Chương 18: Khối chì đối trọng bốn mươi tám cân

Lời cụ Bùi Chấn Hải vừa dứt, cả gian Hangar 3 như bừng tỉnh sau cơn ngột ngạt. Vũ Quốc Hưng lập tức dập gót giày, đôi mắt trũng sâu vì mất ngủ bỗng ánh lên ngọn lửa rực sáng:

“Rõ thưa thầy! Anh em thợ máy, kéo bễ, nổi lửa ngay!”

Trưởng đoàn thanh tra Lê Đình Tuấn bước lại gần bàn thao tác, cúi người nhìn thật kỹ bản vẽ kỹ thuật trên nền giấy can ố vàng. Từng đường nét mực tàu sắc sảo phân chia chi tiết các khoang dầm cánh, kèm theo công thức giải tích cánh tay đòn mô-men uốn và xoắn được viết tay nắn nót. Vị cán bộ dạn dày kinh nghiệm khẽ nhíu mày, giọng đầy thán phục xen lẫn băn khoăn:

“Bác Hải, bác định đặt khối gia trọng vào khoang cánh mạn phải để cân lại tải trọng lệch hai phẩy bốn tấn ở mạn trái?”

Cụ Hải khẽ mỉm cười, đầu ngón tay thô ráp miết dọc theo trục tim cánh trên bản vẽ. Cụ ngước mắt nhìn Tuấn, giọng trầm đanh mà mạch lạc:

“Đúng vậy. Hai phẩy bốn tấn chênh lệch tĩnh giữa hai mạn thân phi cơ là do kết cấu dầm chính bên trái bị biến dạng dư sau đợt đại tu cẩu thả. Nhưng máy bay bay bằng khí động lực học, không chỉ đứng yên trên sàn. Sai số lệch tâm ngang ba mi-li-mét ở trạng thái tĩnh khi lao đi với vận tốc hàng trăm hải lý một giờ sẽ biến thành mô-men uốn và xoắn bất đối xứng cực lớn xé toạc gốc cánh. Không thể tháo dầm cánh ra nắn lại trong tám tiếng, nhưng cơ học cổ điển có cách trị nó. Đây là giải pháp kỹ thuật kép tôi đúc rút từ nửa thế kỷ bảo dưỡng phi cơ thời chiến.”

Cụ Hải chỉ chiếc thước lá thép vào một khoang trống nằm sát vách ngăn số mười hai của cánh phải:

“Thứ nhất, tính theo cánh tay đòn mười lăm mét từ tim thân ra vách ngăn này, ta đúc một khối chì đối trọng nặng chuẩn xác bốn mươi tám ki-lô-gam bắt chặt vào khoang kỹ thuật cánh mạn phải. Bốn mươi tám cân nhân với cánh tay đòn sẽ sinh ra đúng một mô-men đối nghịch, ghì mút cánh phải xuống và kéo mút cánh trái lên, triệt tiêu sạch sẽ mô-men xoắn bất đối xứng. Thứ hai, toàn bộ đinh tán chịu lực quanh vết nứt chỉ thị ở dầm cánh trái phải được nới lỏng để xả hết ứng suất dư, sau đó siết lại bằng cờ lê cân lực cơ học theo đúng trị số nơ-tơn mét chuẩn của nhà chế tạo. Làm xong hai bước, đôi cánh sẽ phẳng như kẻ chỉ.”

Trần Viết Thắng đứng bên cạnh khoanh hai tay trước ngực, ánh mắt sáng rực. Là một phi công dày dạn từng trải qua những pha rung lắc sinh tử, Thắng hiểu ngay giá trị cốt tử của phương án:

“Cân bằng tĩnh chuyển hóa thành cân bằng động! Bác tính toán chuẩn xác đến từng nơ-tơn mét. Cháu hoàn toàn tin tưởng phương án này!”

Lê Đình Tuấn lập tức vung tay, giọng dứt khoát:

“Đoàn thanh tra phê duyệt phương án đặc cách kỹ thuật tại chỗ! Toàn bộ kho vật tư hàng không mở cửa phục vụ cụ Hải và kíp thợ!”

“Bắt tay vào việc!” Cụ Hải gõ mũi gậy xuống sàn phát ra tiếng vang giòn giã.

Cả xưởng máy biến thành một trận địa khẩn trương. Hai chiếc bếp dầu công nghiệp dã chiến được kéo sát lại khu vực giá đúc. Lửa xanh phì phì bốc lên quanh nồi nấu gang chịu nhiệt. Đăng Khoa cùng ba thợ trẻ đẩy xe chở những thỏi chì dự phòng đạt chuẩn hàng không từ kho vật tư ra, cẩn thận cân từng mẻ nhỏ bằng cân đòn cơ học rồi thả vào nồi.

Cụ Hải chống gậy đứng ngay cạnh miệng chảo lửa, hơi nóng hầm hập phả vào gương mặt già nua đầy nếp nhăn. Cụ tự tay cầm muôi thép dài vớt sạch từng mảng xỉ nổi lên trên bề mặt chì lỏng đỏ rực, đảm bảo khối kim loại đúc ra phải đặc khít, không rỗ khí, không lẫn tạp chất. Bên cạnh cụ, Quốc Hưng dùng thước kẹp vi chỉnh kiểm tra lại từng kích thước của khuôn thép định hình chữ nhật có bốn lỗ chờ bắt bulông.

“Rót chì!” Cụ Hải hô vang.

Dòng kim loại lỏng ánh bạc chảy đều tăm tắp vào lòng khuôn thép, bốc lên mùi hăng nồng quen thuộc của khói dầu và kim hoàn. Cụ Hải bấm đồng hồ cơ khí, theo dõi từng giây quá trình nguội tự nhiên để tránh nứt ngót kết cấu. Khi khối chì chuyển sang màu xám sẫm, cụ chỉ đạo đưa vào bể dầu làm nguội chậm, rồi đích thân đặt lên bàn cân kiểm định.

Kim chiếc cân đòn dịch chuyển chầm chậm, từ từ dừng lại ngay ngắn ở vạch bốn mươi tám ki-lô-gam. Không thừa, không thiếu một hoa.

“Chuẩn xác bốn mươi tám cân!” Đăng Khoa reo lên, mồ hôi nhễ nhại chảy ròng ròng trên má nhưng đôi mắt sau tròng kính cận lấp lánh niềm hân hoan tột độ.

“Đưa khối gia trọng lên giàn giáo!” Cụ Hải hạ lệnh, bước chân cụ thoăn thoắt tiến về phía cánh phải chiếc phi cơ.