Chương 18: Hơi ấm bốn thế hệ

Những búp chuối non xanh biếc hé nở dưới tầng bẹ khô như khẽ cựa mình sau cơn gió lạnh. Lãm cúi rạp người, cẩn thận vun lại vầng đất mùn tơi xốp quanh gốc chuối già, rồi đứng thẳng dậy ghì chặt chiếc đòn xóc tre trên vai. Cảm giác gai buốt ở ngón trỏ và bắp chân dường như tan biến trước luồng sinh khí rạo rực đang cuộn chảy trong huyết quản. Anh nhìn sang Thược, thấy sống lưng vạm vỡ của anh trai áo đẫm mồ hôi đang thoăn thoắt vung dao quắm tỉa bớt những cành lá táp.

— Anh Thược, cây này buồng đẫy quả, phấn trắng phủ kín râu rồi, hạ được chưa anh?

Thược ngừng tay, đưa mắt ngắm nghía buồng chuối trĩu nặng tám tầng quả tròn lẳn, gật đầu dứt khoát:

— Hạ thôi chú mày! Đỡ lấy đầu buồng, đừng để dập một quả nào đấy. Mẻ cúng Tết của cả họ trông cậy cả vào đợt này.

Lãm đón lấy buồng chuối ngự bằng cả hai cánh tay, ôm ghì vào ngực như nâng niu báu vật. Bụi phấn chuối thơm ngan ngát bám vào vạt áo chàm lam lũ. Không còn những cơn mê sảng về sới bạc, không còn nỗi sợ hãi thắt ruột trước ánh mắt lừ đừ của đám đòi nợ, Lãm bỗng thấy hai bàn chân trần bám chặt vào đất phù sa bãi Trôi vững chãi đến lạ lùng.

Cứ thế, suốt những ngày giáp Tết Đinh Sửu, Lãm quần quật từ tờ mờ sáng tới tối mịt. Đôi tay từng quen cầm quân bài đỏ đen nay chai sần vì vác búa bửa củi xoan khô, gánh từng bồ trấu vàng óng từ cối xay xát về chất góc sân. Anh cùng Thược rà soát khắp sáu sào vườn bãi, tuyển chọn hơn bốn mươi buồng chuối đẫy đà nhất đưa dần xuống căn hầm hun cổ.

Chiều hăm chín Tết, rét ngọt luồn qua rặng tre mé bãi, rắc hạt mưa xuân lây phây trên mặt sông Đáy. Nhưng lọt qua cánh liếp hầm đất nện, không gian ấm sực đã bao bọc lấy cả nhà. Đốm than trấu le lói ánh hồng ấm áp soi rọi sáu gương mặt của bốn thế hệ họ Thang đang quây quần bên rãnh đất bán âm.

Cụ Cát ngồi xếp bằng trên khúc gỗ xoan mòn nhẵn quen thuộc, chiếc áo bông trần đã sờn vai nhưng lưng cụ thẳng thớm, ánh mắt thâm trầm dõi theo từng nếp khói. Bên cạnh cụ, ông Trọng khẽ dùng bàn tay phải đã kéo da non sau vết thương dao cứa, cẩn thận gạt lớp tro xám để giữ nhịp thở cho than ngầm. Chị Nhàn thoăn thoắt xếp những nhành lá bưởi đào sao khô, quế vỏ và hoa hồi giã dập vào rổ tre, còn Minh thì chăm chú dùng bút chì ghi chép nhiệt độ hầm vào mép cuốn sổ tay.

Lãm ngồi nép bên mép rãnh, hai bàn tay luống cuống cầm chiếc que cời trấu bằng sắt dài ba thước, đầu uốn cong hình lưỡi liềm mà cụ Cát vừa trao cho. Tim anh đập dồn dập, sợ hãi chỉ một sơ sẩy nhỏ sẽ làm bùng lên ngọn lửa đỏ thiêu rụi mẻ chuối đại sự.

— Thằng Lãm, đưa đầu mũi lại gần rãnh tro một chút. — Tiếng cụ Cát vang lên trầm ấm, phá tan bầu không khí tĩnh mịch.

Lãm giật mình, vội khom lưng sát mép đất, hít một hơi dè dặt. Cụ Cát khẽ mỉm cười, giọng từ tốn:

— Ngửi thấy gì chưa con?

— Dạ… bẩm cụ, cháu ngửi thấy mùi khét ngai ngái của trấu mới ủ ạ.

Cụ Cát lắc đầu, bàn tay trăm tuổi khô gầy như nhánh củi khẽ đặt lên mu bàn tay Lãm, nắn lại góc cầm que cời:

— Mùi khét là do trấu mặt bị ẩm, than dưới đáy đang thiếu hơi thở. Chú mày vội vàng vùi một lớp dày quá, lửa bị ngợp. Nhìn này…

Cụ Cát nhẹ nhàng dẫn tay Lãm cời một vệt tro mảnh theo hình xoắn ốc dọc lòng rãnh. Một tia than hồng li ti hé lộ, cuốn theo làn khói trắng mảnh như sợi tơ lượn lờ bốc lên. Chị Nhàn nhanh tay rắc một vốc lá bưởi và quế chi vụn lên trên. Ngay lập tức, một luồng hương thanh tao, cay nồng dịu ngọt ùa ra, xua tan hoàn toàn mùi ngai ngái ban nãy.