Chương 9: Vị phèn trên đầu ngón tay

Cụ Dư Văn Hiền dời ánh mắt sắc lạnh khỏi vẻ mặt sượng trân của Hương cả Mãnh. Cụ trao cây gậy đước cho Cà Ná, vén cao ống quần bô nhuộm củ nâu lên tận bẹn. Đôi chân trần gầy guộc chằng chịt gân xanh nhưng bám chắc như rễ đước già dầm thẳng xuống dòng lạch cạn.

Bùn non mát lạnh ngập quá bắp chân, mơn man làn da đồi mồi đã dãi dầu hơn thế kỷ nắng mưa châu thổ. Lội bì bõm tới sát cây cọc gỗ trắc đen nhánh, cụ Hiền khom lưng, hai cánh tay luồn sâu xuống lớp bùn quánh dẻo, lần tìm tận đế cọc ngập dưới đáy nước. Bàn tay chai sạn miết dọc thân gỗ, cảm nhận từng thớ trắc chắc nịch cùng vết rìu vát nhọn hãy còn gợn ráp, chưa hề có dấu vết mục ải của thời gian.

Cụ Hiền dùng hai tay ghì chặt thân cọc, khẽ lay. Chân cọc lung lay dễ dàng trong bùn nhão, từng chuỗi bọt khí sủi tăm lục bục nổi lên mặt nước. Đoạn, cụ vục bàn tay phải xuống tận tầng đất sâu dưới gốc cọc, bốc lên nắm bùn quánh đen ánh sắc chì. Cụ đưa nắm bùn lên sát mũi hít sâu để ngửi mùi đất, rồi quệt một vệt bùn non đưa vào đầu lưỡi nếm thử.

Vị chát đắng của phèn chua quyện cùng vị mặn mòi của muối biển xộc vào cuống họng, tuyệt nhiên không thấy vị bùi béo của lớp phù sa già lắng cặn qua nhiều mùa lũ. Cụ khẽ nhổ bọt nước lợ ra lòng rạch, ngước đôi mắt quắc thước lên nhìn Khâm sai Bùi Doãn Tường và Cai cơ Nặc Sô đang nín thở chờ đợi trên bờ.

“Thầy Khâm sai và Cai cơ hãy ngó kỹ lòng rạch này,” giọng cụ Hiền vang lên khàn đục mà chắc nịch. “Cây cọc gỗ trắc này mới đóng xuống bùn chưa đầy hai mùa trăng đâu. Lão già này cả đời ăn ngủ với bùn mặn U Minh, lạ gì nết đất xứ này. Cọc mốc tiền nhân cắm từ thuở Lễ Thành hầu mở cõi nửa thế kỷ trước, nếu dầm dưới lòng lạch mặn thì hà biển đã đục rỗng, rêu đen bám tảng. Đằng này vỏ gỗ còn tươi lẳn, vết rìu vát nhọn dưới đáy vẫn sắc cạnh, chưa hề bị hà cắn lấy một lỗ nhỏ.”

Doãn Tường chăm chú lắng nghe, đôi mày kiếm khẽ nhíu lại. Chàng bước sát mép nước, hướng ánh mắt dò hỏi về phía cụ. Cụ Hiền xòe bàn tay dính vệt bùn đen nhánh ra trước mặt mọi người, tiếp tục chỉ rõ:

“Nguy hại hơn hết là hướng cắm của cọc. Tiền nhân khai hoang bao đời đều hiểu phép thuận thiên nương nước. Muốn định ranh giữ đất, người xưa luôn nương theo dải đất sống trâu sét dẻo chạy ngầm, chọn đầu doi bãi bồi nơi luồng nước lớn nước ròng đổ thẳng ra biển Tây để cắm, ngõ hầu đón phù sa và ghe thuyền dễ trông thấy từ xa. Đằng này, cọc trắc lại bị lén đóng thụt sâu vào lung lạch cạn tù đọng, ngược hẳn luồng chảy tự nhiên!”

Cụ Hiền vung cánh tay gầy guộc chỉ thẳng về phía bờ biển mù mịt sương mặn ngoài xa, giọng đanh thép:

“Nếu lấy cây cọc gian dối này làm mốc chuẩn của triều đình, dải bãi bồi Vàm Láng dài tới ba dặm rừng đước màu mỡ cùng luồng lạch nước sâu tàu thuyền buôn bán ra vào sẽ bị gạt trọn ra ngoài biên thùy Đại Việt. Ba dặm bờ cõi ấy sẽ biến thành dải đất vô chủ, để mặc cho phường buôn lậu và lũ giặc cỏ mặc sức lộng hành, đốn sạch củi đước, cướp đoạt mối lợi của trăm họ!”

Từng lời của cụ lão bách niên như búa gõ vào đá tảng, vang dội khắp bến lạch hoang vu. Quân lính hai bên đồng loạt ồ lên phẫn nộ. Cai cơ Nặc Sô nắm chặt chuôi gươm khảm ngà, mắt rực lửa trừng trừng nhìn kẻ đứng đầu hạt Vàm Láng.

Từ dưới lòng lạch ngước lên, cụ Hiền thấy rõ vẻ sụp đổ trên gương mặt phì nộn của Hương cả Trần Bá Mãnh. Mặt gã xám ngoét như tro bếp nguội, mồ hôi lạnh rịn qua lớp áo lụa dẫu gió chướng từ biển Tây đang thổi ràn rạt. Chiếc kiềng bạc trên cổ gã khẽ rung lên bần bật theo từng nhịp thở dồn dập hoảng loạn.

Bị bóc trần mưu ma chước quỷ tận đáy bùn, Mãnh vội vàng nuốt khan một ngụm nước bọt, cố nặn ra nụ cười mếu máo. Gã lật đật bước tới mé rạch, sụp lạy như tế sao trước mặt Doãn Tường và Nặc Sô, giọng the thé run rẩy:

“Bẩm Quan lớn! Bẩm Cai cơ soi xét cho tiểu nhân! Tiểu nhân đâu dám có gan tày trời làm sai lệch cõi bờ non sông! Chỉ tại mấy tuần trăng trước nước rong dâng dữ dằn, sóng gió làm trôi giạt cọc gỗ tiền nhân. Tiểu nhân cùng tuần đinh sợ thất lạc dấu tích nên mới đốn gỗ trắc đóng lại, chẳng may lính tráng đo đạc vụng về cắm lệch luồng lạch. Đó là tội sơ suất ngu muội của tiểu nhân, trăm lạy Quan lớn bao dung tha tội!”