Chương 4: Mảnh Ván Kiền Kiền

Chiếc thuyền nan chao đảo dữ dội trên miệng vực Họng Cọp, bọt nước đục ngầu quất ràn rạt vào mạn nứa. Mũi thuyền nghếch cao, đuôi chìm lỉm, sợi thừng gai cái bện sáu tao căng vút phát ra tiếng rên ken két như sắp đứt lìa trước sức níu khổng lồ từ đáy bùn sâu chín sải.

“Ôm chặt dầm lái, giữ mũi thuyền chếch góc đón luồng nước!” Cụ Cù Hữu Trạch quát lớn, thanh âm trầm hùng át cả tiếng gầm của dòng xoáy.

Đôi bàn chân trần gân guốc của cụ bấu chặt vào sườn thuyền, hai tay nhanh như cắt chộp lấy tay quay của chiếc cần tời gỗ mun đặt giữa lườn. Cụ không dại gì dùng sức người giằng co trực diện với khối vật thể nặng ngàn cân dưới đáy sâu, bởi làm vậy chỉ khiến dây thừng bị ghìm đứt hoặc lật úp con thuyền nan giữa miệng vực.

“Cóc hãm gỗ đã vào ngàm!” Cù Nhạn cắn chặt môi, hai tay gồng cứng ghìm mái dầm gỗ ổi xé nước, nỗ lực giữ cho con thuyền không bị dòng xoáy cuốn xoay tròn.

Nương theo từng nhịp trồi sụt của con nước, cụ Trạch khéo léo nhấp nhả tay quay. Cụ mượn chính lực nâng của luồng nước ngầm đang cuộn tròn từ vách đá hang Răng Rồng để trợ lực cho chiếc tời thủ công. Từng khấc cóc tời gỗ mun nhảy tanh tách, sợi thừng gai ướt đẫm dầu rái bắt đầu cuộn dần từng vòng quanh trục. Đôi tai dạn dày của lão ngư bát tuần dán sát vào thân cần tời, đón nhận từng chấn động cơ học truyền ngược từ lòng sông.

“Coi chừng ngách đá tai mèo!” Cụ Trạch khẽ hô, tay nới lỏng then cài nửa tấc để cỗ đại võng lướt tránh một mũi đá ngầm nhô ra trong bóng tối. Lớp nhựa củ nâu và dầu rái ngấm sâu trong từng thớ gai dầu phát huy công năng tuyệt diệu, trượt êm ru qua rìa đá sắc lẹm mà không hề sờn rách.

Hơn một khắc trôi qua trong căng thẳng tột cùng. Mồ hôi túa ra ướt đẫm tấm lưng trần màu đồng hun của cụ Trạch, hòa cùng làn nước sông Gianh buốt giá. Dưới mặt nước cuộn xoáy, một bóng đen khổng lồ lừ lừ trồi lên.

“Nổi rồi ông nội ơi!” Cù Nhạn thốt lên nghẹn ngào.

Đầu tiên là chùm chì kẹp ba lạng cùng những viên đá hộc mài nhẵn cọ xát vào mạn thuyền, bám chặt lấy một góc khối vật thể. Ngay sau đó, một thanh đà gỗ đồ sộ, dài hơn một trượng xé toạc làn sóng đục, nhô hẳn lên bên mép nước. Khối gỗ đen nhánh, nặng trịch, tỏa ra mùi bùn phù sa cổ ngai ngái hòa lẫn mùi nhựa cây ngâm nước lợ suốt hai mươi năm ròng. Dù bị vùi lấp dưới lớp bùn sâu chín sải qua hai thập kỷ, thớ gỗ kiền kiền vẫn rắn đanh như sắt nguội, không hề có một vết hà ăn hay mục ruỗng.

Cụ Trạch nén hơi thở dồn dập trong lồng ngực, quàng thêm hai vòng dây thừng gai phụ để ghìm chặt thanh gỗ song song với mạn thuyền nan nhằm giữ thăng bằng. Cụ khẽ gõ mũi sào, ra hiệu:

“Rút lui thôi con. Con nước đứng sắp hết, đám tuần đinh bến Phù Kinh có thể quay lại bất cứ lúc nào. Đưa thuyền về bãi cát xóm Ghềnh.”

Mái dầm của Cù Nhạn thoăn thoắt khua nước, mượn dòng nước xuôi đẩy chiếc thuyền nan chở theo khối chứng tích nặng trịch rẽ màn sương đêm quay về chốn cũ.

Đầu canh năm, sương mù trên sông Gianh buông dày như dải lụa trắng. Chiếc thuyền nan cập vào mép bãi cát pha sú vẹt xóm Ghềnh Rái trong sự tĩnh mịch của xóm chài nghèo còn ngái ngủ.

Hai ông cháu hì hục dùng đòn bẩy gỗ luồn dưới đáy, kéo lê thanh đà gỗ kiền kiền lên bãi cát khô ráo ngay trước cửa căn chòi lá. Cù Nhạn nhanh nhẹn châm ngọn đèn bão, đặt lên chiếc cối đá úp ngược, rồi múc một gáo nước sông dội mạnh lên thân gỗ.

Cụ Trạch quỳ một chân xuống cát, cầm nùi xơ dừa cẩn thận chà xát, gạt đi từng mảng bùn non bám chặt trên bề mặt. Ánh lửa vàng vọt của ngọn đèn bão rọi rõ từng đường vân gỗ mịn màng của loài kiền kiền rừng sâu — thứ danh mộc chỉ có quan ty triều đình hoặc các nhà buôn thuyền vận tải tầm cỡ mới đủ tiền trang bị cho lườn tàu chở bạc.

Đột nhiên, bàn tay gân guốc của cụ Trạch khựng lại.

Đầu ngón tay nứt nẻ của cụ chạm vào một gờ kim loại nhô cao bất thường. Cụ cúi rạp người xuống, đưa ngọn đèn sát tận thớ gỗ, tỉ mỉ soi từng tấc một.

Trên sống lưng thanh đà, nơi tiếp giáp với ván đáy khoang lái, cắm ngập ba chiếc đinh sắt lớn dài gần nửa thước. Nhưng điều khiến ánh mắt cụ Trạch co thắt lại chính là hình thù kỳ dị của chúng: phần mũ đinh tròn dẹt thông thường đã bị một nhát cưa sắc ngọt tiện khuyết mất đúng một nửa, chỉ còn trơ lại một mảnh ngạnh mỏng manh găm hờ vào thớ gỗ.

“Ông nội... sao đinh thuyền lại có hình dáng quái lạ thế này?” Cù Nhạn ghé sát mặt lại, giọng run rẩy hỏi.