Chương 18: Rót mật giăng tơ

Chu Thúc Khiêm quỳ rạp dưới thềm đá sân lò, hai tai vẫn còn ong ong trước từng lời đanh thép của cụ Cố. Từng tiếng gậy tre ngà dằn xuống nền đá như gõ thẳng vào tâm can tội lỗi đang giằng xé của gã. Thoát khỏi trận đòn roi gia pháp, lại được cả họ tộc cưu mang trích tiền gánh nợ năm trăm đồng bạc hoa xòe, Khiêm thấy cổ họng nghẹn đắng, sống mũi cay xè. Tấm lòng đại lượng của ông nội như dòng nước mát tưới vào mảnh đất khô cằn ô trọc trong lòng gã bấy lâu.

Khiêm dập đầu xuống thềm gạch, trán chạm vào tàn tro mịn còn vương vãi sau buổi lọc vạc, giọng khản đặc run rẩy:

— Nội... Ơn trời biển của Nội, cháu xin khắc cốt ghi tâm. Cháu xin vâng mệnh Nội, dù có phải kiệt sức bên buồng ủ, cháu cũng quyết giữ cho kỳ được hơi than ấm, chuộc lại lỗi lầm tày đình này!

Đêm hôm ấy, Khiêm trằn trọc mãi nơi chái tây. Ánh mắt cương trực của Triết lúc điểm chỉ máu và bóng lưng còng của cụ Cố cứ chập chờn trong tâm trí gã. Sang canh tư, khi sương mù bến sông Trà Khúc còn trùm kín nương mía de, Khiêm đã vùng dậy, vốc nước giếng lạnh rửa mặt cho tỉnh táo rồi tất tả xắn ống quần chạy vội ra sân lò.

Khoảng sân lò Cảnh Ký lúc này đã đỏ rực ánh than. Bốn chiếc vạc đồng khổng lồ cọ rửa sạch bong từ hôm trước nay đồng loạt nổi lửa. Tiếng củi mít già cháy lách tách trong lòng bếp, hòa cùng tiếng bước chân rầm rập của đám thợ bạn.

Triết đứng bên vạc cả, hai tay thoăn thoắt quấy chiếc muôi đồng cán dài, mồ hôi ướt đẫm tấm lưng áo nâu sồng. Thấy Khiêm bước vào, Triết khẽ mỉm cười:

— Chú Ba dậy sớm thế. Mật mía ở ba vạc kia đã lọc xong đợt tro rơm và bọt trứng rồi, giờ chỉ đợi cô đặc cho tới độ già lửa thôi chú.

Nhìn vào vạc mật sôi lục bục, Khiêm thấy nhẹ bẫng cả lòng. Dòng mật vàng óng như mật ong rừng, sủi bọt tròn xoe và tỏa hương thơm ngát khắp gian chái, không còn chút mùi the khét hôm nào. Gã vội ôm từng bó củi mít tiếp vào cửa lò, cẩn thận gạt tàn tro để ngọn lửa liếm đều quanh đáy vạc, rồi cùng thợ bạn ra sức quấy đảo cho dòng mật chín đều.

Đến canh năm, khi ráng đông vừa ửng hồng trên rặng tre ngà, nước mật trong bốn vạc đồng bắt đầu keo lại sánh đặc. Triết nhấc chiếc đũa cả lên, chấm giọt mật nhỏ vào bát nước giếng lạnh. Giọt mật chìm xuống đáy liền đọng tròn vo như hạt ngọc hổ phách, kéo sợi tơ vàng óng ả không đứt đoạn.

— Đạt độ rồi! — Triết reo khẽ, quay sang nhìn Khiêm và đám thợ cả. — Chuẩn bị rót vào lu sành thôi chú Ba!

Cánh cửa buồng ủ chái sau mở ra, luồng không khí ấm áp thoảng mùi rơm mới và vách đất phả ra đón lấy họ. Gian buồng ủ xây bằng vách đất trộn rơm dày dặn, lợp ngói âm dương kín mít không một kẽ hở. Bên trong, hàng trăm chiếc lu sành da lươn bóng loáng xếp thẳng tắp thành từng dãy ngay ngắn. Miệng mỗi chiếc lu đều đã được giăng sẵn mạng chỉ chữ thập đan dày bằng sợi chỉ bông trắng muốt, sạch tinh tươm.

Hai người thợ bạn khiêng chiếc thùng gỗ đựng mật nóng đặt ở lối đi. Triết và Khiêm mỗi người cầm một chiếc gáo dừa cán dài, cẩn trọng múc từng gáo mật nghi ngút khói.

Khiêm cúi mình bên miệng lu sành đầu tiên, hai bàn tay thô ráp giữ chặt cán gáo, nín thở nghiêng nhẹ mép dừa. Dòng mật sánh óng, trong suốt như hổ phách lỏng từ từ rót xuống, lách qua từng mắt lưới của mạng chỉ. Từng giọt mật sóng sánh bám lấy thân sợi chỉ trắng, quấn quýt mềm mại như tơ tằm nhả kén.

Hơi mật phả vào mặt mang theo vị ngọt thanh khiết. Nhìn dòng mật ấm nóng bao bọc lấy những sợi chỉ, Khiêm thấy tim mình thắt lại. Bấy lâu nay, vì mê muội đỏ đen và mặc cảm con thứ lép vế, gã quên mất rằng để có giọt mật trong veo, cha ông họ Chu đã đổ bao mồ hôi nước mắt trên nương mía, bên miệng lò đỏ lửa. Từng giọt mật rót vào lu là tinh hoa chắt chiu của đất trời sông Trà, là danh dự trăm năm của lò Cảnh Ký, vậy mà suýt chút nữa chính tay gã đã chôn vùi tất cả.

Nước mắt lại ứa ra nơi khóe mi Khiêm, mờ cả tầm nhìn. Gã cắn chặt môi dưới, cố ghìm cho hai cánh tay không run rẩy, nhẹ nhàng đưa dòng mật luồn sâu xuống tận đáy lu mà không làm lay động hay đứt gãy sợi chỉ nào.