Chương 9: Hơi thở của đá và than

Chiêm Khắc Triết giật thót mình khi thấy bóng lưng vạm vỡ của người thợ mỏ trưởng đổ sụp giữa rãnh nhiệt mù mịt khói đặc. Không một giây chần chừ, cụ vung cánh tay gầy guộc thét lớn:

“Mau! Kéo chú ấy ra ngay!”

Hai thợ lò trẻ tuổi lực lưỡng lập tức lao tới sát bên cụ. Cụ Triết chụp lấy cuộn dây đai bằng sợi khoáng chịu nhiệt, cùng hai thanh niên cúi rạp người ghé sát miệng hố. Hơi nóng cuồn cuộn táp vào mặt rát buốt, khói xỉ nồng nặc khiến cuống họng cụ cay xè, nhưng đôi bàn tay dạn dày sương gió vẫn chuẩn xác cài móc khóa thép vào đai lưng bảo hộ của Thiết.

“Kéo!”

Cụ Triết cùng anh em ghì gót chân vào gờ đá, đồng thanh gầm lên một tiếng. Thân hình vạm vỡ nặng gần một tạ của Thiết được lôi trượt ra khỏi rãnh đá gồ ghề. Cụ vội đỡ lấy đầu người thợ mỏ, cẩn thận đặt anh nằm ngửa trên tấm bạt ẩm trải sẵn. Toàn thân Thiết ướt đẫm mồ hôi lẫn muội than, lớp áo bảo hộ cháy sém từng mảng. Đôi bàn tay anh phồng rộp những bọng nước lớn vì trực tiếp ép giữ tấm chắn sát kim loại nóng rực, các ngón tay vẫn co quắp như đang ghì chặt chiếc bay thép.

“Bố ơi!”

Một tiếng gọi non nớt xé toang bầu không khí ngột ngạt. Thím Hai vừa dắt bé Bống chạy tới mép lò. Con bé không hề sợ hãi cảnh tượng đen đúa bụi bặm, liền quỳ sụp xuống bên cạnh bố. Đôi mắt to tròn ngấn lệ nhưng cô bé cắn chặt môi để không bật ra tiếng khóc to. Đôi bàn tay nhỏ nhắn run rẩy cầm chiếc khăn vải thô tẩm nước lạnh, nhẹ nhàng lau đi những vệt muội than bết dính và giọt mồ hôi bỏng rát trên vầng trán sạm tro của cha.

“Bống ngoan... bố con chỉ kiệt sức vì ngạt khói thôi,” cụ Triết khẽ xoa đầu con bé, giọng ấm áp vỗ về rồi cúi xuống nhìn Thiết.

Cụ dùng ngón tay ấn mạnh vào huyệt nhân trung của người thợ mỏ. Lồng ngực dày giật nẩy một cái, Thiết hắt ra một ngụm khói đắng nghét, đôi mi nặng trĩu run rẩy mở ra. Khi nhìn thấy gương mặt cụ Triết cùng đôi mắt tròn xoe của con gái, anh thều thào qua bờ môi khô nứt:

“Cụ... lò... lò kín chưa cụ?”

“Kín rồi! Chú làm tốt lắm, ráng nằm nghỉ ngơi đi!” Cụ Triết siết nhẹ bờ vai thô ráp của anh, ánh mắt ánh lên niềm cảm phục sâu sắc.

Cụ quay lại kiểm tra buồng nung số bốn. Vết nứt dài hai mươi phân ở đường ống xả phụ đã bị lớp bùn silicat cùng sợi khoáng trám phẳng lỳ, đông cứng thành một khối xám đen kiên cố dưới sức nhiệt. Không còn một tia lửa vàng hay luồng khói đen nào xì ra ngoài vách gang. Kim đồng hồ chỉ áp suất đứng yên ở vạch an toàn, xác nhận trạng thái yếm khí tuyệt đối đã được thiết lập trọn vẹn.

Theo đúng quy chuẩn nông học thực nghiệm mà cụ Triết từng đúc kết, chu trình nhiệt phân xơ mướp ba vùng nhiệt bắt đầu bước vào giai đoạn quyết định nhất: duy trì đều đặn ở mốc sáu trăm năm mươi độ C suốt mười tiếng đồng hồ liên tục.

Cụ Triết trực tiếp đứng bên van bướm cơ khí, hướng dẫn nhóm thợ luân phiên theo dõi ngọn lửa mồi và đo lường áp suất. Giữa lòng hang tối tăm sâu tám trăm mét, nguồn điện xung kích bị Tầng Vòm cắt đứt hoàn toàn, chỉ còn một bóng đèn sợi đốt leo lét nối từ cụm pin dự phòng. Lượng dưỡng khí trong hầm ngầm vẫn chững lại ở ngưỡng tử thần mười bốn phần trăm, khiến từng hơi thở của tám trăm con người nặng nề như đeo chì. Nhiều người bắt đầu thấy choáng váng, nhưng không một ai rời bỏ vị trí. Từng tiếng gõ búa canh nhiệt, từng vòng xoay van cơ khí đều được thực hiện chuẩn xác đến từng milimét.

Thời gian nhích đi từng phút, chậm chạp và căng thẳng.

Sau mười tiếng nung đỏ rực, các hợp chất hữu cơ bay hơi cạn kiệt, chỉ còn lại khung xương cacbon thuần khiết trong buồng nung. Giờ khắc hạ nhiệt từng nấc bắt đầu. Để cấu trúc sợi rỗng không bị nứt vỡ do sốc nhiệt, lò nung phải được làm nguội từ từ qua nhiều bậc: từ sáu trăm năm mươi độ xuống bốn trăm độ, rồi hạ dần về ngưỡng thường nhật.

Bên ngọn đèn dầu mờ ảo đặt trên thùng gỗ phế liệu, cụ Triết ngồi tựa lưng vào vách đá hoa cương lạnh buốt. Quanh cụ, hàng chục thợ mỏ ngồi quây quần sau ca trực mệt nhoài. Bé Bống nép sát vào đầu gối cha, đôi bàn tay nhỏ nắm chặt búi xơ mướp khô cũ kỹ, mắt ngước nhìn người cụ tóc bạc phơ.