Chương 4: Hạt Đậu Lòng Vàng

Đặt hai đồng xu leng keng lên mặt chõng tre trả tiền nước chè, cụ Ma Thế Toàn thong thả đứng dậy, phủi vạt áo bà ba nâu rồi quay gót rời khỏi gốc đa đầu chợ. Sau lưng cụ, tiếng Bùi Tấn Lực nạt nộ bà con nộp nông sản vẫn the thé rít qua kẽ răng bám khói thuốc lào, xen lẫn tiếng quạt nan phe phẩy nhịp nhàng đầy toan tính của Thân Ký. Cụ Toàn không buồn ngoái lại. Đợi chợ vãn dần về cuối buổi, đôi guốc mộc của cụ mới gõ lẹp kẹp trên con đường đất sét nện dẫn về phía xóm Bánh, nơi những nếp nhà tranh nép mình dưới rặng tre ngà đang bảng lảng khói lam chiều.

Muốn đập tan trò ma giáo nơi chiếc cân sắt tây ở trạm thu mua, trước hết từng hạt bột nộp vào phải ngay thẳng như đường mực của người thợ mộc. Cụ Toàn rảo bước qua ngõ dâm bụt, đẩy nhẹ cánh cổng liếp bước vào sân nhà chị Thắm.

Gian nhà tranh vách đất ba gian xiêu vẹo đón gió bấc cuối đông bằng những tấm bao tải gai che chắn tạm bợ nơi bậu cửa. Bên góc sân, cháu Bo — đứa trẻ lên năm gầy gò với đôi mắt tròn xoe sáng ngời — đang cặm cụi cầm chiếc chổi rơm quét từng chiếc lá dừa rụng gom thành đống nhỏ. Thấy cụ bước vào, thằng bé nhoẻn miệng cười toe toét, khoanh hai tay trước ngực lễ phép:

— Con chào ông Toàn ạ!

— Bo ngoan lắm, — Cụ Toàn mỉm cười đôn hậu, đưa bàn tay thô ráp xoa nhẹ chỏm tóc trái đào của đứa bé. — Mẹ con đang ở trong bếp phải không?

— Dạ, mẹ con đang nhóm than hoa để rang đậu nộp cho trạm đấy ông.

Cụ Toàn gật đầu, bước qua bậc cửa bước vào gian bếp nhỏ. Mùi khói rơm quyện với hơi ấm của trấu ủ phả ra ngai ngái. Chị Thắm đang ngồi xổm bên chiếc kiềng sắt, đôi mắt đỏ hoe vì cay khói và ứ nghẹn nỗi lo âu. Dưới ánh than hồng bập bùng, gương mặt người phụ nữ góa bụa hốc hác hẳn đi sau một đêm mất ngủ. Thấy cụ Toàn tới, chị vội vã đứng dậy quệt mồ hôi trên trán:

— Bác Toàn! Bác sang chơi... Con đang loay hoay chuẩn bị mẻ bột mới để sớm mai mang ra trạm nộp phạt. Cả đêm qua con chẳng chợp mắt nổi, cứ nghĩ đến cái kim cân bàn nhảy hụt là ruột gan thắt lại.

— Già này sang đây cốt để coi con làm, — Cụ Toàn cất giọng đĩnh đạc, kéo chiếc đòn tay gỗ ngồi xuống cạnh nong đậu xanh lòng vàng phơi khô cong đặt giữa gian bếp. — Người ngay không sợ bóng xế. Tay nghề gia truyền ba đời của xóm Bánh này không thể để lũ gian thương bôi tro trát trấu. Con cứ làm từng bước, già này sẽ đứng đây làm chứng cho từng hạt bột của con.

Chị Thắm như trút được gánh nặng đè trĩu ngực, khẽ gật đầu rồi bưng chiếc mẹt tre sẩy đều tay. Từng hạt đậu xanh lòng vàng giống hạt tiêu mẩy tròn, bóng bẩy nhảy lách tách trên mặt đan, bụi cám và những hạt lép bay lả tả ra ngoài mép mẹt.

Cụ Toàn cúi xuống, nhặt một nắm đậu đưa lên sát mắt nhìn kỹ rồi đưa vào miệng cắn nhẹ. Tiếng “tách” giòn tan vang lên, để lộ phần ruột vàng ươm mướt mắt:

— Đậu này là nếp hạt tiêu thu hoạch vụ hè thu, phơi đủ mười nắng giòn, ruột vàng như nghệ. Lựa kỹ thế này là đúng phép bách nghệ. Giờ bắc chảo gang lên, hạ bớt ngọn lửa bốc, chỉ để than hoa đỏ đượm liu riu. Rang đậu làm bánh in cốt ở cái tâm nhẫn nại, đảo đũa cả thật đều tay, hạt chín thấu từ trong ruột ra tới vỏ mà không được phép sém một chấm đen. Vỏ sém là bột khét, mất đi độ xốp ngậm mật.