Chương 5: Ánh nhìn thức tỉnh

Ông Vạn Đình Khang khẽ ngả lưng vào chiếc ghế tựa bằng gỗ thông, buông một tiếng thở dài thật nhẹ để giải tỏa cơn mỏi nhừ nơi đốt sống cổ. Ánh đèn bàn sợi đốt tỏa ra một vầng sáng vàng ấm, rọi rõ khối thạch cao vừa được phủ kín các lớp cơ sâu. Từng dải đất sét Plastilina màu nâu đất đã ôm khít lấy khung xương giả lập, nhưng khuôn mặt trên bàn xoay vẫn chỉ là một khối cơ bắp trần trụi, chưa có hồn cốt và ánh nhìn.

Thấy thầy dừng tay, Hoài Nam tiến sát mép bàn, cẩn trọng đặt xuống một tách trà atisô nóng hổi:

“Thầy uống ngụm trà cho ấm, nghỉ tay một chút đã ạ.”

Ông Khang đón lấy tách trà, hai bàn tay gân guốc áp vào thân gốm mộc để xua đi cái buốt lạnh của màn sương Cầu Đất đang tràn qua khe cửa. Ông nhấp một ngụm nhỏ, vị ngọt thanh đắng nhẹ thấm vào đầu lưỡi làm dịu đi cảm giác khô rát nơi cổ họng. Mắt ông vẫn không rời khối thạch cao trên bàn xoay.

“Nghề này không vội được, cậu Nam à,” ông Khang đặt tách trà xuống đĩa lót, giọng trầm và đĩnh đạc. “Cơ bắp mới là cái khung chịu lực. Muốn đánh thức một con người đã nằm dưới đáy bùn suốt bảy năm, chúng ta phải trả lại cho cậu ấy đôi mắt và thần thái biểu cảm.”

Nói rồi, ông đứng dậy, mở chiếc hộp gỗ gõ đỏ đặt trên giá dụng cụ bên cạnh. Trong lớp lót nhung mềm mại là hai bán cầu thạch cao màu trắng ngà, bề mặt được mài nhẵn bóng, chính giữa có khắc một vòng tròn nhỏ mô phỏng đồng tử.

Ông Khang đeo găng tay mới, cẩn thận nâng từng khối cầu lên trước ánh mắt chăm chú của Lan Chi và Hoài Nam:

“Định vị nhãn cầu là bước quyết định hướng nhìn và trục biểu cảm của toàn bộ khuôn mặt,” ông Khang vừa giải thích vừa cầm thước kẹp kim loại đo khoảng cách từ đáy hốc mắt thạch cao ra bờ ngoài. “Trong giải phẫu sọ, chúng ta có một mốc vô cùng quan trọng: củ mí Whitnall — mấu xương nhỏ nằm ở thành ngoài ổ mắt, cách bờ trên khoảng mười một milimét. Đây là điểm bám của dây chằng mi ngoài và cơ nâng mi trên.”

Bằng sự chuẩn xác đã tôi luyện suốt nửa thế kỷ, ông Khang chấm một lượng nhỏ sáp dính vào cuống nhãn cầu, từ từ đưa khối thạch cao tròn vào hốc mắt trái của bản sao sọ. Đầu ngón tay ông xoay nhẹ, căn chỉnh sao cho trục thị giác hướng thẳng về phía trước, độ nhô của giác mạc không vượt quá đường thẳng nối giữa bờ trên và bờ dưới gờ xương ổ mắt — chuẩn xác theo chỉ số nhân trắc học của nam giới người Việt.

Khi nhãn cầu thứ hai được cố định vững chắc vào hốc mắt phải, hai đốm trắng ngà lập tức nhìn thẳng ra không gian. Khối sọ vô tri dường như vừa lóe lên một tia sinh khí đầu tiên.

Lan Chi ghé mắt nhìn ngang cung gò má, khẽ thốt lên:

“Độ lồi của mắt người này rất vừa phải, hốc mắt sâu và gờ trên hơi gồ nhẹ.”

“Đúng vậy,” ông Khang gật đầu. “Đó là cấu trúc của một người quen quan sát tỉ mỉ, ánh mắt luôn có sự tập trung cao độ.”

Không để nhịp làm việc ngắt quãng, ông Khang cầm thanh bay dẹt, lấy một mẩu đất sét Plastilina ấm mềm vê thành hai dải mỏng hình bán nguyệt. Bằng những nhát miết nhẹ nhàng nhưng dứt khoát, ông đắp viền mi trên phủ nhẹ lên một phần ba trên của nhãn cầu thạch cao, rồi tiếp tục tạo hình mi dưới khép lại ở khóe mắt trong.

“Bây giờ đến mũi,” ông Khang nói, ánh mắt chuyển xuống khoảng trống trung tâm khuôn mặt.

Trên khối sọ thạch cao, lỗ lê — khoảng hở hình quả lê của khoang mũi — lộ rõ bờ xương sắc nét. Ông Khang dùng ngón trỏ sờ nhẹ vào mỏm gai mũi trước nhô ra ở chân vách ngăn: