Chương 2: Văn tự bến sông

Chu Vĩnh Triết giật mình trước tiếng gốm vỡ chát chúa. Chàng vội bước tới góc cột cái, cúi người dọn những mảnh men ngọc văng tung tóe trên nền gạch tàu. Vệt nước trà vàng óng còn bốc khói nhè nhẹ, loang lổ nơi mũi hài nhung của Lại Bá Hào và vạt áo the của chú Ba Khiêm. Ngước lên, Triết thấy gương mặt gầy guộc của người chú họ trắng bệch, hai bàn tay co rúm giấu vội vào tay áo, tròng mắt đờ đẫn dán vào tráp bạc trên bàn lim.

— Chú Ba cẩn thận kẻo giẫm phải mảnh vụn. — Triết khẽ nhắc, hai tay gom gọn mảnh vỡ vào khay gỗ.

Khiêm giật mình, lúng túng lùi lại nửa bước, giọng the thé gượng gạo:

— Chú… chú sơ ý. Gió ngoài sông thốc mạnh quá…

Tiếng cười khẩy trơn tuột của Lại Bá Hào vang lên:

— Khách làm vỡ chén, âu cũng là điềm bể gãy cái cũ đón cái mới, tài lộc dồi dào đấy thôi! Cụ Cố chớ bận lòng.

Ngoài ngõ vang lên tiếng guốc gỗ gõ nhịp đều đặn. Lý trưởng Phan Đăng Khôi phe phẩy chiếc quạt trúc ngà bước vào, áo the xanh chỉnh tề, chắp tay hướng về phía án thư:

— Bản chức nghe tin thương thuyền Vạn Hưng cập bến nên sang ngay. Kính chào Cụ Cố Tiên chỉ, chào Lại chưởng quầy! Nghe nói đôi bên chuẩn bị định đoạt việc lớn của làng nghề ven sông?

Cụ Chu Hoài Cảnh khẽ gật đầu, vỗ nhẹ đầu gậy tre ngà:

— Ông Lý đến thật đúng lúc. Mời ông an tọa làm chứng cho giao kết giữa họ Chu và thương quán Vạn Hưng.

Triết bưng khay trà sen mới dâng lên bàn, rồi đứng nghiêm cẩn bên cạnh ghế cụ Cố. Trái tim chàng trai hai mươi mốt tuổi rộn lên từng hồi. Đứng trước hàng chục bài vị tổ tiên sơn son thếp vàng, chàng chắt đích tôn cảm nhận rõ sức nặng nghìn cân đang đè lên vai mình.

Lại Bá Hào thong thả rút từ tay áo ra cuộn giấy bản dày dặn, trải rộng lên mặt bàn lim phẳng lì.

— Thưa Cụ Cố, thưa ông Lý, giấy trắng mực đen đã sẵn. — Hào hắng giọng, ngón tay gõ nhẹ lên từng dòng chữ. — Giao kèo ghi rõ: Thương quán Vạn Hưng đặt mua đúng hai trăm tạ đường phèn loại một do lò Cảnh Ký chế tác. Đường phải trong suốt như ngọc thạch, giòn tan, không gợn cặn bẩn hay váng chua. Đúng hai mươi ngày tính từ giờ Mão hôm nay, hai trăm tạ đường phải chuyển đủ tới kho bến cảng Thu Xà để kịp chất lên tàu buôn Nam Kỳ.

Triết chăm chú lắng nghe, lồng ngực phập phồng. Hai mươi ngày cho hai trăm tạ đường phèn, trừ chín ngày chín đêm ủ lu kết tinh, thời gian đun vạc lắng lọc chỉ vỏn vẹn mười ngày đêm ròng rã. Đây là thử thách nghiệt ngã chưa từng có đối với bất kỳ thợ nấu đường nào dọc triền sông Trà.

Ngón tay Lại Bá Hào trượt xuống dòng chữ cuối, nụ cười giả lả vụt tắt:

— Đổi lại, thương quán trả giá cao hơn lệ thường ba phần, trao trọn tráp bạc hoa xòe này làm tiền cọc. Ngược lại, nếu trễ hạn dù chỉ một ngày, hoặc đường giao ra vẩn đục, gãy tơ không đạt chuẩn ngọc thạch… lò Cảnh Ký phải đền gấp ba tiền cọc. Bằng không, họ Chu phải đem ba sào đất hương hỏa bến sông ra cấn trừ sòng phẳng!

Ba sào đất hương hỏa bến sông!

Mấy chữ ấy như sét đánh ngang tai khiến Triết bàng hoàng. Chàng siết chặt hai nắm tay, mắt nhìn trân trân vào tờ giấy bản. Ba sào đất bồi ven sông Trà Khúc không chỉ là nương mía tươi tốt nuôi sống gia tộc, mà còn là nơi cha và ông nội chàng đổ mồ hôi khai khẩn, là huyết mạch bến bãi tổ tiên truyền lại suốt trăm năm. Đem đất tổ ra cấn nợ, há chẳng phải là tội đồ làm tiêu tán cơ nghiệp tiền nhân?

Giữa lúc Triết còn nghẹn thở, Chu Thúc Khiêm xăm xăm bước tới, chắp tay cúi rạp trước Lại Bá Hào rồi quay sang cụ Cảnh, giọng hấp tấp:

— Úi chao ôi, Lại huynh hào sảng quá đỗi! Trả giá hơn ba phần lại đưa bạc ròng tận tay, thật là phúc phận của họ Chu ta. Ngặt nỗi… Nội ơi, cháu thấy điều khoản này ngặt nghèo quá! Hai trăm tạ đường đâu phải chuyện chơi. Thằng Triết mới hai mươi mốt tuổi, tay quấy vạc chưa dạn dày sương gió, lỡ non tay làm hỏng tơ đường thì ba sào đất của tổ tiên trôi sông trôi biển mất!