Chương 4: Thử lửa mầm non

Tiếng gió rít qua khe cửa liếp gian buồng tối khiến ngọn đèn dầu trên bàn thờ chao nghiêng. Khang luống cuống ấn sâu tấm cót mục xuống che kín bọc lá chuối khô dưới gầm phản gỗ, hai đầu gối run bần bật. Cụ Lư Thế Hùng vẫn đứng lặng nơi bậu cửa, chiếc gậy tre đực tựa nhẹ bên hông. Ánh mắt cụ nhìn xoáy vào góc tối rồi dừng lại trên gương mặt tái nhợt của đứa chắt nội, không hề có nét giận dữ mà chỉ đọng lại vẻ trầm ngâm, xót xa.

Cụ bước chậm rãi vào buồng, bàn tay khô gầy đặt lên vai Khang:

– Hạt giống là hạt ngọc, giấu giếm để giữ miếng ăn qua cơn giáp hạt là cái lẽ thường tình của con người. Nhưng con ơi, hạt giống chỉ sống khi được gieo vào lòng đất lành. Đem giấu xó buồng thì rồi mọt cũng cắn nát, mà vội vã vãi ra đất độc thì hạt chết rũ. Cứ bình tâm, giữ lấy mầm sống ấy, rồi sẽ có lúc cả làng cần đến nó.

Khang cúi gằm mặt, nước mắt ứa ra nơi khóe mi, khẽ gật đầu dạ một tiếng thật nhỏ.

Suốt những ngày sau đó, tại căn nhà ngói ba gian ở xóm ngoài, Đội trưởng Trần Đức Hợi như ngồi trên đống lửa. Ba ngày chờ đợi trôi qua tựa hồ dài đằng đẵng cả tháng trời. Từng con số về chỉ tiêu khoán sản phẩm của hợp tác xã như chiếc roi quất liên hồi sau lưng ông. Lịch thời vụ chiêm trôi tuột từng ngày, nếu mười lăm mẫu hoa màu Đội hai không kịp xuống giống thì hàng chục nóc nhà sẽ đứt bữa, danh dự của người đội trưởng chịu trách nhiệm trước ban quản trị xã cũng tiêu tan.

Sáng ngày thứ ba, sương muối phủ dày đặc trên những tàu lá chuối ngoài bờ rào. Không thể kiên nhẫn chờ hết thời hạn cụ Hùng hẹn, Hợi khoác vội chiếc áo trấn thủ bạc màu, sải bước phăm phăm sang kho giống Đội hai.

Tại góc kho ẩm ướt, Đặng Thị Thược đang lúi húi ghi chép nhiệt độ ủ mầm. Thấy Hợi chỉ tay vào nong mạ dự phòng cuối cùng rồi giục giã mấy xã viên chuẩn bị quang gánh, cô cán bộ kỹ thuật vội buông bút, bước tới can ngăn:

– Chú Hợi! Đất ngoài đồng vẫn còn mặn chát, cụ cố đã dặn phải chờ thau rửa rồi mới được tính. Chú mang số giống này gieo liều trên hai sào đất mương chưa xử lý là hỏng hết đấy!

Hợi cắn chặt chiếc tăm tre nơi khóe miệng, xua tay gạt phắt:

– Cháu còn trẻ, chưa hiểu hết cái khổ của việc chậm thời vụ đâu! Trên xã giục chỉ tiêu khoán từng giờ, đạm lân thì chưa biết ngày nào về. Hai sào đất mương ấy gần dòng nước cạn, biết đâu phèn đã rút bớt? Cứ gánh nong mầm này đi vãi thử xuống, vớt vát được ngày nào hay ngày ấy. Trách nhiệm này chú gánh!

Bất chấp ánh mắt lo âu đến nghẹn ngào của Thược, Hợi đốc thúc dân quân bưng nong mạ đã nhú nanh non trắng hếu ra mép mương gieo rải. Từng vốc mầm non rơi xuống tầng đất xám quánh trong nỗi phấp phỏng run rẩy của người đội trưởng.

Đêm ấy, Hợi trằn trọc không sao chợp mắt nổi. Tiếng gió bấc đập thình thịch vào liếp cửa làm tim ông thắt lại từng cơn.

Trời vừa hửng rạng, sương mù còn giăng mịt mùng trên những gốc rạ trơ trụi, Hợi đã cầm đèn pin lập cập chạy xộc ra cánh đồng chiêm. Gió lạnh thấu xương lùa qua lớp áo mỏng nhưng mồ hôi trên trán ông vã ra ướt đẫm.

Bước chân ông khựng lại ngay bờ ruộng. Trước mắt Hợi, hai sào đất mương hôm qua vừa vãi mầm giờ đây hiện ra một cảnh tượng rùng mình. Tầng váng chua mặn ngấm ngầm từ lòng đất đã bốc lên trắng xóa, bọc kín từng vạt bùn. Toàn bộ chân mạ non mới nhú rễ trắng hôm qua nay đã thâm đen, quéo quắt lại, rũ rượi như vừa bị dội một gáo nước sôi lửa bỏng. Không một mầm cây nào ngóc đầu lên nổi. Mùi bùn chua thối rữa nồng nặc xộc thẳng vào cánh mũi.

– Chết… chết thật rồi! – Hợi khuỵu một bên gối xuống bờ đất, hai bàn tay run rẩy bốc lấy một nắm mầm mạ nhớp nháp đen sì. Cổ họng ông nghẹn đắng, một nỗi sợ hãi tột cùng bóp nghẹt lồng ngực. Sai lầm nóng vội của ông đã đốt cháy luôn cơ hội vớt vát của cả đội.

– Chú Hợi! Sang nhà cụ cố mau lên, ba hôm rồi! – Tiếng Khang từ trên đường đê gọi với xuống, cắt đứt cơn bàng hoàng của Hợi.

Hợi giật mình lau vội vệt bùn trên tay, lảo đảo leo lên bờ đê rồi cùng Khang chạy thục mạng về phía xóm trong. Khi cả hai thở hổn hển bước qua cổng nhà cụ Hùng, Chủ nhiệm Luân và Thược đã đứng đợi tự bao giờ bên chiếc chõng tre kê giữa sân gạch. Ba chiếc khay sành thử nghiệm hôm nọ được xếp ngay ngắn trên thềm đá.

Cụ Lư Thế Hùng ngồi điềm tĩnh, chiếc gậy tre đực dựng bên vách, tay bưng bát nước vối nóng hổi. Cụ khẽ gật đầu bảo Khang: