Chương 11: Cứu Máng Chàm Trong Đêm

Gió núi rít từng cơn lạnh buốt qua rặng tre ngà ven suối Lạc, cuốn theo sương đêm táp rát mặt. Dưới ánh đuốc bập bùng soi rọi mặt nước chàm xám ngắt đang vón cục, Kha Trọng Huyên đứng sừng sững bên mép lán, hai tay vén cao tay áo chàm đã sờn, đôi mắt chăm chú dõi theo từng luồng sáng lướt qua màn đêm.

Từ con dốc đất nện đầu ngõ, tiếng bước chân huỳnh huỵch rộn lên phá tan sự tĩnh mịch của xóm núi. Mộc Miên thở hổn hển, hai tay ôm ghì chiếc vò sành da lươn trước ngực, tà áo nâu đẫm ướt hơi sương. Đằng sau nàng, mấy chị em phụ nữ xóm thợ cũng vội vã khênh theo hai vò lớn, miệng vò bọc lá chuối khô buộc lạt giang kỹ càng.

— Anh Huyên! Giấm đây rồi! — Mộc Miên đặt vò sành xuống chõng tre, đưa vạt áo quệt vội giọt mồ hôi bên thái dương, giọng nghẹn ngào vì gấp gáp. — Em gõ cửa bảy nóc nhà, gom được ba vò giấm ủ từ quả quéo rừng với trám chua. Nước giấm này mẹ con mụ Đượm ngâm từ mùa thu trước, mở nắp ra đã thấy chua gắt buốt chân răng. Liệu… liệu có kịp không anh?

Huyên đưa tay gỡ tấm lá chuối che miệng vò, khẽ nghiêng người ngửi thử. Vị chua nồng thanh tao của quả rừng lên men tự nhiên xốc thẳng vào cánh mũi, thuần khiết và sắc lẹm, không vương chút vị ủng thối nào. Hắn khẽ gật đầu, ánh mắt ngời lên vẻ kiên định:

— Tốt lắm! Thứ giấm quả quéo này giữ được trọn vẹn vị chua của núi đá, tính mát mà ngấu đượm, đủ sức ghìm chặt cái nồng gắt của thứ phèn quặng kia. Cứ để đấy, chờ bùn non về là ra tay được ngay!

Vừa dứt lời, từ mé bờ suối phía dưới rộc đá, tiếng reo hò của cánh thợ nam đã râm ran truyền tới. Bác Cả Luân quẩy đôi sọt tre lót lá cọ đầm đìa bùn ướt bước thoăn thoắt lên dốc, theo sau là bốn người thợ tráng kiện trong xóm. Năm người năm gánh trĩu nặng trên vai, bùn non mịn màng đen nhánh như bột sáp rỉ từng giọt nước suối trong văn vắt qua kẽ nan.

Bác Cả Luân hạ gánh bùn xuống cạnh mép máng gỗ, hơi thở phì phò phả thành từng luồng khói trắng trong gió lạnh. Gương mặt khắc khổ của người thợ từng trải còn lấm tấm bùn suối nhưng đôi mắt đã rực lên niềm hy vọng:

— Cháu Huyên! Đúng năm gánh bùn non xúc ở hõm nước sâu nhất, chỗ rễ sung già rủ xuống như mày dặn. Chỗ ấy nước chảy lặng tờ, phù sa lắng cả chục năm, mịn mượt không lẫn một hạt sỏi vụn!

— Đa tạ bác Cả và các chú! Mau lấy tấm vải thô giăng lên khung sọt tre giùm cháu! — Huyên cao giọng dặn dò, động tác dứt khoát không một khắc chần chừ.

Mấy người thợ tức tốc căng tấm vải thô gai qua miệng chậu sành lớn. Huyên tự tay bốc từng vốc bùn non đáy suối đổ lên mặt vải, cho người châm thêm nước giếng khơi ấm tay rồi dùng hai bàn tay trần miết nhẹ. Những hạt cát thô ráp, cọng rác mục lập tức bị giữ lại trên mặt vải dệt thưa, chỉ còn lớp hồ bùn mịn màng như mỡ nước chầm chậm chảy tràn xuống đáy chậu, quánh đặc và thơm mùi phù sa sông suối.

Khi năm gánh bùn đã được lọc lấy thứ hồ non tinh khiết nhất, Huyên quay lại bên máng chàm dài sáu thước. Mặt nước thuốc lúc này vẫn bốc lên mùi hăng nồng nặc của vôi thối và quặng khoáng, từng mảng cặn xám lững lờ trôi dạt như váng mỡ đông.

— Cô Miên, nghiêng vò giấm rót từ từ theo đường rãnh máng! Bác Cả cầm sào khuấy ngược chiều gió cho cháu!

Huyên vừa dứt lệnh, Mộc Miên lập tức nhấc vò sành, dốc dòng nước giấm chua gắt hòa thẳng vào luồng nước chàm đang cuộn sóng. Cùng lúc đó, bác Cả Luân cùng hai thợ cứng tay dùng sào gỗ nghiến khuấy đảo đều đặn theo nhịp tròn. Dòng giấm chua gặp phải nước phèn nóng gắt lập tức phát ra những tiếng xèo xèo khe khẽ, mùi hăng thối nồng nặc bắt đầu nhạt dần, nhường chỗ cho vị chua thanh ấm áp lan tỏa khắp gian lán.

— Bùn non vào máng! — Huyên chớp đúng thời khắc, tự mình bưng chậu hồ bùn sánh mịn rưới đều một vòng quanh bờ mép gỗ.

Lớp bùn phù sa mịn màng đổ vào lòng máng như một tấm lưới vô hình bao bọc lấy từng giọt nước. Dưới bàn tay điều phối nhịp nhàng của Huyên, bùn non cuốn lấy những mảng cặn vón lơ lửng, hút trọn chất phèn khoáng quặng thô rồi nặng nề kéo chìm tất cả xuống sát đáy gỗ nghiến. Huyên cầm chiếc gáo dừa có đục lỗ nhỏ li ti, cẩn thận gạn từng vệt váng xám xịt còn sót lại trên mặt nước đổ ra rãnh thoát nước xa lán nhuộm.

Một khắc trôi qua trong im lặng nghẹt thở. Cả xóm thợ đứng vây quanh, không một ai dám thở mạnh, chỉ có tiếng củi nỏ lách tách trong lò than và hơi thở dồn dập của những con người đang dốc trọn sinh mệnh cùng nghề tổ.