Chương 9: Vết Nứt Đêm Thứ Năm

Tiếng nổ giòn như tiếng cành củi khô gãy đôi giữa đêm đông buốt giá.

Ngay trước mắt cụ Cát Vĩnh Hòa, phiến ngói vừa dập mộng âm dương phẳng phiu bỗng rùng mình. Một đường nứt mảnh như sợi chỉ xé toạc lớp hào quang đỏ ửng, chạy ngoằn ngoèo từ góc mộng ngoài mép rồi chẻ ngang thân ngói. Trong chớp mắt, vết nứt há miệng toác hoác kèm theo tiếng "tách" đanh gọn. Phiến ngói dày hai mươi milimét vỡ đôi trên mặt bàn đá phẳng, mép gãy lộ ra cấu trúc tinh thể trong suốt nhưng sắc nhọn như lưỡi dao cạo.

Cụ Hòa sững người, đôi găng tay da thô ráp khựng lại giữa không trung. Hơi nóng tỏa ra từ vết gãy phả thẳng vào cặp kính bảo hộ nứt góc của cụ, làm bốc lên một làn khói mờ cay nồng.

"Không... Không thể nào!"

Đặng Thạch thảng thốt kêu lên. Đôi tay gân guốc vốn vừa dập bễ dũng mãnh giờ buông thõng thanh gạt thép xuống nền đá vôi xám tạo thành một tiếng "keng" chát chúa. Anh khuỵu gối xuống bên bàn đá, hai bàn tay run rẩy toan chạm vào mảnh vỡ rồi lại rụt về vì nhiệt độ còn hầm hập. Vết thương cũ ở bắp tay phải vừa bị kéo căng toạc máu ban nãy dường như chẳng còn chút cảm giác nào so với cú sốc trước mắt. Đặng Thạch gục đầu xuống cạnh đống xỉ vỡ vụn, hai bờ vai vạm vỡ rung lên bần bật trong nỗi thất vọng cùng cực.

"Hỏng rồi... Công sức kéo xe qua mưa kiềm... Lượng than củi tích trữ của cả bếp ăn bà Sáu..." Giọng Thạch nghẹn đặc trong cổ họng, vỡ vụn như chính phiến ngói trên bàn. "Đã là đêm thứ năm rồi. Còn chưa đầy hai ngày nữa là hết hạn bảy ngày. Thầy ơi, chúng cháu làm sai chỗ nào? Rõ ràng lửa đã trắng lóa, nón đo nhiệt đã gập đầu chuẩn xác kia mà!"

Lê Mai chống chiếc gậy gỗ nhỏ tiến thêm một bước, nén cơn đau buốt từ ống chân trái quấn băng dính nước chua rừng. Gương mặt cô gái trẻ tái mét dưới ánh lửa tàn, đôi mắt mở to bàng hoàng. Nhưng rồi, bản năng cẩn trọng của một người làm hóa nghiệm kéo cô trấn tĩnh lại.

Mai quỳ một chân xuống nền đá, rút chiếc kẹp sắt nhỏ bên hông, cẩn thận gắp lấy một mảnh vỡ cỡ nửa bàn tay vừa nguội bớt. Cô đặt mảnh thủy tinh lên khay gốm men, run run mở nắp lọ thuốc thử lấy ra ống nhỏ giọt chứa dung dịch kiềm đậm đặc pH 14 gom từ trận mưa ngoài cửa hang.

"Mai, cậu làm gì thế?" Thạch ngẩng lên, giọng khàn đặc đau đớn. "Ngói đã vỡ nát rồi, còn thử làm chi nữa?"

"Thạch, im lặng nào!" Mai gắt khẽ nhưng dứt khoát.

Cụ Hòa bước lại gần, nín thở theo dõi từng cử động của Mai. Dưới ánh sáng le lói từ miệng lò nung, một giọt dung dịch kiềm vàng đục rơi xuống bề mặt mảnh ngói vỡ.

Không có tiếng xèo rợn người. Không có bọt khí sủi tăm. Giọt dung dịch kiềm đậm đặc trượt tròn vo trên mặt kính phẳng lỳ như giọt nước rơi trên lá môn, rồi lặng lẽ đọng lại thành một khối cầu trong vắt.

Mai dùng que tre gạt nhẹ giọt kiềm đi, rồi lấy mảnh vải sạch lau khô. Bề mặt mảnh thủy tinh bên dưới vẫn nhẵn bóng, trơ lỳ tuyệt đối, không hề xuất hiện một vết mờ hay vết rỗ li ti nào.

"Ông Hòa! Nhìn này!" Đôi mắt Mai bừng sáng, giọng cô run lên vì xúc động. "Thủy tinh không hề bị hòa tan! Zirconi dioxit và mạng borat đã liên kết hoàn hảo! Dung dịch kiềm pH mười bốn không ăn mòn được nó một mảy may! Khối vật liệu của chúng ta... nó thành công rồi!"

Thạch ngơ ngác nhìn mảnh vỡ trong suốt lấp lánh trên tay Mai, rồi lại nhìn phiến ngói gãy đôi trên bàn đá, ánh mắt tràn ngập vẻ hoang mang:

"Nếu vật liệu kháng kiềm tuyệt đối... tại sao ngói lại nứt toác ra như thế?"

Cụ Cát Vĩnh Hòa cúi xuống, tháo găng tay, dùng những đầu ngón tay chai sạn vì sẹo bỏng nhiệt khẽ miết lên mép gãy sắc lẹm. Cảm nhận từng thớ rạn tinh xảo, cụ thở ra một hơi dài, ánh mắt già nua dần lấy lại vẻ điềm tĩnh và bao dung cố hữu.

"Không phải tại các cháu làm sai hỏa hầu, cũng không phải do phối liệu của Mai có tì vết," cụ Hòa ôn tồn cất giọng, đặt bàn tay ấm áp lên bờ vai đang căng cứng của Thạch. "Ngói vỡ là do sốc nhiệt. Khi chúng ta nhấc khối silicat nóng gần nghìn rưỡi độ ra ngoài không khí lạnh của lòng hang, lớp vỏ bên ngoài co rút quá nhanh trong khi phần ruột bên trong vẫn còn giãn nở. Ứng suất nội tại bị nén ép quá mức, không có chỗ giải tỏa nên tự xé toạc cấu trúc."

Cụ quay sang nhìn cửa lò, nơi lớp tro kiềm và than củi vẫn đang âm ỉ đỏ:

"Nghề nung thủy tinh từ ngàn xưa có một quy tắc vàng: nung chảy chỉ là một nửa chặng đường, nửa còn lại là thuật triệt tiêu ứng suất. Chúng ta đã vội vàng. Muốn phiến ngói dày hai phân này bền như thép đá, bắt buộc phải có giai đoạn ủ nhiệt chậm trong tro nóng để nguội dần từng độ một."