Chương 19: Hạt Giống Cổ Truyền Trao Tay Cháu

Nghe lời bà dặn, Thu Mạch và Thu Trạch vội vã lau khô hai bàn tay vào mép tạp dề rồi khép nép bước qua tấm rèm cói vào gian buồng trong.

Gian buồng nhỏ đơn sơ ấm sực hơi người, mùi vách đất hòa cùng hương đậu chín thơm lừng ngấm sâu vào từng thớ gỗ. Ngọn đèn dầu lạc đặt giữa chiếc chõng tre tỏa ra ánh sáng vàng dịu dàng, soi rõ chiếc hũ sành da lươn cổ kính đặt trang trọng trên mặt bàn mộc. Cụ Bì Thục Oanh ngồi tựa lưng vào mép chõng, ánh mắt đôn hậu ngước nhìn hai đứa cháu nội.

Bên cạnh chiếc hũ sành là một chiếc nia tre nhỏ đựng đầy những hạt Cửu Tiết Hoàng Đậu vừa thu hoạch ban sáng. Từng hạt đậu tròn căng mây mẩy, bóng bẩy như những viên ngọc thô chắt chiu từ bùn đất quê hương.

Cụ Oanh đưa tay vẫy nhẹ hai đứa trẻ lại gần, khẽ bảo:

“Lại đây với bà. Đêm nay, ba bà cháu ta cùng chọn lấy những hạt đậu đầu dòng tinh túy nhất để lưu lại cho đời sau.”

Thu Mạch ngoan ngoãn ngồi xuống bên mép chõng, đôi tay thon nhỏ thoăn thoắt nhặt từng hạt đậu đặt lên lòng bàn tay xem xét. Thu Trạch cũng lăng xăng kéo chiếc ghế đẩu lại gần, mắt sáng ngời chăm chú soi từng hạt dưới ánh đèn dầu.

“Nội xem hạt này này,” Thu Trạch chìa ra một hạt đậu to tròn, vỏ vàng óng ánh, “vỏ đanh chắc, không một vết sâu róm cắn, mầm ngủ giấu sâu dưới rốn hạt, đúng là hạt quý!”

Cụ Oanh gật đầu tán thưởng, khóe mắt nhăn nheo ánh lên niềm vui:

“Trạch nhi tinh mắt lắm. Hạt giống là gốc của mùa màng. Hạt có tròn mẩy, đanh vỏ thì khi chôn sâu dưới đất thịt mùa đông mới không sợ úng thối, sang xuân gặp mưa rào mới bung mầm khỏe khoắn.”

Cả ba bà cháu tỉ mỉ nhặt từng hạt. Hạt nào sứt mẻ hay méo mó đều gạt riêng ra mép nia, chỉ giữ lại đúng những hạt chín đốt đẫy đà, nặng trĩu tay. Khi chiếc nia tre chỉ còn lại một vốc đậu vàng rực rỡ, cụ Oanh thong thả với tay nâng chiếc hũ sành da lươn lên. Chiếc hũ này đã nằm sâu ba thước dưới chân tường đất suốt bao năm tháng dãi dầu, hôm nay lại sạch bóng sau khi được lau khô bằng khăn vải mộc.

Cụ Oanh đặt chiếc hũ sành vào đôi bàn tay nhỏ nhắn của Thu Mạch, giọng cụ trầm ấm mà trang nghiêm:

“Mạch nhi, cháu là cháu gái lớn của nhà họ Bì. Suốt mùa vụ qua, từ lúc đào đất dưới chân tường cho đến khi chế nước lá xoan trừ rệp, cháu đều làm rất khéo. Hôm nay, bà trao lại chiếc hũ sành cùng trọng trách giữ giống này cho cháu.”

Bàn tay Thu Mạch run run đón lấy chiếc hũ sành mát rượi. Đôi mắt cô bé rưng rưng nhìn người bà kính yêu:

“Bà nội… Cháu còn nhỏ dại, sợ không gánh nổi cơ nghiệp tổ tiên để lại…”

Cụ Oanh mỉm cười, vỗ về mu bàn tay cháu gái:

“Đừng sợ, cháu ngoan. Lòng yêu đất và đức tính cần cù của cháu chính là chỗ dựa vững vàng nhất. Nhớ kỹ lời bà dặn: muốn giữ hạt giống qua trọn mùa đông dài buốt giá, đáy hũ phải lót một lớp tro củi xoan khô ráo dày hai đốt ngón tay để hút ẩm trừ mọt. Rải một lớp đậu thì phủ tiếp một lớp mùn cưa mịn phơi khô kiệt. Miệng hũ bọc kín bằng ba lớp lá chuối khô rồi trét bùn non pha rơm mục thật khít. Cứ để nơi thoáng mát sau góc buồng, hạt đậu sẽ ngủ say qua giá rét, sang tiết Lập Xuân mở ra ươm mầm, mười hạt nở đủ cả mười.”

Thu Mạch xúc động gật đầu lia lịa, từng lời chỉ dạy của bà nội khắc sâu vào tâm khảm. Cô bé nhìn sang em trai Thu Trạch đang đứng bên cạnh, rồi dõng dạc nhắc lại từng lời: