưới. Cụ Diệu Cẩm nhìn đứa chắt gái ngoan ngoãn, lòng dâng lên niềm xót xa khôn xiết khi nhớ lại kiếp trước từng ghẻ lạnh con bé đến nhường nào.