Chương 4: Gom Tro Ủ Men Giữ Hạt Lành

Ánh đèn bão hắt lên từng hạt đậu vàng óng ả nằm gọn trong lòng bàn tay gầy guộc của cụ Bì Thục Oanh. Mùi thơm ngai ngái, nồng đượm vị phù sa cội nguồn lan tỏa khắp gian hiên, át đi cái buốt lạnh của cơn mưa đầu thu rả rích ngoài sân. Nghe tiếng reo khẽ của hai đứa trẻ, Bì Đại Lực và Bì Nhị Hòa từ chái bếp cũng vội vã chạy ra, mắt tròn xoe nhìn vào miệng hũ sành da lươn.

Đại Lực nuốt nước bọt, giọng run rẩy vì kinh ngạc:

“U ơi… đây là giống đậu gì mà hạt to tròn, sắc vàng óng như hạt ngọc thế này?”

Cụ Oanh khẽ vuốt ve từng hạt giống mẩy tròn, ánh mắt đùng đục ánh lên niềm rưng rưng xúc động. Cụ ngước nhìn hai con trai cùng hai đứa cháu nội đang vây quanh, chậm rãi cất giọng khàn trầm:

“Đây là Cửu Tiết Hoàng Đậu, giống đậu chín đốt gia truyền của dòng họ ta từ thủa mở đất. Năm xưa ông cố các con trước lúc nhắm mắt đã dặn u phải chôn sâu dưới chân tường đất để phòng khi hoạn nạn. Loài đậu này lạ lắm, mỗi cành đậu vươn dài đúng chín đốt, mỗi giáp hoa kết ra quả sai từ bảy đến chín hạt. Thân nó dai như chão gai, rễ ăn sâu vào lòng đất mẹ sinh ra từng chùm nốt sần bồi đắp khí đất màu mỡ. Đặc biệt hơn cả, trên phiến lá và vỏ quả phủ một lớp lông tơ mịn như nhung, sương muối giá rét cỡ nào cũng chẳng thể làm úa rụi.”

Nhị Hòa khẽ nghiêng đầu ngắm nghía một hạt đậu, vẻ mặt đầy thán phục:

“Hạt giống quý nhường này, thảo nào u lại giấu kỹ đến vậy.”

Cụ Oanh gật đầu, vẻ mặt nghiêm lại răn dạy:

“Quý thì quý thật, nhưng đất trời có trật tự của đất trời. Giống đậu cổ này không thể ép thúc như thứ cỏ ngoại lai của phường buôn Hồng Lạc Các. Nó đòi hỏi người làm nông phải chịu thương chịu khó, tuân thủ đúng chu kỳ tiết khí. Từ tiết Lập Thu này gieo mầm, trải qua Xử Thử bén rễ, sang Bạch Lộ đâm chồi, đợi đến Thu Phân trổ hoa tím biếc rồi mới ngậm sữa kết hạt khi đón gió lạnh đầu đông. Đốt cháy giai đoạn là hỏng hết.”

Hiểu được lời bà nội chỉ bảo, Bì Thu Mạch nhanh nhẹn trải chiếc mẹt tre cũ ra thềm nhà, cẩn thận đỡ lấy từng vốc đậu từ tay cụ Oanh. Cô bé mười sáu tuổi tỉ mỉ nhặt từng hạt lép, loại bỏ những vỏ trấu vụn rồi xếp từng hạt mẩy tròn, căng bóng vào một góc riêng.

Thu Trạch đứng bên cạnh cũng không chịu ngồi yên. Cậu bé mười bốn tuổi thoăn thoắt gom đống rơm nếp khô ráo để ở góc hiên, dùng đôi tay săn chắc bện thành từng vành sọt nhỏ khít khao, lót thêm một lớp lá chuối khô bên trong để làm chỗ bảo quản hạt giống. Trạch ngẩng lên, mắt sáng ngời:

“Bà nội xem này, cháu bện sọt rơm thế này thì chuột bọ hay hơi ẩm có muốn bò vào cũng chịu chết!”

Cụ Oanh mỉm cười xoa đầu đứa cháu nội tháo vát, lòng dâng lên niềm an ủi khôn xiết. Cụ quay sang bảo người con trai thứ:

“Nhị Hòa, con theo u vào chái bếp. Hạt giống ngủ vùi trong lòng đất lạnh suốt mấy chục năm qua, vỏ ngoài đã chai cứng. Muốn hạt nứt nanh đâm chồi đúng độ, đêm nay phải gom tro ủ men cho ấm hạt.”

Hai mẹ con bước vào chái bếp ấm sực than hồng. Cụ Oanh chỉ tay vào chiếc nong xâu dưới gậm chạn, hướng dẫn con trai từng bước:

“Con cời lấy lớp tro bếp sạch từ củi xoan và vỏ trấu mục, sàng thật mịn qua mắt sàng tre. Đem tro ấy trộn đều với mùn cưa mục và một nắm rơm rạ đã ủ men ngấu nơi góc chuồng trâu. Nhớ là chỉ vẩy chút nước ấm cho ẩm vừa nắm tay, tuyệt đối không được để sũng nước kẻo hạt bị thối nhũn.”