Chương 16: Quyết định của người cầm giống

Tiếng thảng thốt của Chủ nhiệm Luân vừa dứt, không gian ven bờ vùng mười lăm mẫu bỗng chốc lặng phắc. Gió bấc từ phía sông cái thốc vào lạnh buốt, làm tờ công văn hỏa tốc đóng dấu đỏ rực trên tay người chủ nhiệm run rẩy liên hồi. Khang đứng chết lặng, từng lời dội vào tai như búa gõ.

Ba ngày! Chỉ còn đúng ba ngày trước khi đợt rét đậm tràn về đóng băng đồng đất.

Đội trưởng Hợi giật phắt tờ công văn, hai hàng lông mày rậm xếch ngược. Khuôn mặt chữ điền căng thẳng tột độ, ông liếc nhanh dòng chữ mực tím rồi nhìn ra ba ụ phân mai rùa vẫn đang phả từng luồng khói ấm: – Trời ơi! Huyện ép thế này thì bóp nghẹt Đội hai rồi! Ba đống ủ mới lên men hơn một ngày đêm, thân điền thanh dẫu đã vàng rục nhưng làm sao ngấu thành mùn mịn ngay được? Bón lót bây giờ sợ xót rễ non, mà không bón thì mười lăm mẫu đất vừa thau chua lấy gì nuôi cây?

Chủ nhiệm Luân dắt chiếc xe đạp cũ thiếu chắn xích bước tới, giọng nghẹn lại: – Chú Hợi bình tĩnh! Đợt rét này rất mạnh, phòng nông nghiệp dự báo sương muối sẽ giáng xuống khắp đồng bằng. Không kịp tra hạt cho bén rễ trước rét, đất cứng đanh lại, hạt giống sẽ thối ung trong lòng đất lạnh. Cái ăn của mấy mươi nóc nhà giáp hạt trông cả vào quyết định sáng nay!

Khang nhìn sang Thược, thấy cô cán bộ kỹ thuật trẻ cũng đang siết chặt cuốn sổ tay công tác, đôi mắt lộ rõ vẻ bất an. Cả bờ ruộng trũng chìm trong bầu không khí ngột ngạt, đè nặng lên từng hơi thở.

Giữa lúc ấy, cụ Lư Thế Hùng thong thả chống chiếc gậy tre đực tiến lại gần sườn đống ủ số một. Cụ cúi người, vốc một nắm thân lá điền thanh đượm tơ men trắng muốt, đưa lên mũi ngửi rồi xoa nhẹ trong lòng bàn tay. Giọng cụ trầm ấm vang lên xua tan nỗi hoang mang: – Cây cỏ giữa đồng giá buốt cũng như đứa trẻ sơ sinh, cần chiếc chăn ấm che thân trước khi cần bát cơm đầy. Thân lá điền thanh phối trộn bèo dâu và tro bếp đã đạt độ chín ấm năm mươi lăm độ bách phân, mùi thơm ngọt của men ủ đã át hết nọc phèn. Dẫu chưa mục nát hoàn toàn thành tro bột, nhưng độ ấm nóng âm ỉ ấy khi vùi xuống đáy luống sẽ tạo thành tấm đệm nhiệt tuyệt vời. Nó ủ ấm đất, ngăn hơi lạnh từ tầng sâu xông lên, vừa khéo đón lấy tuần trăng đẹp và cữ gió ấm cuối cùng trước khi rét đậm tràn về.

Cụ Hùng gõ nhẹ đầu gậy lên bờ đất: – Chậm một ngày là mất một mùa. Ta không thể chờ đống phân rã nát thành bùn đen mới đem dùng. Trưa nay, chú Hợi cho xã viên xẻ phân rải lót vào lòng luống. Đất có hơi ấm của phân xanh che chở rồi, điều cốt tử duy nhất bây giờ... là giống rau ở đâu để tra xuống đất?

Đội trưởng Hợi vò đầu bứt tai, mặt tái nhợt: – Cụ cố ơi... Hai sào mạ dự phòng đã cháy sạch, kho giống của đội sạch bách từ lâu. Trên huyện cạn kiệt, trạm giống ngoài tỉnh thì xe cộ thiếu xăng dầu đình trệ. Luống đã sẵn, phân đã ấm, mà lấy đâu ra hạt giống gieo mười lăm mẫu trong ba ngày này?

Khang đứng chôn chân bên bờ rãnh xương cá, ngực thắt lại. Dưới gầm chiếc phản gỗ lim trong buồng tối nhà anh, nửa bao hạt giống cải mơ vẫn đang nằm im lìm trong lớp bao tải gai bọc lá chuối khô. Đó là giống thuần do chính tay cụ cố và ông nội anh tuyển lựa qua bao mùa vụ, hạt mẩy tròn, chịu hạn chịu rét cực giỏi. Khang từng giấu kín vì sợ nộp kho đội đem gieo trên nền đất mặn sẽ hỏng phí hoài như số mạ non kia. Anh từng nghĩ giữ lại để tỉa mảnh vườn nhỏ sau nhà, phòng khi cả nhà đứt bữa cữ giáp hạt.

Nhưng nhìn những giọt mồ hôi đang lăn trên má chú Hợi, nhìn ánh mắt thắt ruột của bà con xã viên xóm Chùa, lòng Khang giằng xé dữ dội. Mười lăm mẫu ruộng là công sức dầm bùn rét buốt thấu đêm của hàng chục con người, là mồ hôi của Thược, là tâm huyết cả đời của cụ cố chín mươi tám tuổi suýt mất mạng giữa dòng bùn độc để thau chua rửa mặn. Nếu vì sự hẹp hòi của anh mà đồng đất bị bỏ hoang, anh còn mặt mũi nào nhìn cụ cố, nhìn dân làng Đông Chiêm?

“Hạt giống sinh ra là để đâm chồi trên đất lớn, chứ đâu phải để mục rữa dưới góc buồng tối!” – Ý nghĩ ấy bùng cháy trong lồng ngực Khang, thiêu rụi mọi nỗi e ngại, sợ hãi bị khiển trách.

Khang buông cán xẻng, bước nhanh tới trước mặt Đội trưởng Hợi và cụ cố: – Thưa cụ cố, thưa chú Hợi, các chú cứ yên tâm cho xẻ phân bón lót! Cháu... cháu xin phép chạy về nhà có chút việc, lát nữa cháu ra kho đội ngay!

Dứt lời, chẳng đợi ai kịp hỏi thêm, Khang thoăn thoắt chạy ngược con đường bờ vùng. Về đến nhà, anh đẩy vội cánh liếp, lao thẳng vào gian buồng trong. Khang quỳ sụp xuống nền đất lạnh, thò tay vào sâu tận góc gầm chiếc phản gỗ lim, kéo bọc tải gai thô ráp ra gian nhà ngoài.

Anh run run mở nút lạt giang. Từng lớp lá chuối khô giòn mở ra, để lộ những hạt giống cải mơ tròn căng, vàng óng như hạt tấm nếp rẫy, khô ráo tinh tươm và thơm ngát mùi nắng hè còn lưu giữ. Khang hít một hơi thật sâu, buộc chặt miệng bao, xốc thẳng lên vai. Sức nặng của nửa bao hạt giống đè lên đôi vai vạm vỡ, nhưng bước chân anh chưa bao giờ nhẹ nhõm và vững chãi đến thế.