Chương 8: Viên Đầu Tiên

Quốc Phương cúi người, nhấc một viên gạch mộc từ góc lán phơi lên ngang ngực.

Khối đất sét sau hơn một tuần phơi nắng đã khô kiệt, ngả màu xám tro pha chút sắc vàng phù sa. Ông dùng ngón tay gõ nhẹ lên lưng gạch, nghe tiếng cộp đanh gọn. Khô đều từ trong ruột ra ngoài. Số gạch mộc đã đủ — khoảng hai mươi hai ngàn viên tồn cũ trong lán phơi cộng gần ba ngàn viên ông và Thảo Nguyên cặm cụi nhồi mấy ngày qua đã khô ráo hoàn toàn. Ông kiểm tra từng viên bằng tay trước khi xếp, rà ngón qua mặt đáy, mặt hông để chắc chắn không có vết nứt ngầm. Đạt.

Thảo Nguyên từ trong bếp đi ra, hai ống quần xắn cao, đầu đội chiếc nón lá cũ. Cô bé lẳng lặng cúi xuống bưng sọt gạch mộc đầu tiên đi về phía vòm cuốn của chiếc lò số một.

Lò số một nằm sừng sững cuối sân, tường vòm ám khói đen thẫm. Quốc Phương bước theo sau cháu gái, vạt áo bạc màu bay trong gió sông Vàm Cỏ Đông.

Xếp gạch vào lò là công việc có nguyên tắc riêng: viên nào trước, viên nào sau, xếp theo chiều nào để lửa luân chuyển đều. Xếp quá khít thì ngộp lửa, gạch hóa sống; xếp quá thưa thì nhiệt thoát nhanh, gạch non màu. Ông làm theo đúng cách cha ông dạy ngày trước — không phải vì cách đó hay hơn, mà vì ông không có lý do gì để làm khác. Cửa lò hẹp, ánh sáng ban ngày chỉ rọi một vệt mờ trên nền đất nện chai cứng. Quốc Phương khom lưng bước vào trong mùi vách đất nung quen thuộc.

Ông đón lấy viên gạch mộc từ tay Thảo Nguyên. Nhưng ông không vội đặt xuống ngay.

Người thợ già đứng yên một nhịp giữa lòng vòm cuốn tối sẫm. Hai bàn tay ông ôm chặt viên gạch mộc trước ngực, mắt nhìn chăm chú vào góc nền trong cùng bên trái.

Rồi ông quỳ một chân xuống, chậm rãi đặt viên gạch mộc xuống đúng góc đầu tiên của lò.

Viên này phải đúng hướng, góc vuông, nằm chắc nịch không rung rinh trên mặt đất nện. Đây là một nghi lễ — không phải mê tín, mà là kỷ luật nghề ông học từ hồi mười bốn tuổi khi lần đầu theo cha vào lò. Viên đầu tiên phải vững thì cả mẻ gạch hai mươi lăm ngàn viên mới nương theo đường chỉ ấy mà đứng thẳng tới nóc vòm.

Thảo Nguyên đứng bên mép cửa lò, nhìn theo từng cử động của ông nội. Cô bé hỏi:

“Sao phải đặt viên đó trước?”

Quốc Phương không ngừng tay, với lấy viên gạch thứ hai xếp nối tiếp vào viên thứ nhất, đáp:

“Vì nó là nền.”

Thảo Nguyên im lặng. Tiếng gió lùa qua vòm lò nghe hun hút.

Quốc Phương chùi mu bàn tay vào mép quần, nhìn đường chỉ gạch vừa hình thành dưới chân. Bình thường ông sẽ im bặt, nhưng hôm nay, nhìn bóng đứa cháu gái nhỏ thó đứng chắn luồng sáng trước cửa lò, ông nói thêm: