Chương 7: Chén Nước Vôi Trong Gạn Ba Lần

Tiếng chân người chạy rầm rập ngoài ngõ hòa cùng tiếng kêu gào hoảng hốt khiến Nhược Lan run bắn tay, chiếc gáo dừa múc nước vôi suýt nữa rơi tuột xuống đất. Nàng vội ngước nhìn cha mình. Thôi Văn Khang thở không ra hơi, hai bàn tay thô ráp run rẩy níu chặt lấy cánh liếp tre, sắc mặt tái mét như vừa gặp phải tai ương động trời.

Ngay sau lưng ông, cánh cổng tre rộng mở để lộ cảnh tượng nhốn nháo. Hơn hai chục người dân làng Vạn Tằm, từ những người đàn bà gánh nong kén trĩu nặng đến các bậc thợ cả luống tuổi, ai nấy mặt mày hốc hác, nhễ nhại mồ hôi, lũ lượt ùa vào trong sân. Người thì bưng thúng kén vàng ươm còn ấm hơi nhộng, kẻ lại giơ cao đôi bàn tay trầy xước vì lội gai dâu, tiếng khóc than vang lên từng chặp:

— Cụ Cả ơi! Cứu xóm ta với! Phường buôn Cửa Sông chặn hết đường đê rồi!

— Thằng Bát mặt sẹo cùng mấy chục tên tay sai cầm gậy gộc đứng ở ngã ba bến, hễ ai gánh kén ra là chúng ép cân non giá bốn mươi đồng một cân! Ai không chịu, chúng dọa quẳng cả nong xuống sông Mã cho cá ăn!

— Cả đời làm dâu nuôi tằm, chưa từng thấy lũ buôn tơ nào thất đức đến vậy! Giá bốn mươi đồng thì tiền dâu, tiền giống trả sao thấu, có mà chết đói cả làng mất thôi cụ ơi!

Sự bức bối và phẫn uất lan nhanh như ngọn lửa bén rơm. Đứng giữa sân gạch, Thanh Mai sợ hãi lùi sát về phía khung cửi gỗ lim, hai tay túm chặt vạt áo. Nhược Lan vội vàng bước lên nửa bước, chắn phía trước chị gái, đưa mắt nhìn về phía cụ cố Diệu Cẩm.

Trái ngược với vẻ bấn loạn của dân làng, cụ Diệu Cẩm vẫn đứng sừng sững bên lò đất nung. Gió sông thổi lồng lộng làm lay động dải tóc bạc phơ như cước của cụ, nhưng ánh mắt cụ vẫn sáng quắc, trầm tĩnh như mặt hồ không gợn sóng. Chiếc đũa tre trên tay cụ thong thả gác ngang miệng nồi đồng, cụ dộng nhẹ đầu gậy trúc xuống nền sân gạch nung phát ra tiếng “cộc” giòn giã.

Âm thanh không lớn, nhưng uy nghiêm lạ thường khiến đám đông đang hò hét bỗng im bặt. Mọi ánh mắt đỏ hoe, tuyệt vọng đều đổ dồn về phía người thợ cả cao niên nhất của làng tơ.

— Hỗn loạn cái gì! Trời chưa sập, sông Mã chưa cạn, con tằm họ Thôi còn nhả tơ thì dân Vạn Tằm chưa thể chết đói! — Cụ Diệu Cẩm cất giọng đôn hậu mà sang sảng, từng lời rành rẽ lọt vào tai từng người. — Khắc Nghiệp dựa vào mấy chiếc thuyền buôn và kho lụa Cửa Sông để bóp chẹt bà con, vì nó đinh ninh làng ta chỉ biết hái lá nuôi tằm, kén chín không bán thô thì chỉ có nước thối ủng. Nhưng tổ tiên ta để lại đôi tay khéo léo và khung cửi, chẳng lẽ chỉ để làm nô bộc cho phường gian thương?

Bác Cả Đoan, một thợ dệt cao tuổi trong làng, ngập ngừng cất lời nghẹn ngào:

— Thưa cụ Cả, chúng con cũng muốn tự ươm tơ dệt vải đem bán, nhưng kén năm nay mưa dầm dính ẩm, nếu không mua bột thuốc tẩy trắng đắt đỏ của phường buôn Cửa Sông ngâm kén, sợi tơ kéo ra sẽ xơ cứng, keo tơ đóng quánh, chỉ cần lên khung cửi là đứt mủn ngay. Làng nghèo đào đâu ra nén bạc mà mua bột ngâm của chúng nó?

Cụ Diệu Cẩm khẽ mỉm cười, ánh mắt chan chứa lòng bao dung. Cụ quay sang Nhược Lan, khẽ gật đầu:

— Lan, múc cho bà một bát nước vôi trong chum thứ ba ra đây.

— Dạ, thưa bà cố.

Nhược Lan vâng lời, đôi chân thoăn thoắt bước đến chiếc chum sành da lươn kê dưới bóng râm. Nàng khéo léo dùng gáo dừa gạn lấy tầng nước mặt trong vắt, sóng sánh không một gợn bụi tro, cẩn thận rót đầy vào chiếc bát sành men dong rồi bưng lại hai tay kính cẩn dâng lên cụ cố.

Cụ Diệu Cẩm đón lấy bát nước, bước tới trước mặt bác Cả Đoan và mấy vị cao niên, đưa bát nước ra phía trước:

— Bác Đoan, nếm thử xem vị nó thế nào.

Bác Cả Đoan ngỡ ngàng, nhưng vẫn cúi xuống nhấp một ngụm nhỏ, chép miệng rồi ngạc nhiên thốt lên: