Chương 7: Những nhát cuốc mở lòng đất

Lời hiệu triệu sang sảng của cụ cố Lư vừa dứt nơi thềm đình, tiếng reo hò của bà con thôn Đông Chiêm đã dội vang một góc trời chiều, sưởi ấm cả khoảng không gian xám xịt buốt giá. Đêm ấy, Khang trằn trọc không sao chợp mắt nổi. Dưới gầm phản gỗ, nửa bao hạt giống cải mơ vẫn nằm im lìm trong lớp lá chuối khô, phảng phất mùi thơm dịu ngọt của mùa màng mong đợi. Khang đưa tay sờ lên vách nứa, lắng nghe từng cơn gió bấc quất qua mái rạ, lòng rạo rực ngọn lửa vừa được nhen nhóm.

Mờ sáng hôm sau, khi màn sương muối dày đặc còn phủ một màu bàng bạc lên ngọn tre đầu xóm, hồi kẻng đồng của hợp tác xã đã gióng lên từng hồi dồn dập. Không khí cánh đồng trũng Đội sản xuất số hai bỗng chốc rộn rã khác hẳn vẻ ảm đạm thường nhật. Tiếng í ới gọi nhau từ các ngõ xóm, tiếng bánh xe cải tiến rít ken két trên đường đất, tiếng cuốc xẻng va chạm lách cách vào nền phù sa khô khốc đan xen rộn ràng. Hơn bốn mươi nam nữ thanh niên cùng bà con xã viên xắn quần quá gối, vác dụng cụ tề tựu đông đủ bên bờ mương cái, mắt ai nấy đều ánh lên niềm háo hức lẫn căng thẳng trước trận đánh lớn với đất phèn.

Khang buộc chặt dải khăn dù quanh trán, tay lăm lăm chiếc cuốc bàn nặng trịch. Bên cạnh anh, cụ Lư Thế Hùng đã đứng đó tự bao giờ. Cụ cởi bỏ đôi guốc mộc để gọn gàng nơi gốc phi lao, thong thả xắn cao hai ống quần nâu sồng lên tận bắp đùi. Đôi chân trần gân guốc của bậc đại thọ chín mươi tám tuổi không chút ngần ngại bấm sâu xuống lớp bùn đất lạnh ngắt như cắt da cắt thịt. Cụ bước từng bước vững chãi, nhẹ tênh như lướt trên vũng sình lầy lội, tay cầm chiếc gậy tre đực nhẵn bóng gõ nhịp nhàng xuống từng gò đất nứt nẻ.

– Khang! Mang cọc tre theo sau cụ! – Cụ Hùng ngoái lại, chòm râu bạc phơ bay là đà theo chiều gió.

Khang dạ ran, nách cắp bó cọc rào đã vót nhọn, thoăn thoắt bám sát gót chân cụ. Cụ Hùng dừng lại ở đoạn tiếp giáp giữa gò cao và lòng chảo trũng, cúi người ngắm nghía độ nghiêng của triền ruộng. Cụ dùng mắt đo đường chân trời, lại cúi xuống vốc một vụn bùn đưa lên mũi ngửi, rồi lấy đầu gậy tre đực cắm phập xuống một điểm:

– Cắm cọc tiêu ở đây! Đây là điểm phát nguồn của rãnh xương cá thứ nhất. Chiều dốc thoai thoải ngả về phía tây nam, cứ cách mười lăm thước cắm một cọc tạo đường xiên chéo. Rãnh đào theo thế đất dốc tự nhiên này thì nước chua mới dồn nhanh ra mương chính, không đọng vũng làm úng chân mầm!

Thược cũng vừa đạp chiếc xe Phượng Hoàng tới mép ruộng, trên vai đeo chiếc túi vải bạt đựng thước dây và cuốn sổ tay kỹ thuật bìa da. Cô vội vã chạy lại, chăm chú quan sát cách cụ Hùng xác định phương vị dòng chảy. Thược khẽ lấy thước dây đo thử khoảng cách và độ dốc, miệng lẩm bẩm tính toán rồi ngẩng lên thán phục:

– Cụ tính chuẩn từng tấc một ạ! Không cần máy ngắm trắc địa mà độ dốc thoát nước vừa đúng hai phần nghìn, dòng chảy sẽ tự rút êm mà không gây xói lở bờ luống!

Cụ Hùng mỉm cười đôn hậu, khẽ gật đầu với cô cán bộ trẻ rồi hướng về phía đám đông đang chờ đợi, khoát tay dõng dạc:

– Đất đã mở lối, các cháu xuống tay đi! Nhớ cạo sạch lớp màng váng trắng phía trên đổ sang mép đê, rãnh chính đào sâu đủ ba tấc, đáy rãnh rộng một gang tay để phèn chảy xuôi!

Khang nghe cụ truyền lệnh, ngực như nở rộng. Anh dẫn đầu tổ thanh niên xung kích ùa xuống khoảnh ruộng trũng. Bàn tay chai sần nắm chặt cán tre, Khang vung chiếc cuốc bàn vạm vỡ bổ mạnh xuống mặt đất khô cằn. "Phập! Phập!". Từng tảng đất sét chai cứng, phủ đầy mốc trắng chua chát bị bật tung lên, để lộ lớp bùn dẻo quánh phía dưới. Mồ hôi bắt đầu rịn ra trên trán, chảy dài qua gò má rồi túa ra ướt đẫm lưng áo cánh dệt sợi thô của Khang, hòa lẫn với làn gió mùa đông bắc hun hút thổi rát rạt qua cánh đồng. Tiếng cuốc xới đất chan chát vang lên đều đặn theo nhịp thở dồn dập, mạnh mẽ của tuổi trẻ.