Chương 8: Đường tơ đồng trên tay H'Nhã

Bìa Trọng Khiêm khẽ bốc một nắm than vỏ cà phê Robusta vừa nguội bớt trong lòng nồi gang, đưa lên ngang tầm mắt. Những hạt than đen tuyền óng ả, nhẹ xốp khác thường, khi miết nhẹ nơi đầu ngón tay chỉ để lại một vệt bụi mịn màng không chút lợn cợn.

"Tốt lắm, than nung yếm khí tám trăm độ C xốp đều thế này thì bẫy bụi thạch anh tầng hai coi như đã có móng vững," cụ Khiêm gật đầu, đặt nắm than vào chiếc nia tre trên bàn đá rồi quay sang chắt nội. "Thằng Lang, con ở lại đáy hang nghiền mịn toàn bộ mẻ than này thành bột thật đều tay. Cháu Nhã, theo ông lên gian nhà lớn bên trên. Bây giờ đến lượt đôi bàn tay của con gái buôn làng trổ tài rồi đấy."

H'Nhã vội lau vệt muội than bám trên gò má, đôi mắt đen láy bừng lên vẻ háo hức. Cô xốc lại chiếc tạp dề lấm lem, cùng cụ Khiêm bước ngược bậc thang đá bazan dẫn lên gian nhà lớn ở tầng hầm thứ hai.

Nơi khoảng sân đá rộng rãi, thoáng đãng nhất của gian nhà, cụ Khiêm đặt khung dệt ba tầng bằng gỗ pơ-mu cổ xưa ra chính giữa. Khung cửi đã được lau chùi sạch bụi bặm, từng đòn ngang, go dệt và bàn đạp gỗ bóng loáng màu thời gian. Cụ chậm rãi ngồi xuống tấm phản gỗ thấp, hai bàn tay gân guốc nâng từng bó sợi xơ gai dầu thô dẻo dai đã được ngâm nước suối và phơi khô qua nhiều con trăng.

"Muốn dệt nên tấm màng chắn bão tro, trước hết sợi dọc của tầng một phải thẳng tắp và căng đều như dây cung," cụ Khiêm vừa nói vừa thoăn thoắt móc sợi gai qua từng khe lược gỗ mun. "Cháu Nhã, nhìn tay ông đây. Khung ba tầng này khác hẳn khung dệt chăn sui ngày trước. Rãnh trượt trên cùng này dành riêng cho việc bện sợi gai với dây dẫn tiêu tán tĩnh điện."

H'Nhã quỳ gối bên cạnh, chăm chú nuốt từng động tác của người thầy lớn tuổi. Cô gái trẻ nhanh nhẹn tiếp nhận khung cửi, luồn từng tao gai thô chắc nịch vào hàng lược dệt. Đôi tay thon thả của cô vốn quen với việc quay tơ, tước vỏ từ thuở lên mười, thoăn thoắt kéo căng từng hàng sợi dọc ngay ngắn, thẳng tắp trên mặt gỗ pơ-mu.

Thế nhưng, thử thách thực sự ập đến khi cụ Khiêm lấy cuộn dây đồng vi sợi bóc tách từ các lõi cáp viễn thông phế liệu đưa cho cô.

Sợi kim loại mỏng manh chỉ bằng một phần ba sợi tóc, lấp lánh ánh đỏ dưới ánh đèn dầu le lói. Khi tách riêng từng tao xơ gai dầu thô ráp để xoắn sợi đồng vi mô vào cùng, sự chênh lệch cơ học lộ rõ mồn một. Sợi gai dầu thì dẻo dai, xù xì, còn vi sợi đồng lại trơn nhẵn, mảnh khảnh và cực kỳ giòn sau nhiều năm nằm trong phế tích ngầm.

H'Nhã cắn môi, cẩn thận đặt con thoi vào rãnh trượt. Bàn chân cô nhấn bàn đạp, go gỗ nâng lên, tay cô giật mạnh thanh dập:

"Phựt!"

Một tiếng động khô khốc vang lên. Dây đồng bị góc cạnh sắc của xơ gai dầu và thanh gỗ đè nén lập tức gãy gập, đứt vụn thành từng mẩu vụn kim loại li ti rơi lả tả xuống sàn đá.

"Đứt rồi..." H'Nhã thảng thốt lùi lại.

"Đừng vội nản lòng, cháu Nhã," cụ Khiêm điềm đạm ngồi bên cạnh, bàn tay vỗ nhẹ lên thành khung gỗ. "Kim loại không có độ dẻo đàn hồi tự nhiên như xơ vỏ cây. Khi con đạp bàn đạp, lực giật của go dệt quá gấp sẽ bẻ gãy lõi đồng. Phải nương tay, nhẹ nhàng như dỗ dành một đứa trẻ sơ sinh."

H'Nhã hít sâu một hơi, gật đầu thật mạnh. Cô gỡ bỏ đoạn kim loại vụn, cẩn thận nối lại đầu dây đồng mới. Lần này, cô thả lỏng cơ vai, ngón tay nhẹ nhàng vê từng nếp bện, từ từ đưa con thoi lướt qua rãnh trượt ba tầng.

Thế nhưng, thực tế không hề chiều lòng người. Sợi đồng sau khi bện vào tao gai, vừa chạm đến nhịp đập thứ ba của lược nén thì lại tiếp tục đứt tung. Cứ mỗi lần dập lược, lực ma sát cơ học giữa kim loại khô khốc và răng gỗ lại nghiến nát đường tơ đỏ thắm.

Thời gian trôi đi tàn nhẫn trong lòng đất ngầm. Hồi chuông đá điểm trưa từ giếng trời buông xuống nặng trĩu. Rồi canh giờ dệt thứ hai, thứ ba trôi qua.