Chương 5: Trăng Soi Mành Trúc

Âm thanh lách cách thanh giòn của mành trúc vừa dứt, Khấu Hoài Ân hạ chiếc khung xuống ngang tầm mắt. Dưới ánh trăng rọi qua vách nứa, từng nan trúc vàng óng nằm khít khao bên nhau, những sợi tơ tằm óng ánh giữ chặt mặt mành phẳng phiu không một gợn lệch. Cụ đưa tay vuốt nhẹ mép nẹp gỗ đào, cảm nhận độ đàn hồi dẻo dai rồi quay sang nhìn Trình Cảnh Chu.

Cậu thiếu niên mười sáu tuổi vẫn đang quỳ bên mép chiếu, hai bàn tay nắm chặt vạt áo chàm vá vai, đôi mắt chăm chú dõi theo từng cử chỉ của cụ già mà không dám thở mạnh.

“Cảnh Chu, mành trúc ngâm nước thử đã vào nếp khít khao rồi.” Cụ Khấu khẽ gật đầu, ánh mắt ánh lên nét ấm áp. “Ba ngày qua ta với con bóc vỏ, ngâm suối, lại giã nhuyễn mớ xơ dâu tằm bãi bồi. Giờ nước tro đã lắng trong, xơ tơ đã tơi xốp bồng bềnh, đêm nay trời lặng gió, chính là lúc vớt mẻ giấy dâu đầu tiên.”

Nghe cụ nói, nét u uất trên gương mặt Cảnh Chu tức khắc nhường chỗ cho vẻ rạng rỡ, phấn chấn. Cậu vội vàng đứng dậy, nhanh nhẹn chạy lại đỡ cụ Khấu bước ra gian xưởng ngoài.

Bên bể nước suối dài hơn bốn thước ghép bằng những phiến đá xanh nhẵn thín, làn nước ngầm dẫn từ suối Hạc chảy vào trong vắt, phản chiếu bóng trăng khuya tròn vành vạnh. Trong lòng bể, khối bột xơ dâu tằm trắng muốt sau khi giã nhuyễn bên cối đá đã được khuấy đều, hòa tan thành những sợi tơ li ti lơ lửng, bồng bềnh tựa như làn mây mỏng trôi giữa trời thu.

Khấu Hoài Ân xắn cao ống tay áo chàm đã sờn, để lộ đôi cánh tay gầy guộc nhưng các khớp ngón tay vững vàng, dẻo dai lạ thường. Cụ đưa hai bàn tay vục xuống bể, cảm nhận độ trơn mịn của làn nước mát lạnh, rồi ngẩng lên vẫy tay:

“Lại đây với ta. Nhìn cho kỹ từng thế tay, chao mành không dùng sức bắp tay mà phải dùng nhịp thở và lực cổ tay.”

Trình Cảnh Chu bước sát lại gần, cẩn thận xắn tay áo theo lời cụ. Khấu Hoài Ân trao chiếc mành trúc mắt đôi vào tay cậu, rồi đặt bàn tay thô ráp chai sần của mình phủ lên mu bàn tay nhỏ gầy của người học trò. Hơi ấm từ lòng bàn tay cụ truyền qua lớp da thịt buốt lạnh của thiếu niên, khiến đôi vai đang hơi run rẩy vì hồi hộp của Cảnh Chu bỗng chốc bình tâm trở lại.

“Thở đều. Đưa mành chếch bốn mươi lăm độ, chìm xuống đáy bể để đón xơ tơ.” Giọng cụ Khấu trầm thấp, nhịp nhàng như lời ru của đất trời.

Dưới sự dẫn dắt của cụ, hai bàn tay Cảnh Chu đưa khung mành trúc từ từ lặn xuống làn nước trong veo. Khi mặt mành chạm đáy lớp xơ tơ bồng bềnh, cụ Khấu khẽ nhích cổ tay, nâng mành lên theo đường vòng cung:

“Nâng lên! Chao nhẹ sang phải một thoáng, láng qua trái một nhịp! Nước suối phải lướt qua mắt mành êm ru, để tơ dọc đan vào tơ ngang, sợi dài bện chặt sợi ngắn. Đó chính là cái gốc để giấy dâu dẻo dai nghìn năm không rách!”

Làn nước suối róc rách lọt qua những mắt mành đan đôi khảm chỉ tơ, rơi trở lại bể đá như một chuỗi ngọc trong suốt. Trên mặt mành trúc, một lớp màng trắng ngà mịn màng dần dần lộ rõ, từng thớ tơ lụa dâu tằm kết dệt vào nhau dày dặn, phẳng phiu đến kinh ngạc, không hề có một bọt khí hay lỗ rỗng li ti nào.

Cảnh Chu nín thở, đôi mắt mở to ngỡ ngàng:

“Cụ ơi... sợi tơ dâu dính chặt vào nhau rồi, không bị trôi tuột theo nước nữa!”

“Tốt lắm, tiểu tử.” Khấu Hoài Ân mỉm cười, đôi mắt già nua ánh lên niềm kiêu hãnh của một bậc thầy suốt đời gắn bó với hồn cốt trang giấy. “Nhưng đây mới chỉ là vớt sợi. Giữ mành cho thăng bằng, đưa sang bàn ép.”

Thầy trò cụ Khấu cẩn trọng khiêng mành trúc sang chiếc bàn gỗ nghiến kê cạnh bể. Cụ Khấu cầm chiếc bay gỗ mỏng lướt nhẹ một đường nơi mép mành, rồi bảo Cảnh Chu cùng cầm mép mành tre khẽ lật úp xuống tấm ván lót bằng vải gai mịn. Bằng một động tác dứt khoát mà mềm mại, cụ nhấc ngược khung mành lên. Tờ giấy ướt sũng ngoan ngoãn rời khỏi nan trúc, nằm phẳng lặng trên mặt ván, trắng nõn nà như một dải lụa non.

Cứ thế, suốt đêm thâu bên bờ suối Hạc, một già một trẻ miệt mài bên bể đá. Cụ Khấu chao mành, Cảnh Chu phụ đỡ; cụ bóc mép giấy, Cảnh Chu gạt nước. Từng tờ giấy ướt được xếp chồng lên nhau ngay ngắn, ngăn cách bằng những sợi cỏ bấc mảnh mai để không bị dính bết. Khi trăng tà ngả dần về rặng Nguyệt Sơn, tập giấy ướt đã cao chừng nửa tấc.

Cụ Khấu kéo đòn bẩy gỗ xẻ từ thân cây dẻ rừng, gá một đầu vào mộng đá, đầu kia buộc tảng đá xanh nặng trịch đè lên tập giấy. Dưới sức ép từ từ của đòn bẩy, những dòng nước thừa trong thớ sợi rỉ ra tí tách, chảy men theo rãnh gỗ trở về suối.

“Đừng ép quá gấp, để nước tự tìm đường thoát, thớ sợi mới không bị xô lệch.” Cụ Khấu vừa lau mồ hôi rịn trên trán, vừa căn dặn.