Chương 6: Mẻ than vỏ cà phê

Bàn tay chai sạn của Bìa Trọng Khiêm vẫn giữ chặt bờ vai gầy guộc của Già làng Krajan Đam. Hơi ấm từ lớp áo chẽn cũ kỹ truyền qua ngón tay cụ, làm dịu đi cảm giác buốt giá của tro bụi đang bám đầy da thịt. Cụ Khiêm quay sang con bé Nhã, ánh mắt cụ rực lên vẻ kiên nghị:

"Đỡ Già Đam ngồi xuống tảng đá kia, cháu Nhã. Lấy khăn ướt lau bớt tro trên mặt già đi. Mọi việc cứ để ông lo."

Con bé vội vã đỡ lấy cây gậy gỗ thông đỏ thếp đồng của già làng, dìu ông cụ ngồi vào góc hang khuất gió. Cụ Khiêm nhìn quanh kho cửi đá bazan, nơi sáu khung cửi pơ-mu ba tầng đã mở sẵn thoi gỗ mun, rồi hướng mắt về phía vòm trần sâu thẳm. Đêm thứ tư trôi qua trong tiếng thở dốc nghẹn ngào của buôn làng, nhưng không ai chịu gục ngã.

Khi giọt nước ngầm trên vòm đá nhỏ tí tách đánh dấu sáng sớm ngày thứ năm, đáy hầm bazan bừng lên sắc đỏ rực của những vỉa than củi thông nhen nhóm. Cả khu vực lò đá dưới tầng hầm thứ ba nóng ran như lòng chảo nung. Dưới ánh đuốc bập bùng, K'Lang đang cởi trần, tấm lưng rộng đầm đìa mồ hôi loang lổ vết quặng đồng. Chàng trai trẻ cao giọng hô vang, chỉ huy một toán thanh niên khỏe mạnh:

"Hai người một bao, khiêng cẩn thận! Đừng để rách bao gai, vỏ cà phê khô rớt xuống sàn ẩm là hỏng hết!"

Từng bao tải vỏ cà phê Robusta khô giòn từ kho dự trữ ngầm được chuyển tới tấp xuống chân lò. Mùi hương ngai ngái, nồng đậm của vỏ quả chín phơi qua bao mùa nắng rẫy xưa kia bốc lên ngào ngạt, át bớt mùi khen khét của lưu huỳnh đang chực chờ trên miệng giếng.

Cụ Khiêm chống một thanh sắt dài, chậm rãi bước vòng quanh buồng nung khoét sâu trong vách đá bazan nguyên khối. Bàn tay cụ miết dọc theo từng khớp ghép bằng vữa sét nung, gõ nhẹ nghe tiếng ong ong trầm đục. Cụ quay sang K'Lang, giọng đanh chắc:

"Thằng Lang, lại đây nghe ông dặn."

K'Lang quệt vội mồ hôi trán, bước nhanh tới cúi đầu:

"Dạ, Ông cố chỉ bảo, cháu nghe đây ạ."

"Vỏ cà phê này là mạng sống của bốn trăm con người," cụ Khiêm chỉ tay vào miệng lò sâu hoắm. "Nếu để lọt khí vào, lửa ngọn sẽ bốc lên thiêu rụi tất cả thành một vốc tro tàn. Bản chất của việc nung yếm khí là đuổi hết hơi ẩm và chất bốc hữu cơ trong môi trường thiếu dưỡng khí, giữ lại khung cacbon tinh khiết. Nhiệt độ buồng nung bắt buộc phải đạt đúng tám trăm độ C. Đạt mức nhiệt ấy, từng hạt than mới nứt ra hàng triệu lỗ xốp vi mao siêu nhỏ, đủ sức bắt dính những hạt tro thạch anh từ không phẩy năm đến hai phẩy năm micromet và bẫy sạch bụi mịn. Non nhiệt thì than trơ, không ngậm được khí độc; quá nhiệt thì thành tro trắng. Cháu hiểu chưa?"

"Cháu hiểu rồi, Ông cố!" K'Lang siết chặt nắm tay, ánh mắt bừng bừng quyết tâm. "Cháu sẽ canh lò từng tấc một, không rời nửa bước!"

Đúng lúc ấy, H'Nhã bước vội xuống bậc đá bazan, trên tay ôm một hộp gỗ nhỏ lót da hoẵng. Cô đặt hộp xuống phiến đá phẳng, lấy ra một thiết bị đo nhiệt cơ học dạng thanh kim loại kép ghép từ đồng và thép non, kèm theo đồng hồ kim chỉ số khắc tay tinh xảo.

"Ông Cụ, cháu đem thanh đo nhiệt đến rồi đây ạ!" Giọng H'Nhã lanh lảnh vang lên át cả tiếng lửa reo. "Đầu dò này có thể chịu được nhiệt độ cao trong buồng ủ. Chỉ cần cắm xuyên qua lỗ quan sát bằng gốm chịu lửa, kim chỉ sẽ báo đúng mức nhiệt nung bên trong."

Cụ Khiêm gật đầu khen ngợi:

"Tốt lắm, con bé khéo tính. Cắm que đo vào khe gốm phía đông, nơi luồng nhiệt ổn định nhất."

Phía sau lưng họ, gian kho cửi đã rộn rã hẳn lên. Hơn chục phụ nữ trong buôn làng, sau khi đưa con nhỏ vào ngách hang Cây Rơm an toàn, đã kéo nhau về ngồi kín các phản đá. Những bàn tay thoăn thoắt tước từng sợi xơ gai dầu dẻo dai, chuốt thẳng thớm thành từng cuộn lớn. Cạnh đó, hai cô gái trẻ đang cặm cụi gỡ từng bó dây đồng phế liệu nhặt nhạnh từ các bảng mạch của trạm máy cũ, dùng dũa sắt tuốt sạch lớp vỏ bọc cách điện để lộ ra những sợi kim loại đỏ au, mảnh mai như sợi tóc. Từng tiếng rào rào của xơ gai, tiếng kim loại lách cách hòa vào nhịp lao động gấp gáp, làm bừng lên sức sống giữa bóng tối ngột ngạt.