Chương 3: Guồng Quay Sợi Gỗ Nghiến

Kha Trọng Huyên nhìn vào đôi mắt trũng sâu vì mất ngủ của bác Cả Luân, khẽ dựng chiếc đòn gánh tre tựa vào vách nứa. Hắn không vội vàng thanh minh bằng lời lẽ suông, bởi hắn hiểu thấu nỗi sợ hãi tột cùng của một người thợ cả đang gánh trên vai sinh mệnh của ba mươi hai nóc nhà.

Hắn bước lại gần, giọng trầm ấm và rành rọt:

“Bác Cả, củi mục hay vàng mười, phải qua tay người thợ mới tỏ tường. Cháu không đem mạng sống của xóm mình ra đùa cợt đâu. Bác cho cháu mượn chiếc guồng quay sợi bằng gỗ nghiến trong góc xưởng của bác.”

Bác Cả Luân sững sờ. Đôi bàn tay chai sần cầm chiếc lược dệt run run, ánh mắt người thợ già quét qua đống lông cừu vàng ố rồi dừng lại nơi gương mặt điềm tĩnh của thiếu niên. Trước ánh mắt sáng trong thăm thẳm không chút bồng bột hay hoảng loạn của thiếu niên, vẻ hoài nghi của người thợ già dần chùng xuống trước sự vững chãi tựa rặng núi đá đầu làng che chắn gió bấc. Bác thở hắt ra một hơi, chiếc lược dệt hạ xuống bên hông:

“Cái guồng ấy… từ ngày mẹ con Miên mất, tao đã cất vào xó tối, ba năm nay có đụng tới đâu. Trục gỗ kẹt cứng cả rồi, mày lấy ra làm gì?”

“Cháu sẽ làm cho nó quay trở lại.” Huyên đáp khẽ.

Hắn đi thẳng vào gian chái xưởng tối om, lần tìm đến góc chất đống nong nia rách. Chiếc guồng quay sợi bằng gỗ nghiến nằm im lìm dưới lớp bụi dày và mạng nhện giăng mắc. Đây là vật gia bảo ba đời do cụ thân sinh bác Cả Luân truyền lại, khung gỗ nghiến sẫm màu hạt dẻ, đầm tay và chắc nịch, dẫu bỏ không bao năm vẫn chẳng hề cong vênh hay mối mọt.

Huyên khiêng guồng ra giữa sân nện. Hắn ngồi xếp bằng trên mặt đất, rút con dao bài nhỏ nơi thắt lưng, cẩn trọng cạy từng chiếc then cài bằng gỗ lim chốt giữ khung trục. Từng nan hoa, suốt gỗ và cối trục rời ra rành rẽ dưới ngón tay khéo léo của hắn. Mộc Miên nhanh nhảu chạy vào bếp, mang ra một hũ gốm con đựng dầu trẩu sánh đặc.

Huyên chấm ngón tay vào dầu trẩu, tỉ mẩn miết đều lên từng ngạnh then, bôi trơn từng lỗ ngàm và rãnh trượt của con suốt. Hắn lau sạch từng lớp bụi bặm đóng tầng, rồi lắp ráp lại chuẩn xác từng khớp mộng. Khi bàn tay hắn khẽ đẩy nhẹ tay quay, nan guồng gỗ nghiến lập tức lướt đi êm ru, phát ra tiếng vo vo trầm ấm như tiếng đàn bầu, trơn tru không một gợn vấp.

“Được rồi đấy.” Huyên ngẩng lên nhìn Mộc Miên, cất tiếng dặn dò: “Cô Miên, giúp tôi nhóm một bếp lửa nhỏ ở góc sân, đặt nồi nước tro trấu lên đun ấm tay. Nhớ kỹ, chỉ ấm như nước tắm trẻ con, tuyệt đối không được để sôi sùng sục.”

Mộc Miên gật đầu lia lịa, thoăn thoắt đi gom trấu khô và củi thông nhóm lửa. Nước giếng trong vắt đổ vào nồi gang, hòa thêm hai bát tro trấu mịn đã rây sạch than vụn cùng nửa bát nước củ nâu rừng màu đỏ sẫm. Khói bếp bảng lảng bốc lên, mang theo mùi nồng ấm của tro và vị chát dịu của vỏ củ thảo mộc.

Huyên vốc từng dải lông cừu thô đã được rũ sạch bụi đất, cẩn thận gỡ tơi từng búi xơ rối. Khi làn hơi nước mỏng tang bắt đầu bốc lên từ miệng nồi gang, hắn nhúng ngập từng nẹp lông vào chậu gỗ chứa nước tro ấm. Đôi bàn tay hắn không vò mạnh như giặt vải thô, mà chỉ dầm nhẹ, nắn bóp đều đặn theo chiều thớ xơ. Bùn đất và những vệt ố bẩn trôi ra hòa vào làn nước đùng đục, để lại những túm lông cừu mềm mại, ngả sang màu trắng ngà mỡ gà.

Bác Cả Luân nãy giờ vẫn đứng tựa cửa nhìn, hai hàng lông mày hoa râm dần giãn ra. Lão thợ già tiến lại gần chậu nước, đưa tay vớt một lọn lông vừa vắt ráo. Những ngón tay thô ráp của bác miết thử thớ xơ. Kỳ lạ thay, thớ lông không hề bị bở mục hay nhớt nhát như khi ngâm nước vôi, trái lại vẫn dẻo dai lạ thường, sờ vào thấy ram ráp mà vẫn lưu lại một lớp màng nhờn mỏng tang, thơm ngái mùi thảo mộc.

“Kỳ lạ thật…” Bác Cả lẩm bẩm, giọng chùng xuống: “Nước tro ấm lại tẩy sạch đất cát mà giữ được chất dầu thế này sao?”

“Đó là cái lý tự nhiên của trời đất.” Huyên vừa trải đều các nẹp lông cừu lên chiếc nong tre cho ráo nước, vừa giải thích: “Vôi nóng làm chết sợi, tro ấm lại nuôi sợi. Giữ được lớp dầu tự nhiên này, tao len mới có sức sống.”

Chẳng mấy chốc, những nẹp lông cừu ráo nước được Huyên gom lại thành từng cuộn con xốp mịn. Hắn ngồi xuống chiếc ghế đẩu thấp trước guồng quay sợi gỗ nghiến, đặt một nẹp lông lên đùi trái.

Bàn tay phải của Huyên khẽ lắc tay quay gỗ. Guồng nghiến chuyển động, dây truyền bằng da bò kéo con suốt xoay tít mù. Cùng lúc ấy, ngón cái và ngón trỏ tay trái của hắn khẽ vê lấy những sợi xơ đầu tiên, nhẹ nhàng rút ra một tao len mảnh. Động tác của hắn nhịp nhàng và chuẩn xác đến mức đáng kinh ngạc, như thể đôi tay ấy đã gắn bó với guồng quay này từ hàng trăm năm trước.