Chương 7: Khói đen Cổ Bản

Làn sương mờ của cổng dịch chuyển vừa tan biến dưới chân, luồng gió khô khốc đã thốc thẳng vào mặt, mang theo thứ mùi khen khét ngột ngạt khiến Giản Quốc Hùng phải khẽ chau mày. Khớp hông và đầu gối cụ nhói lên một cơn đau âm ỉ — di chứng của buổi gắng sức ghì búa nêm chốt dưới chân đê Agri-4 vẫn chưa tan hết. Cụ khẽ nâng tay nén lại chiếc đai da bò bên hông, đưa mắt nhìn quanh.

Trước mắt cụ không còn là bình nguyên công nghệ ngút ngàn, mà là một thung lũng lòng chảo cằn cỗi bị bao phủ bởi màn khói đen kịt. Hàng chục ống khói đắp bằng đất nung từ những lò nấu mật thủ công phía triền đồi đang ngày đêm cuồn cuộn nhả muội than lên vòm trời xám xịt. Mùi mật khê nồng nặc quyện với mùi chua ủng của rỉ đường lên men tạo nên một thứ bầu không khí quánh đặc, bóp nghẹt từng hơi thở.

Đậu trên bả vai cụ, con chim sẻ nhỏ tạc bằng gỗ đàn hương khẽ chớp đôi mắt đá mắt mèo, phát ra tiếng reo lách cách khe khẽ. Cánh chim cơ sinh học khẽ rung lên, A-Phúc hạ thấp giọng:

“Cụ Giản ơi, không khí ở đây nặng mùi a-xít hữu cơ và muội than dữ lắm. Địa tầng bên dưới cũng khô kiệt, mạch nước ngầm đang bị ô nhiễm nghiêm trọng.”

“Già này ngửi thấy rồi,” cụ Hùng trầm giọng, đôi bàn tay dày dạn khẽ vuốt dọc sống chiếc thước đo góc bằng đồng giắt bên hông. “Lòng đất đang rên xiết dưới lớp khói này đây.”

Cụ lần theo con đường mòn lởm chởm sỏi đá đi dần xuống xóm nghèo ven thung lũng. Nơi đây từng là làng nghề gốm trù phú, nhưng nay chỉ còn lại những căn nhà tranh vách đất xiêu vẹo. Dọc lối đi, hàng loạt bàn xoay bỏ không đóng lớp bụi than dày cộp; những đống chum vại nứt toác, méo mó nằm chỏng chơ bên vệ cỏ cháy rụi.

Khung cảnh thê lương khiến bước chân người thợ già chùng xuống. Ngồi tựa cửa những túp lều rách nát là những người dân xóm gốm với thân hình tiều tụy, da bọc xương vàng vọt. Đau xót nhất là những đứa trẻ con bụng chướng to nhưng tay chân khẳng khiu như nhánh củi khô. Khi một đứa bé ngẩng lên ngơ ngác nhìn cụ, cụ thắt lòng nhận ra hàm răng của nó đã mủn đen gần hết, rỉ ra thứ dịch nhờn hôi tanh. Những khớp cổ chân, đầu gối của bọn trẻ sưng múp, biến dạng, khiến chúng chỉ có thể bò lê trên nền đất bụi bặm mà rên rỉ vì những cơn đau nhức buốt tận tủy xương.

“Khát… Mẹ ơi, con khát ngọt quá… Xương con buốt quá…” Tiếng khóc ngằn ngặt, yếu ớt của đứa trẻ nép bên bậu cửa như một nhát dao khía vào tâm can người thợ già 160 tuổi. Chứng bệnh quái lạ ấy đang gặm nhấm từng sinh mạng nhỏ nhoi nơi mảnh đất cùng kiệt này.

Nén tiếng thở dài xót xa, cụ Hùng rảo bước về phía lòng sông cạn trơ đáy đá ở cuối xóm. Dưới lòng lạch khô khốc chỉ còn sót lại một vũng bùn đen ngòm, duy nhất một chiếc giếng đất đào nông chơ vơ bên bờ dốc.

Bên miệng giếng, một bóng dáng mảnh khảnh đang còng lưng kéo sợi dây thừng bện bằng vỏ cây. Đó là một cô gái trẻ chừng đôi mươi, mặc manh áo cộc thô màu chàm vá chằng vá đụp, đôi bàn tay lấm lem bùn gốm đỏ quạch. Đôi guốc mộc cũ dưới chân cô trượt liên tục trên lớp đất sét trơn trượt khi cô gắng sức kéo chiếc gàu gỗ nặng trịch từ đáy giếng lên. Đốt sống lưng cô cong gập lại, từng hơi thở dốc hắt ra mệt nhọc.

“Để già này đỡ một tay.”

Giọng nói trầm ấm của cụ Hùng vang lên xua tan đi sự tĩnh mịch nặng nề. Không đợi cô gái kịp ngơ ngác, cụ Hùng đã bước tới, đôi bàn tay gân guốc chai sần nhẹ nhàng nắm lấy đoạn dây thừng. Bằng một thế đứng vững chãi nương theo lực đòn bẩy của đôi vai, cụ khẽ xoay người, kéo bổng chiếc gàu gỗ nặng trĩu lên khỏi miệng giếng rồi đặt êm ru xuống bờ gạch vỡ.

Cô thợ gốm giật mình lùi lại nửa bước, ánh mắt kiên nghị nhưng đầy cảnh giác nhìn người lạ mặt râu tóc bạc phơ vừa xuất hiện:

“Lão trượng… người là ai? Nước giếng này người ngoài không uống được đâu!”

Cụ Hùng không vội đáp lời. Ánh mắt tinh tường của cụ dán chặt vào thứ chất lỏng sóng sánh trong lòng gàu gỗ. Nước giếng không hề trong trẻo mà có màu vàng đục như nước rỉ sắt, bên trên sủi lên từng đám bọt nhờn nhớt màu xám tro, bốc lên mùi chua gắt lẫn vị hăng nồng nặc xộc thẳng vào mũi.