Chương 20: Chống chọi sương muối

Từ điếm canh đê Đội sản xuất số hai, Trần Đức Hợi bỗng giật mình choàng tỉnh vì một luồng hơi lạnh thấu xương lùa qua khe liếp. Đêm nay lạ quá. Gió bấc gầm rít suốt mấy hôm rày bỗng dưng ngưng bặt, nhường chỗ cho một sự tĩnh lặng đến rợn người. Hợi khoác vội chiếc áo trấn thủ bạc màu, bước nhanh ra cửa điếm. Vừa đặt chân xuống bờ cỏ, một cảm giác buốt nhức chạy dọc từ gan bàn chân thấu tận đỉnh đầu. Trước mắt Hợi, cả vòm trời tối sẫm không một gợn mây, nhưng sát mặt đất, một màn sương trắng nhờ nhờ như tro tàn đang từ thinh không chầm chậm sa xuống, phủ kín ngọn tre đầu làng rồi trùm kín mười lăm mẫu đồng trũng. Hợi đưa tay sờ lên ngọn cỏ dại ven bờ, những hạt bụi nước li ti đóng màng lạnh ngắt, sắc lẹm.

– Sương muối! Chết dở rồi, sương muối cực độc!

Tim Hợi thắt lại, ruột gan cồn cào như có lửa thiêu. Là người lăn lộn với đồng đất bao năm, anh hiểu thứ tai họa này tàn khốc đến nhường nào. Chỉ cần trời rạng, ánh mặt trời le lói chiếu vào, lớp sương muối này sẽ làm cháy rụi từng thớ lá non, khiến những bẹ cải đang độ cuộn nõn thối rữa thành nước chỉ sau nửa buổi. Mười lăm mẫu hoa màu – sinh mệnh của mấy mươi nóc nhà Đội hai cữ giáp hạt – đang đứng trước nguy cơ mất trắng trong chớp mắt.

Không chần chừ một giây, Hợi cắm đầu chạy thốc về phía gốc đa đầu xóm, nơi treo chiếc vỏ bom làm kẻng báo động của hợp tác xã. Vớ lấy chiếc dùi gỗ lim, anh dồn hết sức bình sinh gióng liên hồi:

“Keng! Keng! Keng! Keng!...”

Tiếng kim loại va đập đanh thép, gắt gao xé toang đêm đông tĩnh mịch. Tiếng chó sủa ran từ xóm Chùa lan sang xóm Giếng. Trong chốc lát, những đốm đèn dầu, những bó đuốc rơm lần lượt bừng sáng sau từng khung cửa liếp. Tiếng chân người dồn dập, tiếng gọi nhau í ới phá tan bầu không khí ngái ngủ giữa đêm hôm khuya khoắt. Hợi đứng dưới gốc đa, hai tay chụm lại quanh miệng hét lớn, giọng khản đặc trong giá buốt:

– Sương muối đổ rồi bà con ơi! Ra đồng cứu rau! Ai có rơm rạ khô, trấu mục, bùi nhùi thì ôm hết ra bờ luống! Cả xóm mang thùng gánh nước theo mau!

Chẳng mấy chốc, hàng chục xã viên Đội hai đã túa ra chật kín bờ vùng. Giữa dòng người hối hả, Hợi thấy Lư Văn Khang đang cẩn thận dìu cụ Lư Thế Hùng bước tới. Cụ cố quấn chiếc khăn bông cũ màu cháo lòng quanh cổ, chiếc gậy tre đực nhẵn bóng gõ từng nhịp chắc nịch trên nền đất cứng, hơi thở phả ra làn khói trắng mờ giữa đêm lạnh.

Hợi lập tức chạy lại đỡ lấy khuỷu tay cụ, giọng run rẩy lo lắng:

– Cụ ơi! Sương muối đóng trắng xóa cả ngọn tre đầu làng rồi! Cải đang độ bọc bẹ non nớt thế này, liệu có cứu vãn nổi không cụ?

Cụ Hùng thong thả ngồi xuống một mô đất cao ráo bên bờ mương, hai tay vịn chặt chiếc gậy tre đực trước ngực. Đôi mắt tinh anh sáng quắc nhìn bao quát cánh đồng đang bị màn sương tro phủ kín, khuôn mặt cụ vẫn giữ trọn nét an nhiên, bình thản. Cụ vỗ nhẹ vào mu bàn tay Hợi, từ tốn bảo:

– Chú Hợi chớ hoảng. Trời gieo tai biến thì người phải liệu đường mà che chở cho đất. Gió bấc lặng nhưng hơi rét ngầm đang dồn từ mé bắc lại. Chú cho bà con rải rơm rạ khô dọc theo bờ vùng đầu hướng gió, lót thêm một lớp trấu ẩm bên dưới rồi châm lửa hun khói. Nhớ là hun cho khói bốc ngun ngút chứ không để bùng thành ngọn lửa. Khói ấm mang theo hơi bồ hóng sẽ lượn là là trên mặt luống, đóng vai trò như chiếc mền ấm giữ nhiệt, đuổi tan hơi giá buốt và ngăn không cho hạt sương kết thành băng trên mặt lá.

– Con hiểu rồi Cụ! Để con đi phân công ngay cho bà con!

Hợi thở phào như vớ được cọc, lập tức chạy dọc bờ ruộng điều phối các tổ xã viên. Dưới sự chỉ huy rành rẽ của cụ Hùng, chỉ mươi phút sau, hàng chục đống rơm khô phối trấu ẩm được châm lửa đồng loạt nơi đầu ngọn gió. Làn khói rơm rạ ấm nồng, ngai ngái mùi đất quê cuồn cuộn dâng lên, nương theo làn gió thoảng la đà trùm kín khắp các luống cải, tạo thành một tầng màn chắn lam xám bao bọc mười lăm mẫu đồng trũng, xua tan dần màn sương giá lạnh.

Đứng giữa làn khói mờ ảo, Hợi thấy cụ Hùng lại khẽ chỉ gậy tre về phía những vệt trắng còn sót lại trên phiến lá: