Chương 7: Ủ lá đón sương đêm

Gian nhà tranh ven bãi sông Lam chìm dần vào bóng đêm tĩnh mịch khi canh ba vừa điểm. Tiếng dế rả rích bên rặng dâu tằm cất lên từng chập đều đặn, hòa cùng tiếng nước sông vỗ bì bọp vào bờ đất phù sa. Trên chiếc giường tre trải manh chiếu hẹp, Nông Tú Trân trằn trọc trở mình hết bên nọ sang bên kia. Đã qua hai tuần trà kể từ lúc ngọn đèn dầu lạc trên bàn nước lụi tắt, nhưng giấc ngủ tuổi trăm hai mươi sáu vẫn chẳng chịu tìm về.

Mỗi lần nhắm mắt lại, hình bóng lưng còng run rẩy của cụ Chung lúc đứng lặng ngoài hàng rào giâm bụt ban chiều lại hiện lên mồn một. Ánh mắt đục mờ của ông khi nhìn bà qua làn khói bếp mù u cứ chập chờn bám riết lấy tâm trí bà, mang theo nỗi day dứt khôn nguôi suốt mười năm ròng rã. Bà Trân khẽ đưa bàn tay gầy gò sờ lên ngực áo, nơi vết hờn tủi tưởng chừng đã đóng vảy nay lại nhói lên một nhịp cay đắng.

“Lão già lẩm cẩm… gió bấc đầu mùa buốt như kim châm, tuổi ấy rồi còn lặn lội sang đây chịu khổ làm chi không biết.”

Bà lẩm bẩm buông một tiếng thở dài khô khốc. Khớp gối nhức mỏi khẽ kêu răng rắc khi bà gượng ngồi dậy, lần tìm đôi dép cói dưới gậm giường. Căn nhà tranh tối om, chỉ có vệt trăng muộn xuyên qua kẽ liếp hắt xuống nền đất một vệt sáng mỏng manh. Đôi chân già nua bước từng bước khẽ khàng, chậm rãi tiến về phía cánh cửa liếp nhìn sang bến sông.

Bà Trân khẽ khàng nhấc chiếc chốt tre, hé mở một khe nhỏ vừa đủ tầm mắt nhìn ra ngoài.

Gió lạnh từ mặt sông Lam thốc vào mặt mang theo hơi nước ngai ngái cùng mùi bùn non. Ở gian chái phụ của bà con vạn chài cách đó chừng vài chục bước chân, ngọn đèn dầu lạc leo lét hắt ra khoảng sáng vàng đục, run rẩy chao đảo giữa màn sương đêm dày đặc. Dưới bóng sáng nhạt nhòa ấy, hai bóng người một già một trẻ đang cặm cụi bên chiếc giàn tre dựng tạm ngoài mép sân.

Chung Vĩnh khoác manh áo nâu sờn, hai tay cẩn thận đỡ từng bó lá kè non xanh mướt lấy ra từ chiếc hòm gỗ cổ của gia đình, nhẹ nhàng đặt lên mặt chõng. Cậu thiếu niên vừa làm vừa khẽ khàng thưa chuyện:

“Ông nội vào nghỉ một lát đi kẻo sương xuống ngấm lạnh. Chỗ lá này cứ để cháu trải ra giàn cho.”

Chung Phục Lễ đứng cạnh mép giàn, đầu hơi lắc nhẹ, bàn tay gầy guộc chằng chịt vết chai sạn khẽ gạt lời cháu nội. Giọng cụ ông trầm đục, đứt quãng bay qua làn gió đêm:

“Nghề này… không làm ẩu được đâu cháu. Đón sương đêm sông Lam phải đúng lúc sương đọng thành hạt trên ngọn cỏ, trải lá úp mặt cong xuống dưới để hơi sương ngấm đều vào từng thớ gân. Chậm một khắc thì lá khô giòn, vội một khắc thì lá ủng nước, mai này lên nón chẳng thể nào trắng muốt được.”

Bên khe cửa liếp, tim bà Trân khẽ thắt lại. Từng lời, từng câu ấy sao mà quen thuộc đến nao lòng. Mấy mươi năm cùng ông đầu ấp tay gối nơi làng Cổ Mộc, có mùa nón nào mà bà không thức cùng ông qua những đêm sương buốt giá thế này. Thuở ấy, ông cũng đứng tỉ mẩn so từng chiếc lá, còn bà ngồi bên bếp than hồng ủ cho ông bát nước chè xanh ấm nóng. Nay tóc cả hai đã bạc trắng như cước, răng long mắt mờ, vậy mà cái nết cẩn trọng, nâng niu từng phiến lá của ông vẫn chẳng hề đổi thay một mảy may.