Chương 4: Kỷ vật từ rương pơ-mu

Tiếng lách cách khô khốc vang lên giữa bốn bề vách đá khi răng chìa đồng thau lọt khít vào ổ khóa hoen gỉ. Bìa Trọng Khiêm dồn lực từ hai cánh tay gầy guộc vặn mạnh một vòng. Lẫy sắt bật mở, phát ra âm thanh giòn tan đánh thức sự lặng câm đằng đẵng suốt sáu mươi năm.

Cụ Khiêm từ từ nhấc nắp rương pơ-mu nặng trịch. Lớp bụi mịn đọng trên bề mặt da thú khẽ bay lên rồi rơi rụng chầm chậm dưới luồng sáng leo lét của ngọn đèn dầu thông. Một mùi hương nồng đượm, nửa như tinh dầu gỗ thông cổ thụ, nửa như mùi kim loại nguội ngắt ùa ra ngập tràn gian phòng đá.

Đứng nép bên mép phản, H'Nhã nín thở dõi theo từng động tác của ông lão. K'Lang khẽ bước tới, vóc người vạm vỡ hơi nghiêng xuống che chắn bớt ngọn gió rỉ ra từ kẽ đá để ngọn bấc không chao đảo.

Bàn tay chai sần của cụ Khiêm luồn sâu vào đáy rương. Cụ không lấy ra những mảnh vải dệt rực rỡ sắc màu Tây Nguyên thường thấy, mà cẩn trọng nâng lên một bọc vải dầu dày cộp. Mở từng lớp bọc vải đã sờn mép, hiện ra dưới mắt hai người trẻ tuổi là xấp giấy can kỹ thuật ngả màu ố vàng, dày dặn và chi chít những đường nét cơ khí vẽ bằng mực kháng từ xanh đen. Đặt cạnh xấp bản vẽ là ba con thoi dệt có cấu trúc kỳ lạ, đẽo gọt tinh xảo từ gỗ mun cổ thụ đen bóng, thân thoi khoét sâu ba rãnh trượt song song và viền các khuyên luồn sợi bằng đồng đỏ.

H'Nhã tròn xoe đôi mắt đen láy, ngón tay run run chỉ vào những ký hiệu hình học phức tạp trên mặt giấy can:

"Ông Cụ ơi... những đường vẽ này là gì thế ạ? Cháu chưa từng thấy hoa văn dệt thổ cẩm nào thẳng tắp và kỳ lạ như thế này."

Cụ Khiêm chậm rãi vuốt phẳng mép giấy can trên mặt phiến đá bazan, khóe mắt hằn sâu những nếp nhăn thời gian khẽ giật nhẹ. Đôi mắt già nua ánh lên vẻ trầm ngâm, đưa cụ trôi về một miền ký ức xa xôi trước ngày cụ gác lại tất cả để trở về buôn làng.

"Đó không phải hoa văn dệt váy áo đâu con bé Nhã," cụ Khiêm cất giọng trầm khàn, từng tiếng đanh gọn như gõ vào đá tảng. "Đây là sơ đồ giải phẫu vật liệu của một kỹ sư hàng không vũ trụ. Sáu mươi năm trước, khi bầu trời chưa bị tro độc che khuất, già này từng ngồi trong các viện nghiên cứu ngoài duyên hải, chuyên chế tạo các tấm màng dẫn điện tiêu tán xung sét cho thân tàu lượn tầng bình lưu."

K'Lang sững sờ há hốc mồm, hai bờ vai vạm vỡ bất giác cứng đờ:

"Ông cố... ông từng là kỹ sư chế tạo tàu bay ư? Sao từ trước tới giờ trong buôn chưa từng ai nghe ông nhắc tới chuyện này?"

"Nhắc để làm gì hả thằng Lang?" Cụ Khiêm khẽ mỉm cười, nụ cười phảng phất sự từng trải của người đã đi qua trăm năm dâu bể. "Khi văn minh máy móc ngoài kia tự chôn vùi trong khói bụi và chiến tranh giành giật năng lượng, ta nhận ra rằng kim loại hay vi mạch dù tối tân đến đâu cũng chẳng thể nuôi sống con người bằng hạt lúa rẫy và tình làng nghĩa xóm. Ta trở về cội nguồn buôn Nâm Rơ Kơ, cầm lại con thoi của mẹ để dệt thổ cẩm. Nhưng kiến thức khoa học không bao giờ chết, nó chỉ ngủ yên dưới đáy rương này chờ ngày cứu sống con cháu."

Cụ Khiêm trải rộng bản vẽ lớn nhất ra giữa phản, dùng ba con thoi gỗ mun chặn ở ba góc giấy. Ánh sáng vàng cam soi rõ tiêu đề viết bằng nét chữ ngay ngắn: Màng lọc cơ - tĩnh điện ba tầng.

"Hãy nhìn cho kỹ," cụ Khiêm chỉ ngón tay thô ráp vào tầng ngoài cùng của sơ đồ. "Đây chính là 'Màng Lưới Lửa' mà ta đã nói trước mặt Già làng và bà con. Nó được cấu thành từ ba tầng dệt liên hoàn, vận hành theo quy luật vật lý chuẩn xác. Tầng thứ nhất đón gió ngoài miệng giếng, ta dùng sợi gai dầu thô bện xoắn cùng dây đồng vi sợi vuốt mỏng. Khi bụi thạch anh mang điện âm lao xuống, các vi sợi đồng này sẽ đóng vai trò như mạng lưới thu lôi, dẫn toàn bộ tĩnh điện truyền xuống cọc sắt cắm sâu vào lòng đá bazan ẩm ngầm dưới chân giếng. Mất đi điện tích, bụi thạch anh không thể bám dính hay gây đoản mạch bốc cháy như trạm gốm ngoại nhập."