Chương 4: Lời Cảnh Báo Bở Vụn

Tiếng còi hú báo động dồn dập từ miệng giếng nghiêng xé toạc màn đêm của mỏ Khe Lim. Trong phòng trực an toàn, bà Kỷ Hoài Phương lập tức chụp chiếc mũ bảo hộ số hiệu 01 lên mái tóc bạc phơ búi chặt, bấm chốt quai mũ đánh tách một tiếng dứt khoát dưới cằm.

Đợt rung chuyển vừa rồi không phải dư chấn nổ mìn định kỳ. Đó là tiếng đứt gãy của địa tầng — thứ âm thanh mà gần tám mươi năm gắn bó với đá ngầm giúp bà nhận ra ngay hiểm họa sụt lở.

“U Phương! Mức âm một trăm hai mươi mét bị sập trần cục bộ! Giàn cào bẹp dúm rồi, có người bị thương!”

Tiếng gầm gấp gáp của Nguyễn Văn Lĩnh dội vào từ hành lang. Thân hình vạm vỡ của người đội trưởng cứu hộ ướt đẫm mồ hôi, gương mặt xám ngoét vì bụi quặng. Không chần chừ một giây, bà Phương vớ lấy túi đồ nghề có giắt chiếc búa địa chất cùng cuộn băng y tế, thoăn thoắt theo chân Lĩnh lao ra thùng tời giếng nghiêng.

Chiếc thùng tời lao vun vút trên đường ray dốc ba mươi độ xuống lòng đất, xuyên qua màn sương bụi mịt mùng của đường lò chính. Càng xuống sâu, áp suất không khí càng đè nặng lên màng nhĩ, hơi ẩm bão hòa quyện với mùi chua nồng của đá thạch cao xộc thẳng vào cuống họng.

Chạm mức âm một trăm hai mươi mét, đập vào mắt bà Phương là cảnh tượng ngổn ngang nghẹt thở. Khói bụi thạch cao mù mịt trong ánh đèn lò leo lét, phủ một lớp phấn xám lên vai những người thợ đang ho sặc sụa. Cách gương lò chừng mười lăm mét, giàn cào quặng bằng thép chịu lực nặng hàng chục tấn đã bị những khối đá tảng đè bẹp dúm, gãy gập méo mó.

Dưới đống sắt vụn, tiếng rên rỉ nghẹn ngào khiến lồng ngực bà Phương thắt lại.

“Thao! Giữ chặt gạc, đừng cựa quậy!” Lĩnh quỳ thụp xuống bùn nước, hai tay ép chặt cuộn băng vào bắp chân nạn nhân.

Bà Phương lập tức lách qua các thanh thép cong vênh, quỳ một gối xuống cạnh người thợ trẻ. Thao mới hai mươi tuổi, con trai một thợ già cùng thời với bà ở xóm mỏ. Gương mặt cậu thất thần, môi run bần bật. Một dăm đá anhydrit sắc lẹm đã phạt rách toạc ống quần bảo hộ, cắm sâu vào bắp chân khiến máu tuôn xối xả.

Bà Phương áp bàn tay gầy gộc lên vầng trán lạnh ngắt của cậu, giọng đanh thép nhưng ấm áp:

“Thao, nhìn bà! Không trúng động mạch mô con. Bình tĩnh thở đều, chân con sẽ lành!”

Bà thoăn thoắt dùng kéo cắt gấu quần rách, phụ Lĩnh chèn gạc cầm máu rồi cố định vết thương bằng nẹp gỗ. Ánh mắt Thao dần dịu lại khi nhìn thấy vẻ bình thản của bà Kỷ.

“Chuyển ngay nó lên cáng tời ra trạm xá huyện!” Bà Phương đứng dậy ra lệnh cho hai thợ cứu hộ.

Khi cáng thương khuất sau khúc cua, bà Phương quay lại nhìn vòm trần. Tiếng nứt nẻ kèn kẹt trên cao vẫn chưa dứt hẳn, như tiếng răng nghiến kìm nén của một con thú dữ ẩn mình trong lòng đất. Bà ngửa cổ, rọi luồng sáng cực mạnh từ chiếc đèn pin đội đầu lên nóc hầm. Một hốc sụt sâu hoắm hình mai rùa hoác miệng ngay trên giàn cào, lộ ra thớ đá xám tro nham nhở. Nước ngầm mang ion khoáng rỉ ra từ kẽ rạn, nhỏ tong tỏng xuống sàn đá buốt lạnh.

“Không thể tự nhiên mà bung cả mảng trần thế này được,” bà lẩm bẩm, đôi lông mày bạc chau lại.

Lần theo vệt đá lở, ánh đèn của bà lia trúng một thanh kim loại dài nằm chỏng chơ trong vũng nước chua. Đó là một trong những thanh neo thép dập gân vừa bị bứt gốc khỏi vòm trần văng xuống sàn lò.

Bà trèo lên gò đá sắc nhọn, cúi nhặt thanh thép lên. Cảm giác hẫng hụt kỳ lạ về chiều dài khiến tim bà thắt lại. Rút chiếc thước dây bên hông đai bảo hộ, bà kéo căng dọc thân neo từ đầu ren ngoài đến chóp đuôi.

Đúng một mét sáu!

Bà nheo mắt nhìn lại vạch số khắc chìm trên thước dây. Một mét sáu mươi phân, không hơn không kém một milimét.

Lồng ngực bà Phương như có tảng đá ngàn cân đè nghẹn. Quy chuẩn an toàn hầm lò đối với đới đá thạch cao nứt nẻ tầng ba quy định rõ: chiều dài thanh neo tối thiểu phải đạt hai mét tư để xuyên qua đới dập vỡ dẻo, ngàm chặt vào khối đá vôi nguyên khối bên trên.

Thanh neo này đã bị cắt cụt tám mươi phân — mất đi đúng một phần ba chiều dài sống còn!