Chương 16: Tấm giấy nợ hóa tro

Tiếng gào vỡ òa của thằng Minh dội vào màng nhĩ khiến ông Trọng giật thót, hai chân già nua như muốn khuỵu xuống giữa sân gạch. Bàn tay phải còn quấn chiếc khăn rằn thâm đen vết máu khô run rẩy áp chặt vào lồng ngực đang phập phồng nghẹn thắt. Ông Trọng trừng mắt nhìn đứa cháu đích tôn đang dắt chiếc xe đạp Thống Nhất lấm lem bùn đất, hai mắt ông cay xè, bao nhiêu đắng cay, uất nghẹn dồn nén suốt bao ngày qua như chực vỡ òa thành dòng nước mắt nóng hổi rịn ra nơi khóe mi nhăn nheo.

Minh không kịp gạt chân chống, mặc cho chiếc xe ngã nghiêng vào bờ rào dâm bụt. Thằng bé ôm chặt cái túi vải thô căng phồng, sải những bước chân gấp gáp băng qua khoảng sân gạch, tiến thẳng đến bên chiếc bàn trà bằng gỗ xoan kê sát hiên nhà.

— Ông nội! Bố Thược! Tiền bán hai mươi sọt chuối trên phố Hàng Điếu và tiền cọc ba mươi buồng của khách sạn quốc tế đây ạ! Toàn bộ giấy tờ biên nhận, tiền cọc con đều giữ đủ!

Minh dốc ngược miệng túi. Những thếp tiền mệnh giá năm mươi nghìn đồng màu xanh lá mạ mới cứng, xen lẫn những cọc tiền mười nghìn, hai mươi nghìn được buộc gọn gàng bằng dây chuối khô, đổ òa xuống mặt bàn gỗ lách cách. Chị Nhàn từ trong gian bếp cũng tất tả chạy ra, hai tay ôm chiếc hộp thiếc đựng trầu đã gỉ sét, run rẩy đặt tiếp lên mặt bàn năm món tiền lẻ chắt chiu từ lứa lợn, lứa ngô bãi bồi.

Ông Trọng bước từng bước nặng nhọc tới cạnh chiếc bàn. Nhìn đống tiền vuông vức tỏa ra mùi giấy mới lẫn mùi hương khói trấu bưởi thảo dược thân thuộc, sống mũi ông cay xè. Đống tiền này không phải từ trên trời rơi xuống, mà được đổi bằng mồ hôi, nước mắt của bốn thế hệ, bằng những đêm cha già một trăm lẻ năm tuổi còng lưng gác rãnh than dưới hầm đất, bằng những vết trầy xước toạc máu trên bắp chân thằng Lãm khi dầm mình khơi mương tháo nước, bằng sự nhẫn nhịn cam chịu của con dâu và bản lĩnh xốc vác của thằng Thược, thằng Minh.

Ông Trọng hít một hơi thật sâu, nén cơn ho húng hắng đang dâng lên cổ họng. Lưng ông như thẳng thêm một chút, trút bỏ hoàn toàn cái bóng dáng co ro, bạc nhược của một kẻ gia trưởng cùng đường từng giấu cha toan bán đất hương hỏa. Ông ngước mắt lên, nhìn thẳng vào mặt Hai Sâm.

Trước mặt cụ Cát, ông Trưởng thôn cùng hàng chục bà con lối xóm đang vây quanh nín thở dõi theo, ông Trọng cất giọng dõng dạc, từng lời thốt ra rành rọt, đanh thép:

— Bác Hai Sâm! Bác và bà con chòm xóm chứng kiến cho. Trước đây thằng Lãm con tôi dại dột sa vào sới bạc, mắc nợ bác mười lăm triệu đồng tiền gốc. Hôm nay, mới ngày mười một tháng Chạp, còn bốn ngày nữa mới tới hạn chính ngọ rằm, nhưng họ Thang chúng tôi đã gom đủ không thiếu một xu! Mười lăm triệu đồng tiền mồ hôi nước mắt làm ra từ chính vườn chuối ngự này đây!

Ông Trọng đưa bàn tay lành lặn đẩy cọc tiền lớn về mép bàn phía Hai Sâm, giọng trầm hẳn xuống nhưng vang vọng khắp gian sân:

— Tiền gốc chúng tôi trả sòng phẳng trước mặt chính quyền và dân làng. Từ giờ phút này, món nợ giữa nhà tôi với bác chấm dứt! Không ai có quyền đem chuyện nợ nần ra để dọa dẫm, cắm mốc xẻ một tấc đất nào của cha ông chúng tôi nữa!

Cả khoảng sân bãi Trôi im phăng phắc. Tiếng gió bấc thổi qua ngọn tre xào xạc mé bờ sông Đáy dường như cũng ngừng bặt. Mọi ánh mắt đổ dồn vào gã trùm buôn đất ven sông.

Hai Sâm đứng chôn chân bên cạnh hai chiếc xe Simson. Bàn tay đeo chiếc nhẫn vàng to bản khẽ run rẩy. Lời trần tình đanh thép của cụ Cát về ân tình cứu mạng người cha Thang Văn Bính năm đói Ất Dậu 1945 vẫn còn như tiếng chuông đồng gióng giả bên tai gã. Nhìn đống tiền ngay ngắn trên mặt bàn, nhìn nét mặt kiên định không chút sợ sệt của ông Trọng, ánh mắt rực lửa của thằng Thược đang nắm chặt thanh cọc tre, cùng tấm lưng thẳng thớm của đứa cháu trai trẻ tuổi, Hai Sâm hiểu rằng gã đã hoàn toàn thất bại. Gã không chỉ thua trước lẽ phải và pháp luật làng xã, mà còn thua trước đạo lý làm người, thua trước sự gắn kết bền chặt như rễ chuối ăn sâu vào lòng đất bãi của gia đình này.

Gã trùm đất nuốt khan một ngụm nước bọt, khuôn mặt đỏ gay ban nãy giờ chỉ còn vẻ bẽ bàng và cay đắng. Gã chậm rãi thò tay vào chiếc túi áo da, rút ra một tập giấy gấp tư đã ngả màu ố vàng vì khói thuốc. Đó là giấy ghi nhận nợ và bản kê khai tiền lãi cắt cổ mà gã dùng để xiết cổ thằng Lãm bấy lâu nay.

— Bác Trọng… Cụ Thang… — Giọng Hai Sâm khản đặc, không còn chút hung hãn, trịch thượng nào của kẻ buôn đất quyền thế. — Tôi… thằng Sâm này hôm nay được một bài học nhớ đời.

Gã bước lên bậc thềm, nhưng không dám nhìn thẳng vào đôi mắt sáng quắc của cụ Cát. Hai Sâm đưa tay nhặt lấy đúng phần tiền mười lăm triệu đồng nợ gốc, rồi cầm tờ giấy nợ giơ cao lên trước mặt ông Trưởng thôn và toàn thể bà con dân làng: