Chương 3: Cuốn Nhật Ký Bìa Da

Quang nắm lấy cánh tay lạnh ngắt của Mai, kéo cô bước qua bậc cửa rồi dập mạnh cánh cửa gỗ buồng tối. Then sắt nặng trịch sập xuống ngàm giữ phát ra tiếng kêu “cạch” khô khốc. Ánh đèn sợi đốt trên trần rọi xuống những vệt nước mưa li ti bám trên vai chiếc áo khoác gió sờn màu của cô gái. Bên ngoài, hành lang dãy nhà cấp bốn chìm vào tĩnh mịch, chỉ còn tiếng gió mùa đông bắc rít từng hồi qua kẽ chớp mục nát.

"Cháu vào đây ngồi đã," Quang hạ giọng, kéo chiếc ghế gỗ mộc lại gần bàn làm việc ngổn ngang dụng cụ. "Uống hớp nước ấm cho đỡ cóng. Ngoài trời lạnh lắm phải không?"

Anh rót một chén nước sôi từ chiếc phích Rạng Đông bọc sắt hoa văn đỏ để ở góc phòng, đẩy nhẹ về phía Mai. Mai đón chén nước bằng hai bàn tay run rẩy. Hơi nóng bốc lên phả mờ tròng kính cận tròn, nhưng ánh mắt cô vẫn bừng lên vẻ căng thẳng tột độ. Cô không uống mà đặt chén nước sang bên, nâng niu tập tài liệu bọc da bò dày cộp đặt lên mặt bàn soi phẳng.

Lớp bìa da bò thuộc thủ công màu nâu sẫm đã sờn rách bốn góc, mép chỉ khâu tay bung từng đoạn để lộ ruột giấy Bãi Bằng ngả màu vàng ố. Giữa bìa sổ, nét chữ viết tay bằng bút mực Trường Sơn nắn nót ghi rõ: “Nhật ký khảo sát địa chất lưu vực sông Đáy – Tháng 8 năm 1983 – Viện trưởng Hoàng Thế Côn”. Mùi ẩm mốc của giấy cũ hòa lẫn mùi da thuộc bốc lên, át đi vị chua nồng của hóa chất tráng phim trong buồng tối.

"Bố cháu có thói quen ghi chép nhật trình thực địa vô cùng cẩn mật," giọng Mai nghẹn lại, ngón tay lật từng trang giấy giòn mép. "Mỗi giờ một lần, ông đều ghi lại mực nước, tốc độ dòng chảy, hướng gió và độ che phủ của mây. Cuốn sổ này bố cháu cất trong ngăn đáy chiếc va li mây cũ ở quê, mãi đến chiều nay dọn dẹp bàn thờ trước ngày giỗ cháu mới tìm thấy."

Ngón tay Mai dừng lại ở một trang nhật ký có mép gấp nếp, đóng khung cẩn thận bằng hai đường kẻ mực đỏ. Đó là trang ghi chép ngày mười chín tháng tám năm một chín tám ba.

"Chú Quang, chú nhìn kỹ dòng này đi," Mai chỉ vào đoạn nhật ký ghi chép lúc chín giờ bốn mươi lăm phút đến mười giờ ba mươi phút sáng.

Quang cúi thấp người, đôi mắt thâm quầng dán chặt vào từng nét chữ mực Cửu Long xanh đen đã phai màu nhưng nét bút vẫn cứng cáp:

“9h45 – 10h30: Mây tầng dông tích dày đặc che kín toàn bộ vòm trời từ mỏm núi phía tây xuôi về hạ lưu sông Đáy. Sương mù kết hợp hơi ẩm bốc lên từ mặt nước ngập úng tạo thành màn trắng đục, tầm nhìn thực tế dưới năm mươi mét. Hoàn toàn không có ánh nắng chiếu xuống mặt nước. Trạm phân lũ báo động cấp ba.”

Một luồng khí lạnh chạy dọc sống lưng Quang. Lồng ngực anh thắt lại.

"Lúc mười giờ sáng hôm ấy, trời hoàn toàn mù mịt và tăm tối," Mai ngẩng đầu lên, ánh mắt uất nghẹn. "Không hề có một tia nắng nào xuyên qua nổi tầng mây dông dày đặc như thế. Bố cháu không bao giờ ghi sai một hiện tượng thời tiết. Vậy mà trong cuộn phim tư liệu lưu trữ của xưởng, đoạn ca nô cứu trợ chở ông Khiêm lại rẽ sóng dưới ánh mặt trời rực rỡ, bóng cọc tiêu in đen kịt trên mặt nước!"

"Quả đúng như vậy," Quang gật đầu chậm rãi, hơi thở nặng nhọc phả ra sau lớp áo sơ mi bộ đội bạc màu. "Khoa học thực nghiệm không bao giờ biết nói dối. Chi tiết cháu vừa mang tới hoàn toàn khớp với những gì chú vừa đo đạc được trên dải phim."

Quang xoay chiếc đèn bàn soi phim về phía Mai, bật công tắc điện. Vệt sáng gom gọn trên mặt kính mờ, làm nổi bật dải phim nhựa Orwo 35 milimét đang gá trên trục quay cơ khí. Anh cẩn thận xoay núm vặn, đưa đoạn phim ca nô cứu trợ vào tâm điểm quan sát của kính hiển vi quang học độ phóng đại hai mươi lần.

"Cháu nhìn vào đây," Quang ra hiệu cho Mai ghé sát mắt. "Chú đã dùng thước đo vi trắc bằng thép không gỉ và bảng tra cứu thiên văn độ cao mặt trời năm một chín tám mươi để tính toán. Dưới kính hiển vi, bóng chiếc cọc tiêu thủy văn cao hai mét cắm trên dòng lũ bị lệch tới mười bốn độ về phía đông bắc so với dữ liệu thiên văn lúc mười giờ trưa ngày mười chín tháng tám. Góc nâng mặt trời chỉ đạt hai mươi lăm đến hai mươi bảy độ. Đó là góc chiếu của ánh nắng buổi chiều muộn, chính xác là sau mười bốn giờ."

Mai ghé sát mắt quan sát. Hơi thở của cô gái trẻ ngưng bặt trong giây lát trước những hình ảnh phóng đại sắc nét. Từng hạt bạc halogenua li ti hiện rõ mồn một trên nền nhũ tương xám tro.

"Không chỉ có vậy," Quang tiếp tục, ngón tay trỏ bọc gạc trắng rà nhẹ dọc mép phim. "Tại vị trí ca nô vừa đi ngang qua cọc tiêu, có một mối nối dán thủ công bằng dung môi amyl axetat. Kẻ can thiệp đã cắt bỏ đúng bốn khung hình nguyên bản, tương đương một phần sáu giây ghi hình của máy quay cơ khí Konvas chạy ở tốc độ hai mươi tư hình trên giây. Chúng dán ghép lại vô cùng tinh xảo để giấu đi một chi tiết tử huyệt nào đó trong khoảnh khắc ấy."