Chương 17: Tấm áo the hoa cúc

Từng ngón tay gầy gò điểm đồi mồi của cụ bà Cù Thị An run run lướt trên mặt lụa the óng ả. Dưới ánh đèn dầu lạc vàng dịu, những bông cúc vạn thọ chìm dệt khéo léo trên nền lụa the nâu sẫm khẽ ánh lên sắc màu trầm mặc của thời gian. Đó là kỷ vật thuở thiếu thời, ngày tiểu thư con cụ Huấn đạo theo cha hồi hương tạ từ người bạn học nghèo nơi bến đò, trao tặng mảnh lụa quý thay cho lời tri ân sâu nặng. Cụ An khẽ thở dài một tiếng thật êm, ký ức trăm năm như dòng nước sông Thương lặng lẽ chảy ngược về tâm can. Giữ gìn qua bao mùa mưa nắng bãi bồi, nay mảnh the quý mới có dịp đem ra dùng may áo đón ngày trọng đại.

Cụ An trải sấp lụa the lên mặt chiếc chiếu hoa dệt rộng giữa nhà, với lấy cây thước gỗ mun cùng chiếc kéo đồng gia truyền. Vừa lúc ấy, tấm liếp cửa khẽ lay động, Lão Thượng thư Đoàn Khắc Chính trong bộ áo vải thô màu chàm chậm rãi bước vào, trên tay cầm chiếc quạt nan phe phẩy.

Thấy cụ An đang so mép lụa, cụ Chính bước lại gần, ngồi xếp bằng trên chiếc đệm cói bên cạnh, mắt phượng ánh lên vẻ ngạc nhiên:

“Khuya khoắt thế này bà lão còn chưa yên giấc, lại đem the quý ra toan liệu việc gì?”

Cụ An ngẩng lên, móm mém cười hiền từ:

“Mai là ngày đại sự rồi, tôi lấy lụa the hoa cúc này may vội hai manh áo cưới dưỡng lão cho hai tấm thân già. Người trăm tuổi mặc áo cưới đỏ e rằng chướng mắt thế gian, cứ màu the nâu sẫm điểm hoa cúc này mà vận, vừa trang nhã, vừa ấm bụng, lại kín đáo nghĩa tình.”

Nói rồi, cụ An đưa chiếc kim khâu bằng đồng cùng con suốt chỉ tơ tằm vàng óng sang phía cụ Chính:

“Mắt tôi đêm nay hơi hoa, ông lão giúp tôi một tay xâu chỉ vào kim được chăng?”

Cụ Chính bật cười khùng khục trong cổ họng, râu cước khẽ rung rinh. Vị cựu đại thần từng quen cầm quản bút định việc giang sơn nay cẩn thận nhận lấy chiếc kim đồng nhỏ xíu. Cụ ghé sát ngọn đèn dầu, nheo đôi mắt phượng, miết nhẹ sợi chỉ tơ tằm rồi khéo léo luồn qua lỗ kim một cách chuẩn xác:

“Việc đao bút triều đình tôi làm trọn sáu mươi năm, nhưng việc luồn kim phụ bà may áo cưới thì quả là lần đầu nếm trải.”

Cụ An đón lấy chiếc kim xâu chỉ, đặt thước gỗ mun đo vạt áo. Bàn tay trăm tuổi tuy xương xẩu, nứt nẻ vì sương gió bãi bồi nhưng khi lướt đường kim mũi chỉ lại uyển chuyển, thoăn thoắt lạ thường. Từng mũi chỉ đều tăm tắp chìm vào thớ lụa, mang theo tất cả sự dịu dàng và nâng niu của người đàn bà cả đời chăm chút cho gian bếp.

Cụ Chính ngồi bên cạnh, chốc chốc lại đưa chiếc quạt nan phẩy nhẹ xua bớt hơi nóng của ngọn đèn dầu và cái oi nồng cuối thu, giọng trầm khàn cất lên ấm áp:

“Nhìn bà lụi cụi đường kim mũi chỉ, lão già này lại nhớ thuở hàn vi còn lận đận chốn kinh sư. Năm ấy đi thi Hội, trong túi không còn nổi một đồng trinh, áo rách vai phải mượn kim tự vá dưới bóng trăng lầu quán trọ. Tôi vừa run vì rét vừa nhẩm kinh sử, mũi kim chọc vào ngón tay tơ máu mà bụng dạ chỉ mong một ngày đỗ đạt để báo đáp non sông. Ngờ đâu đi trọn một vòng nhân thế, bổng lộc mũ đai chẳng giữ lại được gì, nay lại được ngồi đây nhìn hoa cúc nở trên vạt the nâu.”

Cụ An mỉm cười, đôi mắt hiền hậu ngước nhìn gương mặt phong sương của người tri kỷ: