Chương 5: Vỡ Luống Cày Khơi Mạch Đất Xanh

Thôn trưởng Triệu Bản Sơn nghe câu nói chắc như đinh đóng cột của cụ Oanh thì khẽ giật mình, tẩu thuốc tre trên tay bất giác ngừng gõ. Ông nhìn sâu vào đôi mắt kiên định của người thím dâu cả đời nếm trải mưa nắng, rồi chép miệng thở dài một hơi nhẹ nhõm:

“Thím đã vững lòng như vậy, đệ cũng bớt lo phần nào. Thôi, thím với các cháu nghỉ sớm để giữ sức, mai tôi còn phải sang bên đầm xem mấy nhà kia dọn cỏ.”

Tiễn thôn trưởng ra cổng xong, cụ Oanh giục hai đứa cháu đi ngủ, riêng cụ vẫn chong đèn ngồi canh nong tro ủ ấm hạt giống cho đến tận canh ba.

Sáng sớm hôm sau, khi tiếng gà gáy le te rách toang màn sương mỏng giăng trên đỉnh núi Lạc Thủy, cụ Oanh đã chống gậy trúc dẫn cả nhà ra năm mẫu ruộng hương hỏa ven chân đồi thôn Ngọa Ngưu. Gió sớm mơn man mang theo hơi may se sắt của tiết trời chớm thu. Đứng trên bờ cỏ nhìn xuống, lòng cụ dâng lên một nỗi xót xa khôn xiết. Đất mặt qua bao năm canh tác không được bồi dưỡng đúng cách, nay khô cằn bạc phếch, từng mảng đất thịt pha cát trơ khấc dưới nắng sớm, nứt toác như mai rùa. Mấy luống đất cũ trơ trọi gốc rạ khô khẳng khiu, nom xơ xác đến chạnh lòng.

“U nhìn xem, đất khô khát thế này, rễ cỏ còn khó đâm sâu huống chi là hạt giống cổ,” Đại Lực nhìn bờ ruộng cằn cỗi mà bần thần xoa hai bàn tay thô ráp.

Cụ Oanh gõ nhẹ đầu gậy trúc xuống lớp đất nứt, giọng chậm rãi mà rành rọt:

“Đất cằn vì người bỏ đói đất. Đất mẹ nhẫn nại lắm, chỉ cần mở lòng đất ra cho hít thở gió sương, bón cho nó chút tro rơm ủ ấm, tự khắc mạch đất lại xanh tươi. Đại Lực, con vung cuốc vỡ từng tảng đất to ra. Nhị Hòa, cho trâu kéo cày gỗ sâu lòng xới lật lớp bùn đáy lên phơi ải, đón nắng gió hong khô chất chua mặn.”

Nghe mẹ chỉ bảo, hai anh em liền xốc lại vạt áo, cởi phăng áo tơi bước xuống ruộng. Đại Lực giơ cao lưỡi cuốc sắt, từng nhát bổ xuống dứt khoát làm vỡ tung những tảng đất thịt pha cát chai cứng. Nhị Hòa điều khiển con trâu đực lực lưỡng gõ cày, lưỡi cày gỗ sắc bén rạch sâu vào lòng đất, lật tung từng luống bùn đáy sẫm màu, phả lên mùi ngai ngái nồng đượm của bùn ải lâu ngày gặp lại khí trời.

Trên bờ, Thu Mạch và Thu Trạch nhanh thoăn thoắt gánh từng đôi sọt rơm mục bón lót theo rãnh luống. Cụ Oanh vừa đi dọc bờ vừa nhắc nhở:

“Mạch nhi, Trạch nhi, nhớ khẩu quyết bách nghệ của tổ tiên: Đáy rãnh rải một lớp rơm ngấu mỏng, rắc đều tro trấu mịn lên trên rồi mới phủ đất tơi. Rơm giữ ấm chống lạnh, tro xua đuổi sâu bọ và bồi dưỡng vị ngọt cho hạt mầm.”

“Cháu nhớ rồi nội ơi!” Thu Mạch quệt vệt mồ hôi rịn trên trán, đôi má bánh mật ửng hồng trong nắng sớm. Đôi bàn tay thoăn thoắt rải từng nắm tro mịn màng xốp nhẹ xuống lòng rãnh cày vừa mở.

Thằng bé Thu Trạch gánh hai sọt rơm nặng trĩu mà bước chân thoăn thoắt, miệng cười giòn tan:

“Bà nội yên tâm, cháu bón lót phẳng phiu không sót một tấc nào đâu ạ!”