Chương 24: Mùa xuân trên triền đê

Làn khói mỏng từ chái bếp lượn lờ bay qua giậu cúc tần, mang theo phong vị bùi béo quen thuộc len lỏi vào từng hơi thở của cụ Tạ Đình Khang. Chiều ba mươi Tết buông những vệt hoàng hôn tím thẫm xuống rặng tre ven đê, gió bấc chỉ còn thổi thoảng nhẹ như chiếc quạt nan phe phẩy xua tan cái giá buốt tích tụ suốt cả mùa đông dài.

Cụ Khang khẽ dịch chân bước vào ngưỡng cửa bếp, ánh mắt đôn hậu dừng lại nơi góc kiềng sắt ba chân. Lửa than củi nhãn vẫn đượm màu hồng ấm áp, râm ran reo khẽ dưới đáy chảo gang đúc thủ công. Bên bếp lửa, con Mận ngồi khoanh chân trên chiếc đòn gỗ, hai ống tay áo nâu được xắn cao gọn gàng để lộ cổ tay bánh mật dẻo dai. Bàn tay thoăn thoắt của con bé đang cầm đôi đũa cả tre già đảo đều từng vốc cám bổi ngô vàng óng.

Từng hạt cám ngô lẫn trấu mộc lướt trên mặt gang bóng nhẫy, nhảy nhót rào rào tựa tiếng mưa rơi trên mái lá. Chẳng cần cụ Khang phải mở lời nhắc nhở, Mận khẽ nghiêng đầu nhìn màu khói bốc lên, tay trái rút bớt mấy thanh củi gạt bớt trấu sang mé ngoài để hãm lửa. Ngọn lửa thu mình liu riu ôm trọn đáy chảo. Lớp bột ngô dần chuyển sang sắc vàng ươm, tỏa ra một làn hương thơm lừng, ngầy ngậy như mật mía vừa kéo kẹo.

"Độ lửa này là ngậm mật rồi đấy ông nhỉ?" Mận ngước lên, đôi mắt đen láy lấp lánh nụ cười giòn tan. "Cháu canh đúng lúc lớp vỏ cám nổ lách tách như hạt vừng thì ủ than lại, mẻ này để dành gầy men giống cho các thùng gỗ sung vụ xuân tới là chuẩn nhất trần đời."

Cụ Khang bước lại gần, đặt bàn tay khô ráp chai sạn lên vai cháu gái, khẽ gật đầu:

"Khéo lắm. Cháu của ông nay đã thấu được tính nết của lửa và chảo gang rồi. Cám rang mà vội lửa thì cháy xém sinh đắng, non lửa thì bổi ẩm dễ mốc. Cứ giữ được cái độ vàng rơm đượm mật này thì thảo mộc mới tiết hết tinh chất, tỳ vị con lợn con gà mới ấm êm."

Mùi thơm ngào ngạt ấy xộc thẳng vào cánh mũi cụ già sáu mươi chín tuổi, làm bừng sáng cả lồng ngực. Và rồi, trong thức hải sâu thẳm của cụ Khang, bức đồ hình thủy mặc quen thuộc chầm chậm hiện lên.

Đó là hình bóng chiếc cối đá thân thương, chiếc chõ gỗ sung ghép mộng mang cá và chùm rễ cỏ sữa bãi bồi từng nâng đỡ cụ qua bao đêm đông ngặt nghèo. Nhưng lần này, đồ hình không còn tỏa ra luồng sáng xanh ngọc bích chói lòa hay sắc xám tro u ám để cảnh báo độc tố như trước nữa. Những đường gân lá xanh biếc khẽ rung rinh trong màn sương mờ ảo, từng nét vẽ nét khắc dần trở nên mềm mại, trong suốt như những dải lụa nước phù sa.

Cụ Khang nín thở dõi theo. Đồ hình chiếc chõ sung khẽ lay động, hóa thành một làn khói ấm áp rồi chầm chậm hòa quyện, tan biến vĩnh viễn vào trong từng thớ thịt, đường gân, nhập thẳng vào trực giác mộc mạc của lão nông tri điền. Bản Đồ Nông Cụ Tự Nhiên đã hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh của đất trời mách bảo. Nó không mất đi, mà đã hóa thân thành sự thấu suốt tự nhiên trong đôi mắt, đôi bàn tay và kinh nghiệm tích lũy cả một đời làm nông của cụ.

Một cảm giác nhẹ nhõm, khoan khoái khôn tả lan tỏa khắp tâm can. Cụ Khang thở ra một hơi dài thanh thản, khẽ mỉm cười với đốm than hồng đang tí tách tàn hoa.

"Bác Khang ơi! Cháu Mận ơi! Chúng em sang xông nhà sớm đây này!"