Chương 3: Bếp Lửa Chõng Tre

Ánh bình minh rọi những vệt sáng vàng nhạt qua khe liếp dừa nước, rải lốm đốm lên nền đất chái bếp. Nam mở mắt, đón luồng gió mát từ mé rạch thổi vào xua tan cảm giác mụ mẫm sau một đêm thiếp đi vì mệt lả. Khẽ trở mình, cậu thấy những lằn roi sau lưng đã khô miệng, dịu mát lạ thường nhờ lớp mỡ trăn quyện thuốc nam dì Út giã tối qua. Ký ức về giọt nước mắt lặng thầm rơi trên bả vai giữa đêm khuya vẫn đọng lại nguyên vẹn, khiến ngực cậu thắt lại một niềm xúc động xót xa.

Dưới chân chõng tre ọp ẹp, đôi dép tổ ong mòn vẹt đứt quai từ mấy hôm trước nằm ngay ngắn. Chiếc quai đứt đã được ai đó tỉ mẩn dùng sợi xơ dừa săn chắc se ba tao, bện luồn qua đế nhựa rồi thắt nút con sò khéo léo. Mối thắt phẳng phiu, xỏ chân vào không hề cộm rát — kỹ thuật giáp mối chỉ dừa lão luyện mà cả cồn này chỉ đôi bàn tay Ba Khiêm mới làm được. Cạnh đầu chõng, chiếc ly sành đựng nước chè xanh vẫn còn tỏa hơi ấm dìu dịu. Nam nâng ly nước, vị chát ngọt ấm nồng trôi qua cuống họng, tưới mát tâm can đứa con vừa bước qua bờ vực lầm lạc.

“Nam! Dậy rồi hả con?”

Tiếng gọi ngọt ngào vang lên từ cửa chái bếp. Dì Út Lành bưng tô sành nghi ngút khói bước vào, tà áo bà ba vương mùi khói trấu. Dì đặt tô canh lên chõng tre, ngồi xuống bên cậu:

“Húp miếng canh chua cá ngát này đi con. Cá ngát sáng sớm dì đón ghe cào vừa dỡ lên, thịt béo ngậy. Dì nấu với khế chua mé vườn, thêm chút ngò gai cho ấm bụng.”

Mùi canh chua thơm dịu của khế bổi hòa cùng vị ngò gai xộc vào cánh mũi. Nam nhìn tô canh đầy đặn, sống mũi cay xè:

“Dạ, con cảm ơn dì Út.”

Dì Út đưa tay vuốt tóc cháu, mắt đỏ hoe khi thấy những vệt bầm tím sau lớp áo mỏng:

“Hôm qua ba con đánh rát quá, dì Út can hổng kịp. Nhưng Nam ơi, con đừng có hờn giận ba nghen con. Đêm qua ổng ngồi ngoài bến dệt tới tận canh ba, hút hết mấy điếu thuốc rê. Ổng thương con đứt ruột mà tánh tình cộc cằn, hổng biết tỏ bày làm sao.”

Nam múc một muỗng nước canh nóng hổi, vị chua thanh đượm đà lan tỏa nơi đầu lưỡi. Cậu cúi đầu, giọng khẽ khàng:

“Con biết lỗi của con mà dì Út. Con hổng giận ba đâu.”

Dì Út thở dài, nhìn ra khoảng sân ngập nắng:

“Ba mầy khổ tâm dữ lắm. Mấy năm nay lưới cước nilon tràn về, sợi chỉ dừa xóm mình ế chỏng ế chơ. Người ta bỏ xứ đi Bình Dương làm công nhân ráo trọi, riêng ổng vẫn cố bám lấy nghề của ông nội để lại. Hồi đầu năm, ổng bấm bụng vay năm mươi triệu đồng của bên Bảy Lợi để rước chiếc máy dệt cũ ngoài thị xã về, tính nâng năng suất kiếm tiền nuôi mầy ăn học đàng hoàng, cho mầy đỡ phải lam lũ như đời ổng. Ai dè trúng máy nát, sửa miết chẳng chạy được, nợ nần chồng chất. Ổng cắn răng gánh một mình, giấu nhẹm hổng cho mầy hay vì sợ mầy lo nghĩ…”

Từng lời của dì Út như nhát dao cứa vào lòng Nam. Kiếp trước, vì vô tâm và nông nổi, cậu chỉ thấy sự túng quẫn bế tắc mà không hiểu tấm lòng cha, để rồi suýt bán sạch hai héc-ta vườn dừa tổ tiên. Món nợ năm mươi triệu đồng cùng thời hạn rằm tháng sau của Bảy Lợi như tảng đá đè nặng, nhưng trong mắt Nam, ngọn lửa quyết tâm càng bùng cháy mãnh liệt.

Ăn xong tô canh ấm bụng, Nam xỏ chân vào đôi dép vá chỉ dừa, gượng dậy bước ra sân.

Nắng sớm chan hòa trên dải Cù Lao Rạch Dừa. Gió mang theo vị mặn nồng từ mé sông thổi qua những rặng dừa nước xào xạc. Nam men theo bờ đất bước về phía chòi dệt mé rạch.

Ngôi chòi ba gian dựng bằng cột gỗ thao lao nay đượm màu thời gian, mái lá dừa nước ngả sang màu xám xịt. Góc chòi, chiếc khung quay sợi cổ truyền nằm chơ vơ, bụi bặm bám mờ trên các nan hoa và trục lăn. Bên cạnh đó, chiếc máy dệt cơ khí hoen rỉ nằm bất động, dây cu-roa đứt lìa buông thõng. Dọc bờ mương, những đống vỏ dừa khô vụ trước chất ngổn ngang, nhiều bao đã mục nát, mốc meo vì ngưng trệ quá lâu. Khung cảnh hoang tàn khiến Nam quặn lòng. Kiếp trước, cũng chính tại góc chòi này, sau khi mất đất, Ba Khiêm đã ngồi nhìn khung dệt hoang phế rồi thổ huyết trong cô độc.

Mé bến nước, Ba Khiêm đang cặm cụi trên chiếc đòn gỗ dài, lưng áo nâu sờn ướt đẫm mồ hôi. Ông cầm chiếc vồ gỗ nặng trịch, giáng từng nhát đanh gọn xuống mảnh vỏ dừa đặt trên phiến đá tổ ong. Tiếng “thình thịch” vang lên đều đặn, xé toạc từng thớ vỏ dừa xơ xác.