Chương 10: Lương Tâm Dưới Bễ Than Hồng

Gió bấc rít qua khe nứa của vách lều rèn, thổi tạt những hạt mưa phùn lạnh ngắt vào đống xỉ than xám xịt. Cụ Ma Thế Toàn khẽ đẩy cánh liếp đan bằng nứa ngộ, bước qua ngưỡng cửa đất nện.

Mùi than đá nồng hắc quyện với vị tanh nồng của sắt nung và dầu máy xộc thẳng vào mũi. Giữa gian lều ám muội than đen kịt, bễ thụt gió nằm im lìm. Bên cạnh bếp than củi chỉ còn leo lét vài đốm đỏ, chú Bảy Thợ Rèn ngồi gục đầu trên khúc gỗ mít, ngực trần vạm vỡ cuồn cuộn bắp thịt nhưng phủ một lớp bụi than lem luốc. Cây búa tạ nặng trịch buông thõng bên chân phải, đầu búa chạm trên mặt đất lạnh tanh.

Nghe tiếng bước chân lạo xạo trên nền xỉ, chú Bảy giật mình ngẩng lên. Thấy bóng dáng quắc thước của cụ Toàn dưới vành nón mê, hai mắt người thợ rèn thoáng co rúm lại, vội vàng lấy tay quệt ngang trán che giấu nét hoảng hốt:

— Bác... Bác Toàn! Đêm hôm gió máy căm căm thế này, bác lặn lội tới đây làm gì?

Cụ Toàn không đáp ngay. Cụ chống gậy đi vòng qua chiếc đe sắt nhẵn bóng, từ tốn rút chai rượu nếp cẩm màu tím thẫm từ trong bọc áo, đặt nhẹ nhàng lên mặt đe bằng phẳng. Tiếng chai thủy tinh chạm kim loại khô khốc vang lên giữa không gian tĩnh mịch:

— Lò rèn tắt lửa sớm thế này, không giống tính nết nhà họ Trần chút nào. Già này mang chút rượu nếp ủ vụ gặt sang, muốn ngồi với chú một lát.

Chú Bảy lúng túng đứng dậy, đôi bàn tay gân guốc đầy vết sẹo bỏng chà xát vào chiếc quần bảo hộ lao động rách gối:

— Con... lều rèn bừa bộn muội tro, chẳng có lấy chén trà tử tế tiếp bác.

— Người làm nghề mộc với nghề rèn, câu nệ chi ba cái manh chiếu rách. — Cụ Toàn kéo chiếc đẩu gỗ con ngồi xuống đối diện bễ than, ánh mắt sáng quắc nhìn thẳng vào gương mặt phong trần của người thợ thép. — Nhớ bốn mươi năm trước, cụ thân sinh ra chú cùng già này chia nhau từng củ sắn lùi bên bờ sông Vu Gia. Cụ từng nắm tay tôi bảo: "Nghề rèn lấy lửa thử vàng, lấy đe rèn sắt, nhưng cái quý nhất của thằng thợ là giữ cho lòng mình thẳng như thỏi thép chưa tôi". Bao năm qua, tiếng búa của chú vang khắp đầu xã Độc Lập, bà con xóm Bánh ai cũng quý cái tính bộc trực, ăn ngay nói thật.

Nghe nhắc đến người cha quá cố, bả vai vạm vỡ của chú Bảy khẽ run lên. Chú quay mặt sang phía vách nứa, giọng nghẹn lại:

— Bác nhắc chuyện cũ làm chi... Thời buổi bây giờ khó khăn, con giữ nổi cái mạng sống cho vợ con đã chật vật lắm rồi.

Cụ Toàn đưa tay tháo nút lá chuối khô trên cổ chai rượu. Mùi rượu nếp thơm nồng lập tức lan tỏa, át đi vị tanh lạnh của sắt thép. Cụ với lấy hai chiếc bát sành mẻ miệng đặt trên giá gỗ cạnh đe, rót ra hai dòng rượu đỏ au:

— Khó khăn thì cả làng cùng chịu. Nhưng miếng ăn của chị Thắm góa bụa, lon gạo nuôi thằng Bo năm tuổi, đều là mồ hôi nước mắt chắt chiu từng hạt đậu. Đợt này, chiếc cân bàn lò xo ở trạm thu mua hụt chuẩn xác mười lăm phần trăm trên mỗi ký bột. Cứ đặt một cân lên, kim lại thiếu đúng một lạng rưỡi, mười cân thiếu đúng một cân rưỡi.

Chú Bảy siết chặt hai nắm đấm, đầu gục xuống thấp hơn, không dám nhìn vào mắt cụ Toàn.

Cụ Toàn rút chiếc thước bách phân bằng đồng trong túi áo ra, đặt ngay ngắn bên cạnh bát sành, giọng đanh thép nhưng trầm ấm:

— Già này làm thợ mộc cả đời, mộng mẹo truyền động trong ruột cái cân sắt tây ấy chẳng giấu nổi mắt tôi. Nếu lò xo nhão hay đòn bẩy cong thì tải trọng càng nặng sai số càng lệch loạn xạ. Đằng này tỷ lệ hao hụt lại chẵn chòi từng ly từng tí. Chỉ có một cách duy nhất: tháo cụm con trượt, dùng chiếc giũa thép ba cạnh giũa khuyết đi đúng ba mắt răng trên thanh răng ăn khớp với trục kim đồng hồ. Khi đĩa cân lún xuống nấc khởi điểm, bánh răng kim trượt trơ một nhịp rưỡi rồi mới bắt đầu kéo kim quay. Khắp cái đất Bình Giang này, người có hoa tay cơ khí, đủ tài nghệ giũa răng chuẩn xác không để lại vết ba-via sắc nhọn, ngoài chú Bảy Thợ Rèn thì còn ai vào đây nữa?