Chương 12: Chiếc bát sành bên ánh lửa U Minh

Cụ Dư Văn Hiền chống cây gậy trúc già bước lại mé rạch bên bụi ráng. Đôi mắt quắc thước của bậc lão trượng một trăm hai mươi sáu tuổi nheo lại nhìn xuống mặt bùn non trơn nhẫy. Từng vết ủng da đế cứng in sâu hoắm, cạnh đó là vệt kéo những khúc gỗ rướm nhựa đỏ thẫm vạch thành rãnh dài dẫn thẳng tắp về hướng con lạch trổ ra kho than ngầm của Hương cả Mãnh.

Thấy Lê Văn Cà nghiến răng nắm chặt cán rựa, Bùi Doãn Tường siết đốc kiếm, cụ Hiền khẽ giơ bàn tay đen màu khói than ra hiệu ngăn lại, giọng trầm đục:

“Thầy Khâm sai chớ vội nóng. Vết ủng da còn ướt bùn, rãnh kéo củi còn tươi, chú cả Mãnh làm việc ám muội rành rành không chạy đi đâu được. Nhưng việc nước đang gấp, gom cho đủ củi đắp đại lò mới là điều cốt tử. Manh động lúc này chỉ tổ bứt dây động rừng, hỏng mất đại cuộc.”

Dặn Cà Ná ghi nhớ luồng lạch và kín đáo cử người coi chừng mé rạch, cụ Hiền thong thả dẫn đoàn người tiến sâu vào lõi rừng ngập mặn.

Rừng đước cổ thụ ngút ngàn sừng sững dãi dầu sóng gió. Cụ Hiền lội qua những chùm rễ đước chằng chịt, gõ cán gậy côm cốp vào từng thân cây dạy thợ trẻ cách chọn gỗ. Giữa tiếng rìu rựa bập chan chát, cụ cất giọng sang sảng:

“Mấy đứa ngó kỹ nghe hôn! Đốn củi nung than trơ đệm móng mốc không được tham cây suôn sẻ ngoài mé nước. Cây non thịt xốp nhiều nước, nung lên than bở rệu, vùi đáy bùn vài con nước là tiêu. Muốn than đanh cứng như sắt nguội, phải lựa gốc đước trăm năm trong lõi rừng, vỏ nứt nẻ sần sùi, thớ gỗ đỏ au nặng trịch như đá tảng. Đước già ngậm đủ mặn chát của biển và phèn chua của đất, nung kín vòm lò mới thành thứ than trơ ba trăm năm dưới bùn mặn không hà nào gặm nổi!”

Dân phu xóm than hò reo vang dội, mồ hôi nhễ nhại hòa lẫn bùn phèn trên lưng trần. Từng nhát rìu bén ngót bổ xuống thớ gỗ đước đanh chắc. Dưới sự chỉ bảo tỉ mỉ của cụ Hiền, từng thân cây cổ thụ nặng trịch lần lượt ngã xuống, được xén cành kết thành từng bè lớn bằng dây mây rừng, gom đủ một vạn cân củi tươi đạt chuẩn luyện than.

Hoàng hôn buông xuống bãi bồi Vàm Láng, mặt trời đỏ quạch chìm dần sau rặng mắm phía vịnh Xiêm. Con nước rong dâng tràn, đẩy những bè củi đước đồ sộ nối đuôi nhau cập bãi đắp lò trong tiếng reo hò rộn rã của bà con.

Sau một ngày dầm bùn mặn buốt giá, cụ Hiền cùng Doãn Tường ngồi bên bếp lửa dã chiến đỏ rực than hồng trước lán sưởi ấm. Cụ Hiền cẩn trọng lấy từ bọc vải chàm ra chiếc bát sành da lươn sứt một miếng nơi vành miệng. Cụ múc bát nước vối đun lá tràm thơm nồng, hai tay trao cho chàng khâm sai:

“Uống ngụm nước ấm cho giãn gân cốt đi Thầy Khâm sai. Già này tuổi cao sức yếu, chỉ có bát nước vối rừng này cùng chút lòng thành đãi quan kinh lược.”

Doãn Tường cung kính đón lấy bằng cả hai tay. Nhìn vết rạn mờ và mảng sứt nhẵn bóng trên thân bát, chàng ngạc nhiên hỏi: