Chương 15: Lời ngỏ tuổi bách niên

Cụ bà Cù Thị An vừa đặt chiếc rá tre đựng bắp khô xuống góc bếp, toan nhóm lửa thì chợt nghe tiếng tằng hắng quen thuộc vang lên bên vách nứa. Nhìn qua cửa liếp thấy hai cha con họ Đoàn có điều hệ trọng cần bàn, cụ bà ý tứ bưng chậu cát thạch anh bước ra ngoài chái hiên để dành gian bếp cho họ.

Cụ Chính bước từng bước vững chãi vào gian bếp nhỏ, chiếc gậy trúc dằn khẽ xuống nền đất nện. Cụ kéo Doãn Trung lại gần góc phản tre, hạ giọng nhưng từng chữ rành rẽ, dứt khoát:

“Trung nhi, đứng thẳng lưng lên nghe ta bảo. Chiếu chỉ kinh kỳ ta đã khước từ, chức tước bổng lộc cũng đã phủi sạch như bụi bặm ven sông. Cả đời này ta nợ nước non, nợ gia tộc, nhưng nửa đời tàn tạ còn lại, ta chỉ muốn sống cho chính mình. Ta muốn cưới bà An làm vợ, danh chính ngôn thuận se duyên kết tóc cùng nàng ở bến Trúc Thôn này cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay.”

Lời tuyên bố thốt ra mộc mạc mà như sấm dậy giữa gian nhà tranh. Đoàn Doãn Trung sững sờ chôn chân tại chỗ, đôi mắt sáng mở to nhìn phụ thân như chẳng dám tin vào tai mình. Vị ngự sử năm mươi hai tuổi chớp mắt liên hồi, nhìn dáng vẻ đạo mạo nghiêm nghị của cha già trăm lẻ bốn tuổi, rồi bất giác bật cười nghẹn ngào vì niềm xúc động trào dâng. Chàng chẳng hề do dự một khắc, vạt áo sam xanh bay nhẹ khi chàng sụp hai gối xuống nền đất, chắp tay cúi rạp đầu:

“Thầy ơi! Con đội ơn trời đất, đội ơn cụ bà đã tái sinh tỳ vị và giữ lại cho con một người cha lành lặn! Xưa nay con chỉ mong thầy được an dưỡng, nay thầy tìm được tri âm tri kỷ trăm năm, lòng con mừng vui khôn xiết. Chuyện sính lễ, mai mối, con xin gánh vác trọn vẹn, chẳng để thiếu sót nửa phân lễ nghĩa chốn quê nghèo!”

Cụ Chính nhìn con trai quỳ lạy dưới chân, khóe môi khẽ giật giật, vội vươn bàn tay gầy gò đỡ lấy vai con. Trong đáy mắt vị cựu đại thần thoáng qua một tia lúng túng, gương mặt già nua bỗng đỏ ửng như đứa trẻ bị bắt quả tang trộm quả chín vườn chùa:

“Được rồi, đứng dậy đi! Đừng quỳ lạy rối rít làm người ta cười cho. Mau... mau lui ra ngoài đê coi chú Lục neo đò ra sao, để mặc ta ở đây!”

Cụ bà An đứng lặng bên chậu cát thạch anh ngoài chái hiên, nghe trọn từng câu từng chữ từ gian bếp lọt qua khe nứa mà trái tim tuổi bách niên bỗng đập rộn ràng như thời con gái. Đôi bàn tay gầy thoăn thoắt đãi cát bỗng ngập ngừng buông lỏng cán cào tre. Lớp cát mịn óng ánh trôi qua kẽ ngón tay, mát rượi mà khiến lòng cụ râm ran một ngọn lửa lạ kỳ.

Tiếng bước chân sột soạt trên nền đất kéo cụ trở về thực tại. Cụ Chính từ gian bếp bước ra hiên, hai tay chắp sau lưng cố giữ vẻ ung dung của bậc đại thần chốn triều đình, song bước chân lại ngập ngừng khác hẳn ngày thường. Cụ đứng cách cụ bà chừng ba thước, đưa mắt nhìn bãi bồi sông Thương mênh mang, rồi lại ngó chằm chằm vào chảo gang cổ nằm im lìm trên lò đất.

“Khụ... Khụ! Bà An này, cát hôm nay phơi đã khô nỏ chưa?” Cụ Chính tằng hắng phá tan sự im lặng, giọng trầm khàn có phần run rẩy.

Cụ bà An khẽ ngẩng đầu, nụ cười móm mém phúc hậu giấu sau vạt áo nâu sồng: