Chương 6: Tiếng sáo gió và mẩu xương xám

Cơn gió lạnh đầu mùa phần phật thổi qua rặng xoan, cuốn theo lớp bụi đỏ trên lối ngõ xóm Trại. Cụ Vệ Thường Sơn siết lại dải thừng bện bằng vỏ cây móc ngang hông, khẽ gật đầu với cháu An:

“Đi thôi con. Canh hai rồi, sương xuống đậm, sân giếng vắng người là cữ tốt nhất để xuống đáy.”

An xốc giỏ mây đồ nghề lên vai, tay cầm chiếc đèn pin con thoi. Hai bóng người một già một trẻ khuất dần vào màn đêm u tịch của làng Đồi Ong. Cả xóm làng dường như nín thở sau những biến cố hai ngày qua; những nếp nhà tranh vách đất đều cài then đóng cửa kín mít, không một ánh đèn le lói.

Đến gốc thị cổ thụ đầu làng, vòm lá rậm rạp trùm bóng đen thẫm lên miệng Giếng Cả. Tiếng gió rít rền rĩ “u... u...” từ dưới lòng đất dội lên từng hồi ai oán, lúc trầm lúc bổng như tiếng người than khóc giữa đêm thanh vắng.

Cụ Sơn đặt giỏ mây xuống nền gạch, lấy ba nén hương trầm châm lửa cắm cẩn thận vào khe đá bờ thành. Theo lệ thợ đá ba đời xứ Đoài, trước khi bước xuống lòng sâu, người thợ cả luôn làm lễ cáo thần giếng mộc mạc: cầu xin tiên tổ phù hộ cho lòng đất bình yên, mắt nước tỏ rạng và việc nạo vét hanh thông. Khấn nguyện xong, cụ Sơn quay sang dặn An:

“Con quấn vòng thừng qua gốc thị to để hãm thế. Già này xuống đến đâu thì nhả thừng đều tay đến đó. Hễ thấy thừng giật mạnh một nhịp là dừng, hai nhịp là thả tiếp, ba nhịp dồn dập là phải kéo lên ngay.”

“Cháu nhớ rồi ông nội. Ông cẩn thận từng bước chân,” An nghiêm giọng đáp, đôi tay thoăn thoắt quấn sợi chão quanh thân cây thị.

Cụ Sơn luồn thừng qua nách và ngực, thắt chặt nút thòng lọng kép chuyên dụng. Bên hông giắt búa búp sen và chiếc nạo sắt cong đầu, tay cầm ngọn đèn chai bầu đồng mắt cua, cụ bước qua mép đá nhẵn thín, từ từ thả mình vào lòng giếng sâu hun hút.

Sợi chão căng trĩu. Càng xuống sâu, hơi lạnh từ đáy đá phả lên càng buốt rát, mùi bùn ngấu và tanh gắt của quặng sắt xộc thẳng vào mũi. Đôi chân tì nhẹ vào thành vách giữ thăng bằng, cụ giơ đèn chai ngang thắt lưng thử khí. Ngọn lửa bấc chao đảo nhưng vẫn cháy đượm, soi rõ từng thớ đá ong nâu sẫm ken dày rêu mốc. Những khối đá ong ghép ngàm mộng mộc mạc mà ăn khớp vững chãi như bàn thạch, không hề rạn nứt hay sụt lở. Cụ Sơn yên lòng: kết cấu thân giếng vẫn nguyên vẹn, biến động chắc chắn chỉ nằm ở đáy sâu.

Tụt xuống chừng mười lăm mét — ngót mười sải thừng chão — hai bàn chân cụ chạm phải lớp bùn nhão quánh lạnh ngắt. Nước đỏ dềnh lên ngang hông, đặc sánh mùn đất. Cụ giật thừng một nhịp dứt khoát ra hiệu dừng. Từ miệng giếng cao tít tắp, tiếng An vọng xuống nhỏ như tiếng dế:

“Ông chạm đáy chưa ạ?”