Chương 14: Mẻ Đậu Nghĩa Tình

Hai gã cửu vạn vai u thịt bắp bám sát phía sau, tiếng guốc gỗ nện côm cốp trên nền đất sỏi dội vào tai cụ Ma Thế Toàn rành rẽ từng nhịp. Khóe môi cụ khẽ nhếch lên thành một nụ cười kín đáo. Thay vì rẽ ngoặt xuống con đường mòn heo hút ven bờ sông Vu Gia dẫn thẳng về xưởng mộc, cụ chống chiếc gậy tre đực rẽ ngoặt sang lối chợ rau cải rộn rã tiếng người.

Cụ Toàn cố tình rảo bước chậm rãi qua dãy hàng xén, luồn lách qua gánh bún sắn của thím Ba, rồi dừng lại trước sạp nón lá đông nghẹt các bà, các chị đang trả giá xôn xao. Lối đi chật như nêm cối khiến hai gã tay sai của Thân Ký bị kẹt cứng giữa những đôi quang gánh kĩu kịt và đám trẻ con đuổi bắt nhau. Khi hai gã lách được qua đống rơm khô đầu ngõ thì bóng áo bà ba nâu quen thuộc của cụ già đã biến mất hút sau rặng tre rậm rạp dẫn vào xóm Bánh.

Cụ Toàn đẩy nhẹ cánh cổng liếp bước vào sân nhà chị Thắm. Gian bếp tranh vách đất đã ấm sực hơi lửa quyện cùng mùi đậu xanh rang thơm nức mũi, xua tan cái rét cắt da cắt thịt của buổi chiều cuối đông. Trong gian bếp nhỏ chật ních người, bà con xóm Bánh đã tề tựu đông đủ tự lúc nào. Không ai bảo ai, gương mặt mỗi người đều rạng lên vẻ trang nghiêm pha lẫn bồn chồn.

Thấy cụ Toàn bước vào, bác Thợ Nhuần vội đứng dậy, xởi lởi đỡ lấy chiếc gậy tre:

— Bác Toàn đã về! Đám thằng Lực trên trạm có giở trò hạnh họe gì bác không?

— Quân hèn mạt ấy làm gì được già này! — Cụ Toàn phẩy tay, đưa mắt nhìn quanh gian bếp rồi mỉm cười ấm áp. — Nhưng xem chừng chúng nó chột dạ lắm rồi, bắt đầu giở trò ném đá giấu tay. Ta cứ mặc kệ chúng nó, việc gốc của xóm mình hôm nay là mẻ bột này đây.

Bên chiếc chõng tre kê giữa gian bếp, chị Thắm đang cẩn thận trút từng vốc đậu xanh lòng vàng từ những chiếc túi vải bạt cũ kỹ vào nong tre. Mỗi hộ nghèo trong xóm hôm nay đều mang đến một phần lòng dạ của mình. Người chắt chiu gom góp lon đậu hạt mẩy tròn vo dành dụm từ vụ hè thu; người xách chiếc bi đông nhôm đựng mật mía cô đặc thơm ngọt cất kỹ nơi góc chạn từ vụ chiêm; thím Năm góa bụa cuối xóm rụt rè đặt lên bàn một chiếc rây bột đan bằng cước tơ óng ả.

Chị Thắm ngẩng lên, khóe mắt hoe đỏ vì xúc động:

— Bác Toàn, bà con gom góp cho mẹ con cháu ngần này đậu ngon, bảo là phải làm cho bằng được mẻ bánh chuẩn nhất để ngày Rằm bác mang ra trạm đòi lại công bằng. Tấm lòng của xóm làng thế này, cháu chẳng biết lấy gì đền đáp…

— Ơ hay cái chị này! — Thím Năm gạt đi. — Đòi công bằng cho mẹ con chị Thắm cũng là đòi lại từng bát gạo, lon dầu cho cả xóm Bánh này chứ riêng ai! Bấy lâu nay trạm thu mua bòn rút mồ hôi nước mắt của bao người, nay có bác Toàn đứng mũi chịu sào, chúng tôi dẫu nhịn bớt một bữa cháo cũng phải chung lưng đấu cật!

Cụ Toàn gật đầu đĩnh đạc, bước lại gần nong tre. Cụ xắn cao hai tay áo nâu, cất giọng rành rẽ chỉ dẫn:

— Muốn vả vào mặt quân cân gian thì trước hết tay nghề của ta phải sạch và chuẩn không tì vết. Đậu xanh lòng vàng phải nhặt thật sạch hạt lép, hạt sâu. Rang bằng chảo gang trên than củi đượm, đảo đều tay cho vỏ nứt nhẹ, chín thấu vào tận tim hạt mà tuyệt đối không được sém khói. Cháy một hạt là hỏng cả mẻ hương!

Mọi người răm rắp nghe theo. Bác Thợ Nhuần cùng hai thanh niên lực lưỡng thay nhau kéo cối đá xanh rù rì nghiền từng mẻ đậu rang. Bột đậu mịn như làn mây trắng ngà chảy tràn qua máng cối, thơm lừng ngào ngạt. Chị Thắm cùng các mẹ ngồi quanh nia lớn, kiên nhẫn dùng rây cước rây đi rây lại đến ba lượt, lọc bỏ toàn bộ xơ vỏ thô ráp.

Đến khâu ngào mật, không khí trong bếp chùng hẳn xuống vì căng thẳng. Đây là mắt xích quyết định khối lượng riêng của mẻ bánh. Cụ Toàn đích thân đứng bên nồi gang, dùng đũa cả khuấy đều dòng mật mía óng ánh vàng sẫm như hổ phách, rồi từng muôi mật được rưới chầm chậm vào thau bột đậu mịn màng. Dưới bàn tay thoăn thoắt, dẻo dai của chị Thắm, từng hạt bột ngậm đều vị ngọt, chuyển dần sang màu vàng ươm mượt mà.

Cụ Toàn vốc một nắm bột lớn vào lòng bàn tay thô ráp. Cụ siết chặt năm ngón tay lại rồi từ từ mở ra. Nắm bột kết thành một khối xốp mịn màng, in rõ từng đường vân tay của cụ nhưng không hề bết dính. Cụ khẽ dùng đầu ngón trỏ ấn nhẹ vào mép khối bột, khối bột liền rã ra thành những hạt nhỏ li ti, tơi xốp và đều tăm tắp.