Chương 15: Chỉ Pháp Lộ Lương Tâm

Tiếng va chạm lanh lảnh giữa chiếc nhẫn phỉ thúy và cột đá hoa cương chưa kịp tan, khắp bốn phía Minh Kính Đài bỗng bùng lên như vỡ tổ. Hàng trăm dân làng Cổ Lãm cùng phường thợ khắc gỗ trấn Kinh Bắc ùa sát hàng rào tre gai, tiếng reo hò, tiếng gọi tên Đặng Thế Doanh dậy sóng cả một góc trời. Những khuôn mặt phong sương hằn in vết mùn cưa và bụi gỗ ngời lên nỗi xúc động khôn xiết. Ba mươi năm đằng đẵng đội đá vá trời, ngọn lửa chu sa thức giấc dưới đáy rãnh gỗ thị tựa như nhát đục xén sắc lẹm xé toạc màn sương uất nghẹn bao phủ dòng sông Đuống.

Lỗ Bá Thiệu đứng sừng sững bên sập đá, hai bàn tay chai sần buông thõng nhưng sống lưng thẳng tắp như thân bách giữa ghềnh. Cụ nén cơn nhức buốt mơ hồ từ mảng da lưng đang lên da non sau đám cháy xưởng mộc, ánh mắt sắc quắc xoáy thẳng vào bóng dáng đang lảo đảo của viên Lại bộ Thị lang.

Quách Đình Lân run rẩy gượng đứng thẳng dậy, vội vàng giấu bàn tay phải đeo nhẫn ngọc vào trong tay áo gấm rộng thùng thình. Lão hít một hơi thật sâu, cố ghìm lại nỗi kinh hoàng đang cuộn xoáy trong lồng ngực, mặt xám xịt nhưng khóe môi bỗng nhếch lên nụ cười gượng gạo:

— Hoang đường! Thật là trò bịp bợm của lũ tiện nhân thôn dã! Khâm sai đại nhân chớ vội tin lời xằng bậy! Phiến gỗ thị này ngâm bùn trữ trong kho cả trăm năm trước khi đem ra khắc bản, ruột gỗ ắt có đốm khoáng tạp chất đỏ tía tự nhiên do nhựa cây tích tụ. Thợ khắc xưa kia đục chạm vụng về để lại tì vết, nay bị lão thợ già này dùng nước nóng đánh tráo thị giác, vu vạ thành nét chữ cũ! Bản quan ba mươi năm cúc cung tận tụy nơi triều đình, lẽ nào lại đi làm trò đục đẽo bỉ ổi như lời vu cáo của lũ bần hàn?

Lời giảo hoạt vừa thốt ra, mấy tên nha lại thân tín toan phụ họa, nhưng lập tức câm bặt trước ánh mắt sắc như dao cau của Khâm sai Vũ Đình Trực.

Cụ Thiệu không hề nao núng, chỉ khẽ lắc đầu, nét mặt già nua đượm vẻ xót xa cho kẻ đã bước chân vào ngõ cụt mà vẫn cố bấu víu bùn lầy. Cụ quay sang án thư, chắp tay cúi đầu trước vị quan mang Thượng phương bảo kiếm:

— Thưa Khâm sai đại nhân! Kẻ gian miệng lưỡi trơn tru, toan lấy chuyện tạp chất gỗ mục hòng che mắt bậc minh công. Nhưng bách nghệ Kinh Bắc nghìn năm văn hiến, từng thớ gỗ tấc cây đều có quy củ rành rọt. Thảo dân xin đại nhân cho phép mời các bậc bô lão và nghệ nhân mộc bản danh tiếng nhất của các phường thợ trong trấn cùng bước lên đài, tận mắt giám sát góc vát của nhát đục trên chữ “Hoài”. Gỗ có thể câm lặng, nhưng vết đao trổ của người thợ thì không bao giờ biết nói dối!

Khâm sai Vũ Đình Trực vung tay áo, tiếng quát dõng dạc chấn động công đường:

— Lời lão trượng rất hợp lẽ công bằng! Mời các bậc nghệ nhân lão thành đất Kinh Bắc bước lên Minh Kính Đài!

Tiếng trống lệnh vang lên một hồi giòn giã. Từ dưới sân rồng, ba vị lão thợ râu tóc bạc phơ của phường mộc bản Đông Triều và Liễu Tràng, tay chống gậy trúc, chậm rãi bước lên thềm đá. Họ là những bậc kỳ túc cả đời gắn bó với dao trổ, từng khắc kinh thư cho triều đình từ thuở tóc còn xanh.

Một vị lão thợ đầu bạc tiến sát sập đá, nghiêng người ghé sát mắt xuống mặt ván. Dưới ánh mặt trời sáng rọi của buổi sớm, lão nheo mắt lần theo từng đường viền nạo gọt, rồi cẩn trọng dùng đầu móng tay khẽ miết lên mép vạt của rãnh chữ. Hai vị nghệ nhân còn lại cũng cúi thấp đầu, chăm chú soi từng thớ tơ gỗ tưa ngược chiều tự nhiên.

Sau một tuần trà im ắng đến mức nghe rõ cả tiếng gió bấc thổi qua ngọn cờ lệnh, vị bô lão lớn tuổi nhất quay người, dập đầu trước Khâm sai:

— Bẩm Khâm sai đại nhân! Chúng lão cả đời cầm đục xén, dám đem tính mạng toàn gia ra bảo chứng: đây tuyệt đối không phải tạp chất của ruột gỗ! Nét nạo phá chữ cũ ở đáy lòng máng mang một “chỉ pháp” vô cùng kỳ dị. Nhát đục vạt chéo nghiêng đúng mười lăm độ chếch về bên trái, đường xén lượn cong tưa ngược thớ gỗ. Trong thiên hạ, chỉ có kẻ thuận tay trái bẩm sinh, lại luyện ngón nghề khắc chữ của viện Hàn Lâm ba mươi năm trước mới có đường đục hiểm hóc và góc vát nghiêng lệch chuẩn xác đến bực này!