Chương 13: Muôn Ánh Lửa Rễ Mộc

Những vệt sấm chớp tím đen rạch ngang vòm trời mù mịt vẫn chưa tan hết, mang theo dư âm tiếng gầm thét the thé của Lương Chấn Khâu dội vào vách núi u u như tiếng chuông vỡ. Dưới khoảng sân nhỏ trước lều tranh, vài người phụ nữ ôm chặt lấy con thơ, sắc mặt tái nhợt vì luồng uy áp Trúc Cơ lạnh buốt từ đỉnh Tuyết Lạc tràn xuống.

Lạc Thiệu Côn siết chặt cây gậy trúc già. Lòng bàn tay cụ, nơi vết cứa nan rễ sáng nay vừa khô miệng, khẽ nhói lên một nhịp. Cụ đứng thẳng lưng, chòm râu bạc rung nhẹ trước gió, ánh mắt hiền từ nhưng kiên định quét qua từng gương mặt đang hoang mang:

— Đừng sợ. Mây mù che được mắt người chứ không che nổi đạo trời. Đỉnh núi gầm thét là bởi lòng dạ chúng đang hoảng loạn, còn rễ cây dưới đất sâu vẫn đang tìm lối sinh. Bà con cứ vững lòng, tay đan không ngừng thì làng mình không gục!

Lời nói trầm ấm mộc mạc tựa hơi ấm bếp than hồng xua tan đi nỗi sợ hãi vừa nhen nhóm. Tiêu Đan ôm chặt chiếc lồng nhỏ bên hông, ngẩng đầu nhìn cụ Côn, đôi mắt đen láy lại ánh lên nét can trường. Sau khi dặn dò Mặc Thư cùng Liễu Tố Tố ở lại lều tranh xem xét thương tổn cho những người mệt lử, cụ Côn chống gậy trúc, chậm rãi rảo bước vào màn đêm hướng về ba mươi xóm núi Vân Ẩn ven các triền đá cheo leo.

Gió núi rít từng cơn buốt lạnh, nhưng men theo vách đá hiểm trở, cụ Côn không hề thấy vẻ ảm đạm thường ngày. Thay vào đó là một cảnh tượng khiến khóe mắt lão thợ đan rưng rưng xúc động.

Khắp ba mươi bản làng, từ Xóm Đá, Bản Khe cho tới những hốc núi sâu hoắm, ngọn lửa từ các bếp than đượm và đuốc bùi nhùi đồng loạt bừng sáng thâu đêm. Khói bếp bảng lảng hòa cùng mùi nhựa sống của rễ Dạ Quang Mộc tươi nồng nàn thơm ngát mùi đất mẹ. Tiếng dao vót nan xoẹt xoẹt, tiếng róc rễ rộn rã vang lên đều đặn giữa đêm trường. Dưới mái hiên tranh của từng nóc nhà, các cụ già râu tóc bạc phơ cùng những người phụ nữ tay thoăn thoắt chẻ rễ, vót nan. Đám trẻ nhỏ quây quần bên đống củi sưởi, đứa nhanh nhảu xếp nan mẫu, đứa ríu rít chuyền tay nhau từng sợi mộc dẻo đã ngâm qua nước lá thanh tâm thảo. Những tiếng cười trong trẻo, hồn nhiên của con trẻ cất lên giữa đêm sương lạnh, xua bớt đi vẻ hiểm độc của màn sương tím đang lẩn khuất quanh bờ rào.

Dừng chân bên bếp lửa nhà thím Thảo nơi đầu Xóm Đá, cụ Côn hạ gậy trúc, ngồi xuống bên chiếc chõng tre. Thấy cụ đến, mấy người phụ nữ vội đứng dậy định nhường chỗ, nhưng cụ xua tay, mỉm cười ngồi bệt xuống cạnh đống rễ tươi:

— Cứ ngồi cả lại đây với lão. Nào, để lão xem nan đan của thím Thảo.

Cụ đón lấy chiếc khung lồng bát giác còn dở dang trên tay người mẹ trẻ. Ngón tay gầy guộc chằng chịt vết chai sần nhẹ nhàng lướt qua các nan dọc nan ngang. Nhận ra mắt nan ở góc dưới đang bị siết quá chặt, cụ từ tốn gỡ mối lạt, uốn cong thớ rễ rồi luồn qua khe nan đối diện:

— Nhìn này cháu. Đan rễ mộc không giống như đan rổ tre gánh lúa. Rổ tre siết chặt để hạt thóc không rơi, nhưng lồng lọc sương thì phải chừa lấy “khe thở”. Luồn nan theo vòng tuần hoàn Bát Quái, Càn Khảm Cấn Chấn uốn lượn nhịp nhàng. Khi luồng sương độc ùa qua, mắt lồng không chặn đứng mà mở lối cho gió lượn khúc quanh co. Chạy qua ba tầng chín khúc, cặn bã hung hiểm sẽ tự dính chặt vào lớp nhựa tươi, chỉ còn giọt ngọc lộ thanh sạch rớt xuống đáy.

Đôi bàn tay thô ráp của cụ vừa thoăn thoắt đưa nan, vừa giảng giải cặn kẽ nhịp thở của thớ gỗ. Mọi người chung quanh nín thở chăm chú dõi theo. Từng mối đan dưới tay cụ Côn vừa khít khao vừa mềm mại, như thể sợi rễ vô tri đang sống lại, cựa mình vươn thở. Thím Thảo nhìn chiếc lồng vừa được nắn lại, mắt rưng rưng:

— Đội ơn cụ Côn! Có lời cụ chỉ, tay chúng cháu đan nhẹ hẳn ra, sợi nan không còn bị gãy giòn như lúc trước nữa.