Chương 7: Thuật Xem Lửa

Cát Vĩnh Hòa vội vã rảo bước qua khoảng sân đá, đỡ lấy cánh tay run rẩy của Lê Mai. Đôi mắt cụ dừng lại nơi ống chân trái của cô gái trẻ, nơi lớp vải gai đã rách toang, để lộ mảng da đỏ ửng đang rịn nước vàng vì kiềm ăn mòn.

"Được rồi, cháu làm tốt lắm. Để tảng quặng xuống đi." Cụ Hòa trầm giọng, ánh mắt ngập tràn vẻ xót xa. Cụ khẽ quay sang người thợ trẻ đang đứng thở dốc bên cạnh: "Thạch, lấy cho tôi gáo nước quả chua sa mạc và mảnh vải sạch trong hòm đồ nghề ra đây."

Thạch lập tức quay gót chạy đi rồi mang lại chiếc âu đất đựng thứ nước chua sánh màu hổ phách. Cụ Hòa quỳ một chân xuống nền đá vôi xám, đôi bàn tay thô ráp vốn quen ghì cán gáo sắt nay trở nên nhẹ nhàng lạ thường. Cụ nhúng dải vải sạch vào âu nước, cẩn trọng lau từng vệt kiềm loãng còn sót lại quanh mép vết thương. Tiếng xèo khẽ bốc lên cùng làn khói mỏng cay nồng khiến khóe mắt Mai giật mạnh, nhưng cô chỉ mím chặt môi, không hề thốt ra một tiếng rên rỉ.

"Axit hữu cơ yếu sẽ trung hòa nốt dư lượng bazơ trên da thịt," cụ Hòa vừa chấm nhẹ lớp vải vừa chậm rãi dặn dò. "Bỏng kiềm thẩm thấu sâu hơn bỏng lửa rất nhiều, nếu không rửa sạch đến tận chân lông, mô mỡ sẽ tiếp tục bị xà phòng hóa. Cháu phải ngồi nghỉ ở góc hang này, để chân gác cao lên bao cát khô. Chuyện phối liệu cứ chỉ dẫn cho Thạch, tuyệt đối không được đi lại khập khiễng mà rách thêm miệng vết thương."

Mai khẽ gật đầu, đưa tay quệt giọt mồ hôi lạnh rịn ra trên trán: "Cháu biết rồi, ông Hòa. Vết này chỉ sượt qua ngoài da thôi, chưa ăn sâu vào bắp thịt đâu ạ."

Chờ cụ Hòa băng bó gọn gàng bằng dải băng vải khô, cô gái chỉ tay về phía ba bao tải hạt khoáng vừa được dỡ xuống cạnh thềm lò. Đôi mắt sáng thông minh của cô rực lên niềm say mê thường trực:

"Thạch, lại đây nghe tôi dặn tỷ lệ phối trộn. Muốn ngói trơ tuyệt đối trước dòng kiềm mười bốn độ pH, chúng ta không thể nấu theo lối thủy tinh thông thường."

Thạch bước tới gần, nén cơn đau nhức từ vết thương vừa toác máu nơi bắp tay phải, kéo theo chiếc cân đòn bằng gỗ nghiến và các xô sắt gỉ. Anh chăm chú lắng nghe, ánh mắt không rời từng cử chỉ của Mai.

"Xương ngói cốt lõi vẫn là cát thạch anh trắng tinh khiết, chiếm bảy phần," Mai cầm một nắm cát trắng mịn giơ lên trước ánh đèn dầu, để từng hạt silic tinh khiết chảy qua kẽ tay. "Nhưng cát nguyên chất đòi hỏi nhiệt độ nóng chảy quá cao. Do đó, phần tro kiềm kali mà các cô bác sàng lọc hôm qua sẽ đóng vai trò chất trợ dung, chiếm một phần rưỡi để hạ điểm nóng chảy của khối silicat. Thêm vào đó nửa phần khoáng borat để giảm độ giãn nở nhiệt."

Cô dừng lại một nhịp, đưa tay vỗ nhẹ lên tảng quặng zirconi màu xám đậm:

"Điều then chốt nhất nằm ở một phần quặng này. Nghiền vụn quặng thành bột mịn như bột gạo, sàng qua ba lớp vải gai rồi trộn đều vào hỗn hợp. Khi gặp nhiệt độ đỉnh điểm, zirconi dioxit sẽ phân tán đều khắp mạng lưới silicat borat, tạo thành một màng oxit trơ vĩnh cửu. Dù mưa kiềm đậm đặc trút xuống bao nhiêu đêm ngày, ion hydroxit cũng không tài nào phá vỡ được liên kết ấy."

"Rõ rồi!" Thạch gật đầu dứt khoát. Chàng thanh niên lập tức ngồi thụp xuống bên cối đá, vung chày nghiền từng mẩu quặng zirconi xám. Tiếng chày giã đá vang lên thậm thịch, đều đặn như nhịp đập của một trái tim bền bỉ giữa lòng vách đá.

Trong khi hai người trẻ bận rộn với các xô phối liệu, cụ Cát Vĩnh Hòa lặng lẽ bước đến chiếc bàn gỗ kê sát vách buồng đốt. Trên mặt bàn là khối đất sét chịu lửa màu xám tro đã được cụ nhào kỹ với bột samốt mịn từ sáng sớm.

Bằng những ngón tay chai sần chằng chịt vết sẹo bỏng nhiệt, cụ Hòa nặn đất sét thành từng khối hình chóp tam giác thuôn dài, đáy rộng chừng ngón tay cái, cao hơn hai đốt tay. Cụ dùng lưỡi dao con gọt giũa từng cạnh nón với một độ nghiêng tiêu chuẩn cực kỳ chuẩn xác. Đó là những chiếc nón đo nhiệt pyrometric tự chế — công cụ đo lường bất di bất dịch của những người thợ lò cổ truyền.

Cụ Hòa cẩn thận mang ba chiếc nón đất sét bước vào lòng buồng đốt vòm cuốn. Dưới ánh sáng lờ mờ hắt qua cửa lò, cụ đặt chiếc nón thứ nhất ở gần miệng ống bễ gió, chiếc thứ hai ở chính giữa sàn đặt nồi nấu silicat, và chiếc thứ ba ngay sát ô cửa quan sát bằng thạch anh.