Chương 9: Mẻ ngô tiến vua dân dã

Nắng sớm vừa rọi qua rặng tre ngà ven đê sông Thương, bầu trời sau trận mưa rào đã quang đãng, xanh ngắt một màu không gợn bóng mây. Bãi bồi phù sa trải dài ngút mắt bừng lên sắc vàng óng của nương ngô đang vào vụ thu hoạch rộ. Gió thu mơn man thổi vào quán lá, cuốn theo mùi đất bãi nồng nàn và hương ngô non ngọt lịm.

Cụ bà Cù Thị An thức dậy từ tinh sương, vừa quét dọn mảnh sân gạch trước quán thì ngoài đường đê đã râm ran tiếng người í ới gọi nhau. Chú Lục lái đò vai vác chiếc đòn gánh kĩu kịt hai thúng ngô nếp bắp to đều tăm tắp, hạt nào hạt nấy mẩy tròn căng bóng, theo sau là mấy bác nông dân xóm đò Trúc Thôn. Vừa bước chân vào hàng hiên, chú Lục đã cất giọng xởi lởi:

“U An ơi! Vụ ngô nếp bãi cát năm nay mười bắp như một, vừa bẻ sáng nay còn đẫm sương đêm đây u! Bà con bảo nhau đem sang biếu u mấy thúng tươi rói đầu mùa, dâng cúng tổ tiên rồi đãi khách qua đò lấy may!”

Bà An móm mém cười hiền, vội buông chổi tre đón lấy:

“Gớm, các bác các chú khéo bày vẽ quá. Cứ mùa ngô nào cũng nhớ đến cái quán lá của bà già này.”

Lúc bấy giờ, cụ Đoàn Khắc Chính từ gian nhà sau chống gậy trúc đĩnh đạc bước ra. Khác hẳn với vẻ mệt mỏi, u uất lúc mới dừng kiệu bên bến sông, hôm nay cụ mặc bộ áo chàm thô sạch sẽ, da dẻ ửng đỏ khỏe khoắn, chòm râu cước dài chấm ngực rung rinh theo từng bước đi vững chãi. Nhìn hai thúng bắp xanh mướt xếp đầy góc chõng, mắt phượng của cụ sáng lên thích thú. Cụ đặt gậy tựa vào vách nứa, dứt khoát xắn cao hai ống quần chàm thô, cười khà khà:

“Bà lão chớ lo, có lắm ngô thì có thêm người làm. Lão phu… à không, tôi hôm nay xin một chân lặt bắp, đãi ngô nhé!”

Bà An quay sang, ánh mắt ánh lên nét cười dí dỏm:

“Này ông cụ, bóc bẹ ngô không giống như phê tấu chương nơi triều đình đâu nhé. Phải nhẹ tay, khéo léo bóc từng lớp vỏ lụa, giữ cho râu ngô thật sạch thì hạt mới không bị dập xước.”

“Bà cứ xem tài nghệ của lão già này!” Cụ Chính khảng khái đáp, rồi ngồi bệt xuống chiếc ghế con bằng tre mộc bên cạnh bà An.

Đôi bàn tay gầy guộc từng cầm bút lông định đoạt việc triều chính, nay tỉ mẩn tước từng lớp bẹ ngô xanh mỏng mảnh. Cụ cẩn thận vuốt từng chùm râu ngô dài óng ả như tơ vàng, gom lại ngay ngắn thả vào chiếc rổ xảo nan tre. Bà An nhìn cử chỉ chăm chú, vụng về mà hết sức nghiêm túc của cụ ông, lòng dâng lên niềm ấm áp khôn xiết. Bà khẽ nhặt mớ râu ngô ấy cho vào chiếc ấm đất nung, châm thêm gáo nước giếng thưng đun trên bếp than hồng:

“Râu của ngô non bãi bồi ngọt mát lắm, đun sôi lấy nước uống thì giải nhiệt, nhuận phế, tiêu tan mọi tích tụ nóng nảy trong người. Lát nữa ngô chín, ông uống một bát nước này xem có thơm mát hơn trà sen chốn kinh kỳ không.”

Cụ Chính vừa tách xong một bắp ngô nếp trắng ngà, nghe thế thì vuốt chòm râu bạc, gật gù sảng khoái:

“Xưa kia ở chốn phồn hoa, ngự thiện dâng lên toàn sâm nhung tổ yến, béo ngấy đến lợm giọng. Có ai ngờ thứ bẹ râu đồng nội bị người đời vứt bỏ, qua bàn tay bà lão lại hóa thành vị thuốc thanh tâm đến thế.”

Tiếng chuyện trò râm ran, tiếng bóc vỏ ngô xào xạc hòa cùng tiếng than củi nổ lách tách xua tan hẳn vẻ quạnh quẽ thường ngày của bến Trúc Thôn. Khi cả thúng ngô đã bóc sạch vỏ, bà An khẽ dùng móng tay bấm nhẹ vào lưng một hạt ngô nếp căng bóng, thấy hạt dẻo quánh mà không tứa nước.

Bà An mỉm cười gật đầu, cất giọng chỉ dẫn:

“Muốn rang cát cho hạt nổ bung như hoa mận, ngô nếp phải vừa độ chín tới, hạt tròn lẳn, bấm vào thấy dẻo mà không nát. Ngô non quá thì teo tóp, già quá thì cứng queo, cát nóng mấy cũng chẳng bung nổi. Trăm sự ở đời, vội vàng hay muộn màng đều hỏng, vừa đúng cữ mới trọn vẹn.”