Chương 8: Mực Đọng Giữa Hai Tầng Giấy

Ánh dầu lạc leo lét phập phồng trên chiếc đĩa sành sứt mép, hắt bóng hai thầy trò in dài lên vách đất nung. Khấu Hoài Ân buông tập sổ rách bươm xuống bàn, ngón tay chai sạn khẽ gõ nhẹ ba tiếng lên mặt gỗ dẻ. Tiếng gõ trầm đục vang lên giữa đêm khuya thanh vắng, dứt khoát như lời thề ước trước cửa tử sinh.

“Thời gian không chờ chúng ta, Cảnh Chu.” Cụ Khấu nhìn thẳng vào đôi mắt còn hoe đỏ của thiếu niên, thanh âm trầm ấm như dòng nước ngầm chảy dưới lòng suối Hạc. “Con lau nước mắt đi. Kẻ ác mượn quyền thế cửa quan để bẻ cong ngòi bút, thì người thợ chân chính sẽ mượn mành tre vỏ dâu để giữ lấy nếp ngay thẳng. Đêm nay, ta sẽ truyền cho con bí thuật xeo giấy hai lớp.”

Trình Cảnh Chu hít sâu một hơi, vội vàng lấy tay áo chàm quệt ngang khóe mắt. Nỗi khiếp sợ lúc ban đầu dần lùi lại, nhường chỗ cho vẻ kiên định, rắn rỏi. Cậu chắp hai tay cúi đầu:

“Học trò xin nghe lời thầy dạy bảo.”

Cụ Khấu gật đầu, đứng dậy đi về phía bể xeo đặt ở gian chái bếp. Dưới ánh lửa bập bùng từ lò sấy trấu, mặt nước trong bể xeo phẳng lặng như gương, lấp lánh ánh xà cừ nhạt. Đó là nước suối Hạc đã hòa cùng dịch nhớt trong suốt trích từ rễ cây quỳ rừng đào trên triền núi Nguyệt Sơn, quyện chặt lấy từng sợi tơ dâu tằm trắng muốt vừa giã nhuyễn. Nhờ có dịch nhớt thảo mộc bọc ngoài, hàng vạn thớ sợi li ti lơ lửng bồng bềnh, phân tán đều khắp làn nước mà không hề vón cục.

“Lớp giấy thứ nhất là lớp cốt,” cụ Khấu vừa nói vừa cầm chiếc mành trúc mắt đôi khảm chỉ tơ tằm nhúng sâu xuống bể. “Lớp này đòi hỏi độ dày dặn, thớ sợi đan cài hai chiều thật chặt chẽ để gánh chịu nét mực và làm rường cột cho cả trang sổ.”

Đôi bàn tay gầy guộc của cụ khẽ chao mành. Làn nước mát rượi trào qua mép nẹp gỗ, sóng sánh hai lượt dọc ngang rồi rút cạn qua kẽ nan trúc mảnh tựa sợi tóc. Một lớp bột giấy trắng mịn, mướt mát đọng lại phẳng phiu trên mặt mành. Cụ Khấu nghiêng mành, áp nhẹ lớp bột ướt lên tấm ván gỗ dẻ bào nhẵn, dùng đòn bẩy gỗ ép bớt nước thừa cho đến khi mặt giấy se lại, chỉ còn giữ độ ẩm vừa đủ.

“Đến lượt con.” Cụ Khấu lùi lại nửa bước, trao nghiên đá sứt góc cho Cảnh Chu. “Mài thỏi mực tàu nguyên chất bằng nước giếng lắng trong, mài thật sệt, tuyệt đối không pha thêm keo da trâu hay phèn chua. Con hãy chép lại toàn bộ ngạch thuế thực tế của năm tổng vào lớp cốt này. Mỗi con số, mỗi chữ cái phải viết bằng cả tấm lòng trung thực của người cầm bút.”

Cảnh Chu kính cẩn đón lấy nghiên đá. Cậu quỳ một gối bên cạnh phiến ván dẻ, khẽ nhỏ vài giọt nước giếng rồi chầm chậm xoay tròn thỏi mực tàu. Mùi mực khói thông thoang thoảng bay lên, hòa cùng hương thơm ngai ngái nồng ấm của vỏ dâu nấu nước tro bếp.

Hạ ngọn bút lông thỏ mòn vẹt xuống mặt giấy dâu còn ẩm, Cảnh Chu nín thở. Đầu ngọn lông chạm vào lớp cốt tơ mềm mại, mực đen lập tức ngấm sâu vào từng thớ xơ dẻo dai. Dưới ngón tay khéo léo của thiếu niên, con số tám ngàn lượng bạc thực thu cùng từng phần thóc lúa, trâu bò của năm tổng hiện lên rành rọt, chân thực, đối lập hoàn toàn với vết cạo sửa man trá trên tập sổ mục nát của nha môn. Từng nét chữ đậm đà, sắc gọn như khắc sâu vào bia đá, không hề bị nhòe hay loang lổ mép chữ.

Cụ Khấu đứng bên cạnh, ánh mắt chăm chú dõi theo từng đường nét uyển chuyển. Khi Cảnh Chu hoàn thành dòng chữ cuối cùng ghi rõ số bạc ba ngàn lượng bị huyện nha bòn rút, trán cậu đã lấm tấm mồ hôi.

“Mực vừa ăn sâu vào thớ sợi, chính là lúc màng lụa giáng thế.” Cụ Khấu khẽ bảo.

Không để nét mực kịp khô cứng, cụ Khấu bước sang chiếc bể nhỏ bên cạnh. Trong bể này, nước suối được pha loãng gấp ba lần, lượng xơ tơ dâu tằm chỉ lấy phần tơ nõn tinh khiết nhất lơ lửng bồng bềnh tựa dải mây trắng mỏng manh. Cụ Khấu hít một hơi dài, hai cánh tay nâng mành trúc lướt trên mặt nước với một tốc độ cực nhanh và êm ái.