Chương 20: Lễ tạ trước bàn thờ

Tiếng gọi của ông Trọng chìm vào khoảng không tĩnh lặng, chỉ còn tiếng tích tắc thong thả của chiếc đồng hồ treo tường và làn gió cuối chạp rì rào ngoài bãi sông. Thược và Lãm vội vàng kéo nhau ra bể cạn đầu chái nhà, múc gàu nước mưa mát rượi rửa sạch những vệt đất phù sa còn bám nơi kẽ móng, rồi vuốt lại nếp áo chàm cho ngay ngắn.

Khi hai người con trai bước vào gian giữa, ông Trọng đã kính cẩn đặt nải chuối ngự đẹp nhất lên mâm ngũ quả. Nải chuối cong vút như vầng trăng khuyết, vỏ vàng óng ánh điểm những đốm thưng li ti như hoa cúc, cuống quả xanh biếc cứng cáp, tỏa ra làn hương ngọt lịm đượm mùi trấu ủ cùng lá bưởi khô và hoa hồi. Trên bàn thờ, đôi chân đèn đồng ánh lên sắc ấm, khói trầm hương cuộn tròn rồi bảng lảng tỏa khắp ba gian nhà ngói.

Nhìn ngọn lửa đèn dầu le lói soi rõ hàng chữ son trên bài vị tiên tổ họ Thang, ngực ông Trọng thắt lại. Những ngày đông xám xịt vừa qua ùa về như một cơn ác mộng: nỗi hoảng loạn khi cầm bọc vàng cọc của Hai Sâm, vết dao cứa rách toạc lòng bàn tay, và sự u mê mù quáng suýt chút nữa đã chôn vùi sáu sào vườn bãi của tiền nhân. Bàn tay phải của ông, nơi vết sẹo non màu hồng nhạt vẫn còn giần giật, khẽ run lên bần bật.

Ông Trọng xoay người lại. Đang ngồi tựa mép phản gỗ lim, cụ Cát lặng lẽ dõi theo từng cử chỉ của con cháu. Mái tóc bạc trắng như cước và chòm râu dài phủ ngực của người cha trăm tuổi như hòa vào bóng chiều hôm, nhưng ánh mắt cụ lại sáng trong, thấu suốt đến tận đáy lòng người.

Không kìm nổi nỗi nghẹn ngào đang trào dâng nơi cuống họng, ông Trọng bước lên mép chiếu hoa, hai đầu gối run rẩy khuỵu xuống. Tiếng va chạm khô khốc của đôi gối già nua nện xuống nền gạch Bát Tràng vỡ vụn bầu không khí trầm mặc.

— Lạy tổ tiên… Con là kẻ bất tiếu… — Ông Trọng sụp lạy, trán chạm sát mép chiếu, hai bả vai gầy gò nhô lên dưới lớp áo bông lam cũ kỹ — Con có tội lớn với tiên tổ dòng họ Thang, có tội với thầy…

Hai giọt nước mắt đùng đục rỉ ra từ khóe mắt nhăn nheo, lăn dài qua những nếp hằn sâu hoắm trên gò má xám ngắt rồi nhỏ xuống mặt chiếu hoa. Giọng ông Trọng khàn đặc, đứt quãng vì những cơn nấc nghẹn:

— Vì thương con một cách mê muội, vì không vững lòng trước cám dỗ bạc tiền và miệng lưỡi người đời, con đã suýt nữa đem cắt đất hương hỏa, vứt bỏ mồ hôi nước mắt mấy đời khai hoang lấn bãi. Con u mê, hồ đồ… Suýt nữa con đã biến mình thành kẻ tội đồ, làm đứt gãy gia phong nền nếp của họ Thang…

Thược và Lãm nhìn bóng lưng còng rạp của cha già, mắt hai anh em đỏ hoe. Không ai bảo ai, cả hai liền bước vội tới, đồng loạt quỳ sụp xuống hai bên tả hữu của ông Trọng.

Lãm úp mặt vào hai lòng bàn tay chai sần, những vết xước xát do bùn mương ngoài bãi nay đã se miệng, nhưng vết thương trong lương tâm thì vẫn nhức nhối. Giọng Lãm run rẩy, vỡ òa ra giữa gian nhà:

— Không phải tại thầy đâu… Là do tội lỗi tày trời của con! Con cờ bạc, con nghe lời ma quỷ rủ rê rồi đem tai họa về dồn ép gia đình. Suýt nữa con đã hại thầy, hại anh Thược, hại cả vườn chuối của cụ… Con mới là đứa đáng tội chết trước vong linh các cụ!

Bàn tay to bè, sạm đen vì dầm mưa dãi nắng của Thược vươn sang, siết chặt lấy bàn tay gầy gò của em trai. Lần đầu tiên sau bao năm tháng xa cách và hận thù, hơi ấm máu mủ lại truyền qua từng ngón tay thô ráp. Thược ngẩng đầu nhìn lên làn khói trầm trên hương án, cất giọng sang sảng nhưng rưng rưng niềm xúc động:

— Thưa tổ tiên, thưa thầy… Đất bãi nhà mình còn nguyên, sáu sào chuối ngự vẫn xanh tươi chở che cho con cháu. Bão táp qua rồi, từ nay anh em con thề trước bàn thờ tiên tổ, dù nghèo đói hay gian lao, một tấc đất hương hỏa cũng không bán, một gốc chuối của tổ tiên cũng không buông. Chúng con sẽ đồng lòng đùm bọc lấy nhau, sống chết có nhau, không bao giờ để lòng dạ phân tán nữa!