Chương 13: Gốm nung men mật

Ngón tay chai sần của Giản Quốc Hùng khẽ chạm vào thiết bị truyền tin bên hông đai da bò, ghìm bớt nhịp rung trầm đục. Ánh sáng xanh lục nhấp nháy chậm dần, báo hiệu cổng thời không đã định vị nhưng vẫn còn khoảng đệm trước khi mở lối chuyển dịch. Cụ Hùng thong thả nâng chén trà nụ vối, uống cạn dòng nước mát lành ngọt lịm. Mạch ngầm tinh khiết xua đi cơn khô khát nơi lồng ngực người thợ già. Chuyện thung lũng dẫu qua cơn nguy khốn, cụ vẫn phải thu xếp vuông tròn trước khi cất bước.

Trưa hôm ấy, sân miếu cổ rộn rã chiêng trống mừng ngày hội kết nghĩa giữa dân xóm gốm và thợ lò đường. Mùi mật mới nấu thơm ngào ngạt quyện cùng mùi đất nung ấm áp. Giữa bãi đất bằng, đống lửa củi dâu cháy bập bùng. Trịnh Cửu Bá bước ra trước bà con hai làng. Hai bàn tay lão quấn vải đắp lá dâu, dáng đi khập khiễng sau lần sụt hố bùn lún. Lão quỳ sụp trước hương án, rút xấp văn khế nợ ố vàng.

“Bà con xóm gốm!” Cửu Bá nghẹn ngào, nước mắt lăn trên gò má hốc hác. “Bấy lâu nay lão tham lam xả bã mật đầu độc nguồn nước, lại dùng giấy nợ xiết ép ruộng vườn. Nay nhờ Giản lão tiên sinh cứu mạng và thức tỉnh lương tri, lão xin hóa giải mọi oan khiên!”

Dứt lời, lão ném toàn bộ xấp khế nợ vào đống lửa. Giấy nợ bốc cháy rừng rực thành tàn tro bay theo gió. Tiếng reo hò xen lẫn tiếng khóc òa trút bỏ gánh nặng truyền đời vang dậy thung lũng. Ngay sau đó, Cửu Bá cùng Thanh Lam ký kết giao ước thành lập hợp tác xã mộc đường tuần hoàn, cam kết cùng nhau vận hành cối ép sạch và bảo vệ dòng nước chung.

“Ông Giản! Ông xem này!”

Thanh Lam hân hoan chạy tới, đôi guốc mộc gõ lách cách trên sỏi đá. Đôi tay lấm lem vết bùn tro của cô nâng niu chồng bát đĩa gốm mới ra lò còn ấm hơi than. Cụ Hùng đón lấy chiếc đĩa gốm. Dưới nắng, lớp men bao phủ mặt đĩa óng ả sắc cánh gián trầm ấm. Cụ gõ nhẹ ngón tay, tiếng gốm ngân vang giòn giã.

“Đây là mẻ gốm đầu tiên nung bằng tro bã mía kết hợp bùn mật ủ men háo khí đấy ạ!” Ánh mắt Thanh Lam rạng rỡ. “Nước men mật lên màu nâu bóng tuyệt đẹp, khách buôn dưới huyện vừa đặt mua sạch cả mẻ với giá cao. Xóm cháu có tiền mua thuốc men chữa dứt điểm chứng mục xương cho đám trẻ và người già rồi ông ơi!”

Cụ Hùng vuốt nhẹ vành đĩa mượt mà, lòng ấm áp: “Tốt lắm, cô bé. Bùn đất hay bã mía chẳng có tội, chỉ do xử lý sai mà sinh độc. Nay các cháu biết lấy lửa lò nung hòa quyện bùn men với tro mía thành vật phẩm hữu ích, mở ra sinh kế mới, ấy là thuận theo lẽ tự nhiên.”

Lúc này, Trịnh Cửu Bá kính cẩn bưng chiếc tráp gỗ bách tiến lại, quỳ xuống trước mặt cụ Hùng: “Giản lão tiên sinh! Tiên sinh cứu mạng lão, cứu cả sản nghiệp thung lũng. Lão xin dâng tráp đựng đầy lượng bạc tạ ơn, mong tiên sinh thu nhận chút lòng thành.”

Cụ Hùng nhìn tráp bạc sáng ngời, từ tốn xua tay từ chối: “Già này quen bầu bạn với cưa đục, manh áo thô che đủ mưa nắng, giữ bạc chỉ thêm vướng bận. Chú em có lòng thì hãy đem số bạc này lập quỹ dưỡng lão chu cấp cho phu nghèo già yếu. Phần còn lại, hãy mua thêm cây giống trồng dải rừng dâu tằm ven sông. Rễ dâu ăn sâu giữ đất, thớ dâu dẻo dai bẻ gãy sức lũ, ấy mới là bức đê bao bền vững che chở cháu con mai sau.”