Chương 3: Khuôn thạch cao và vết nứt chẩm

Sương mù Cầu Đất còn bảng lảng phủ kín sườn đồi chè khi những tia nắng ban mai đầu tiên len qua khung cửa kính hướng bắc của gian xưởng. Thứ ánh sáng dịu mát, tán xạ đều đặn và không tạo bóng đổ gay gắt là điều kiện lý tưởng nhất cho công việc phục dựng nhân dạng.

Ông Vạn Đình Khang đứng bên bàn thao tác bằng gỗ thông, đôi tay đã rửa sạch và đeo găng cao su y tế tiệt trùng. Trên chiếc khăn bông trắng trải phẳng giữa bàn, hộp sọ ngấm kiềm xám đen của người thanh niên nằm bất động. Trải qua bảy năm vùi lấp trong bùn yếm khí dưới đáy hồ Đạ Tro, lớp xương đã khô giòn, nhưng từng đường khớp sọ và gờ cơ vẫn giữ trọn vẹn những ký ức sinh học sau cùng của một kiếp người.

Đứng đối diện ông, bác sĩ pháp y Nguyễn Lan Chi đã sẵn sàng với cuốn sổ ghi chép nhân trắc học và chiếc bảng kẹp biểu mẫu đo đạc hình sự. Thượng úy Trịnh Hoài Nam đứng nép bên cạnh, đôi mắt chăm chú dõi theo từng cử chỉ điềm đạm của người thầy già.

“Chúng ta bắt đầu từ các mốc chuẩn vòm sọ,” ông Khang cất giọng trầm ấm, phá tan bầu không khí tĩnh mịch.

Ông cầm chiếc thước kẹp trượt vernier bằng thép không gỉ. Đầu thước kim loại mảnh mai khẽ chạm vào điểm chính giữa đường nối hai cung mày:

“Glabella, độ dày mô mềm chuẩn sáu milimét.”

Lan Chi nhanh thoăn thoắt ghi lại con số vào cột tương ứng. Cụ Khang tiếp tục hạ đầu thước xuống điểm giao giữa xương trán và hai xương chính mũi:

“Nasion, năm phẩy hai milimét.”

Từng mốc giải phẫu trong số hai mươi mốt mốc nhân trắc học tiêu chuẩn của hộp sọ lần lượt được xướng lên nhịp nhàng: từ điểm rãnh mũi má, gờ xương lê, củ mí Whitnall ở khóe mắt ngoài, cho đến điểm nhô cằm và bờ dưới xương hàm dưới. Mỗi số đo là một tọa độ định vị thiêng liêng, dựng lại độ dày của các lớp cơ và mỡ dưới da mà thời gian cùng bùn kiềm đã gột rửa sạch.

Khi đầu ngón tay lướt xuống góc hàm dưới bên trái, ông Khang dừng lại. Dưới lớp găng cao su mỏng, cảm giác gồ ghề bất thường ở mào xương hàm hiện lên rất rõ. Ông nghiêng đầu, hạ thấp kính lão để quan sát dưới luồng ánh sáng nghiêng:

“Cháu nhìn lại chỗ này xem, Lan Chi. Dưới ánh sáng ban ngày mới thấy rõ mép xương không hề có đường rạn sắc, mà tạo thành một khối can xương vồng lên, bề mặt đã nhẵn mịn và gắn kết hoàn toàn vào thân xương hàm. Đây đích thực là tổn thương gãy xương kín do ngoại lực tác động khi nạn nhân còn sống, ít nhất phải từ ba đến năm năm trước ngày tử vong. Quá trình tu sửa sinh học của màng xương đã hoàn tất.”

Lan Chi ghé sát mắt quan sát, khẽ gật đầu:

“Đúng là tổn thương trước khi chết. Vết can xương lệch này hẳn đã khiến nhóm cơ cắn bên trái dày hơn bên phải đôi chút, tạo nên một nét bất đối xứng rất riêng ở góc cằm.”

“Chính nó sẽ là chìa khóa nhận dạng duy nhất giúp người thân nhận ra cậu ấy,” ông Khang nói, trong đáy mắt ánh lên niềm xúc cảm sâu lắng.

Ông cẩn trọng xoay khối sọ lại, nâng phần vòm sau gáy lên ngang tầm mắt. Dưới ánh đèn kỹ thuật rọi tập trung, Lan Chi bỗng nheo mắt lại. Cô cầm chiếc kính lúp phóng đại cùng cây kẹp y tế chuyên dụng, nghiêng đầu soi vào vùng xương chẩm phía sau gáy.

“Bác Khang, bác nhìn mép rạn ở hố chẩm phía sau này xem,” giọng Lan Chi khẽ run lên, mang theo sự căng thẳng của người làm công tác giám định.

Ông Khang đưa mắt nhìn theo hướng đầu kẹp của cô. Ẩn dưới một mảng bùn kiềm khô bám chặt là một vết nứt lún kín có hình lòng chảo nông, đường kính chừng ba xentimét. Các cạnh nứt sắc nhọn, rìa xương vỡ vát chéo vào trong khoang sọ, xung quanh tỏa ra vài đường rạn hình tia mảnh như mạng nhện.

Quan trọng hơn cả, mép xương vỡ hoàn toàn trơ trụi, không hề có bất kỳ dấu hiệu nào của hiện tượng tiêu xương hay can xương tu sửa.

“Mép nứt sắc cạnh, không có phản ứng sinh học của tế bào sống,” ông Khang trầm giọng đanh lại, đôi mày bạc khẽ chau vào, “tổn thương xảy ra ngay tại thời điểm nạn nhân tử vong, hoặc chỉ trước lúc trút hơi thở cuối cùng vài giây.”