Chương 18: Lưới Trời Lồng Lộng

Tiếng gõ búa bằng gỗ mun của vị Chánh án Tòa bảo hộ vang lên giòn giã ba tiếng “cắc, cắc, cắc”, cắt đứt mọi lời xầm xì to nhỏ đang rộ lên khắp đại sảnh. Viên thẩm phán người Pháp đẩy gọng kính, ánh mắt nghiêm nghị nhìn thẳng vào lão ngư tóc bạc hiên ngang giữa công đường rồi gật đầu:

“Tòa chấp thuận yêu cầu của ông Cù Hữu Trạch. Cho phép người đệ đơn tiến hành thực nghiệm cơ học trên tang vật!”

Tri phủ Trần Định ngồi bên ghế phụ tọa khẽ giật mình, sắc mặt sa sầm như đám mây giông trước cơn bão. Ở phía đối diện, Bạch Phước Cương nuốt nước bọt cái ực, ngón tay run rẩy bấu chặt vào tà áo gấm the đen, ánh mắt ti hí đảo lia lịa như loài chuột cống bị dồn vào ngõ cụt.

Cụ Cù Hữu Trạch khẽ chắp tay cúi đầu chào hội đồng xét xử, rồi từ tốn bước tới bên chiếc bàn gỗ lim trải tang vật. Từng nhịp thở của cụ trầm tĩnh, đều đặn như nhịp sóng vỗ bờ cát xóm Ghềnh. Cụ đưa bàn tay gân guốc thô ráp, chai sần bởi tám mươi năm cầm sào tước vỏ gai dầu, nhẹ nhàng nâng thanh đà gỗ kiền kiền cổ dài hơn một trượng lên trước ánh nhìn chăm chú của hàng trăm con mắt.

“Bẩm quan Chánh án và quan Tri phủ,” giọng cụ Trạch cất lên vang rền, mộc mạc nhưng rành rẽ từng tiếng. “Dân sông nước chúng tôi cả đời ăn sóng nói gió, lấy cây gỗ con thuyền làm nhà. Gỗ kiền kiền là danh mộc ngâm nước lợ, dẫu vùi sâu dưới bùn chín sải suốt hai mươi năm ròng, thớ gỗ chỉ sẫm màu chứ tuyệt nhiên không bị mục ruỗng. Xin hội đồng xét xử hãy nhìn kỹ vết gãy nứt trên thanh đà này.”

Cụ xoay thanh gỗ nghiêng một góc, ngón tay trỏ chỉ thẳng vào vết rạch sâu hoắm chạy chéo trên thân đà:

“Nếu con thuyền chở ba vạn đồng bạc bị sóng gió xô vào đá ngầm tự nhiên dưới vực Họng Cọp như lời Bạch bang tá ngụy biện, thì lực va đập cực mạnh từ bên ngoài mạn thuyền dội vào phải khiến dăm gỗ bị dập nát tơ tướp, đầu vỡ hướng vào tâm lòng khoang. Nhưng vết nứt trên thanh kiền kiền này lại hoàn toàn ngược lại! Mép gỗ phẳng lỳ, hướng dăm gỗ bị tước ngược từ trong lòng khoang xé toạc ra mạn ngoài. Đây chính là vết cưa vát vách gỗ nghiêng đúng bốn mươi lăm độ, được thực hiện tỉ mỉ từ bên trong khoang thuyền kín!”

Lời phân tích sắc bén vừa dứt, cụ Trạch với tay cầm lấy tấm bản vẽ kỹ thuật ố vàng ngả màu khói bếp do thợ rèn Lại Tư cất giữ hai mươi năm, trải rộng ra mặt bàn công đường. Cụ đặt chiếc búa thép cũ kỹ có khắc triện mật Lò Than lên trên bản vẽ, rồi rút chiếc đinh rỉ thứ nhất trên thanh đà đối chiếu:

“Xin các vị quan tòa đối chứng. Bản vẽ kỹ thuật năm 1902 của phường thợ rèn ghi rõ quy cách mười sáu chiếc đinh sắt bị cưa khuyết mất một nửa ngạnh giữ ở phần mũ đinh. Chiếc đinh sắt tôi nước lạnh này vớt lên từ thanh đà có vết tiện vát trùng khít từng ly từng tấc với nét vẽ. Chưa hết, trên chuôi chiếc đinh rỉ vớt dưới đáy vực sâu chín sải vẫn còn nguyên dấu triện Lò Than, với ngọn lửa thứ ba có nét khuyết hình bán nguyệt — chính là vết mẻ trên đầu chiếc búa thép này của Lại Tư!”

Để chứng minh quy luật cơ học, cụ Trạch nhấc cây xà beng ngạnh cá do Lại Tư cung cấp, lách nhẹ lưỡi sắt vào kẽ nứt của thanh gỗ thực nghiệm đặt cạnh thanh đà cổ. Cụ Trạch khẽ dùng lực cổ tay bẩy nhẹ một tiếng “tách”. Chiếc đinh khuyết đầu lập tức gãy lìa ở ngạnh tiện yếu nhất, mảng ván lườn bật tung ra ngoài một cách dễ dàng mà không tốn chút sức lực nào.

Cụ Trạch ngẩng cao đầu, ánh mắt sáng quắc quất thẳng vào khuôn mặt đang cắt không còn giọt máu của Bạch Phước Cương:

“Thuyền buôn đường trường đóng đinh sắt kiên cố để chở hàng ngàn cân hàng hóa, đá ngầm đáy vực dù sắc nhọn cũng chỉ có thể cào xước vỏ ngoài. Đá ngầm không biết cầm cưa vát gỗ bốn mươi lăm độ! Nước xoáy hang Răng Rồng không thể tự tiện khuyết mũ mười sáu chiếc đinh sắt! Chỉ có kẻ gian đã bí mật cưa vát then gỗ, đóng đinh khuyết ngạnh từ trước khi rời bến Phù Kinh, rồi khi thuyền tới vùng nước xoáy vắng vẻ thì dùng đòn bẩy nạy bung đáy thuyền từ bên trong để nước sông nhấn chìm tất cả! Nếu hòm hàng là hòm bạc thật niêm phong của Ty Kho bạc, cớ sao kẻ áp tải lại phải tốn công bày mưu đục thủng lườn thuyền như thế?”

Tiếng vỗ tay tán thưởng cùng những lời trầm trồ nổi lên rào rào ngoài ngưỡng cửa đại sảnh. Quan Chánh án người Pháp gật gù liên hồi, ghi chép thoăn thoắt vào biên bản phiên tòa.

Bạch Phước Cương run bắn người, mồ hôi vã ra như tắm ướt đẫm lưng áo gấm. Gã cố gượng đứng dậy, tựa vào vành móng ngựa the thé cãi cối:

“Vớ vẩn! Cưa gỗ... đinh sắt thì chứng minh được cái gì? Thuyền đắm là do lái đò Cù Hữu Vĩnh tay lái non nớt, đâm chệch luồng lạch vào hang đá! Hắn phản trắc tự làm đắm thuyền rồi trốn chạy chết mất xác, đâu liên can tới bản thương!”

Giữa lúc gã Chánh thương còn đang giãy giụa chối tội, một giọng nói trong trẻo, đanh thép vang lên từ phía sau cụ Trạch:

“Bạch bang tá, ông đừng vội đổ vấy cho người đã khuất!”