Chương 5: Lửa Thử Vàng, Gian Nan Thử Sức

Gió bấc rít từng hồi qua khe liếp nứa, thổi thốc những vụn lá khô xào xạc trên mặt sân nện ẩm lạnh. Bác Cả Luân vẫn ngồi chết lặng trên bậc cửa đá mòn vẹt, hai bàn tay chằng chịt vết nứt nẻ vì ngâm nước tro ép chặt vào lồng ngực đang đập dồn dập. Tờ giấy giao ước còn vương mùi mực son nằm trơ trọi trên mặt phản gỗ, tựa như một tảng đá ngàn cân đè nghẹt thở. Cả đời cặm cụi bên khung dệt, gom góp từng đồng tiền kẽm còn chật vật, chưa bao giờ bác dám nghĩ đến con số năm mươi lượng bạc trắng. Huống hồ, thằng Huyên lại đem vận mệnh của ba mươi hai nóc nhà ra đánh cược trong vỏn vẹn chín mươi ngày ngắn ngủi giữa mùa đông buốt giá.

Đêm hôm ấy, gian chái chỉ thắp ngọn đèn dầu mù u leo lét, chập chờn hắt bóng bác lên vách đất. Bác Cả Luân ngồi tựa lưng vào khung cửi lim ba đời truyền lại, mắt đăm đăm nhìn từng trục gỗ đã bóng loáng màu thời gian. Bụng dạ bác cồn cào như có muối xát. Mộc Miên bưng bát canh rau sắn nóng hổi bước lại, khẽ khàng giục cha ăn cho ấm bụng, nhưng bác chỉ khẽ lắc đầu, nghẹn ngào nuốt không trôi ngụm nước bọt đắng chát.

Bác đưa mắt nhìn sang chái phụ. Dưới ánh đèn dầu mờ ảo, Huyên vẫn ngồi thẳng lưng, cặm cụi gỡ từng búi lông cừu thô bên chiếc guồng quay sợi gỗ nghiến, vẻ mặt điềm đạm như thể ngoài kia chẳng hề có sóng gió nào chực ập tới. Lòng bác ngổn ngang trăm mối tơ vò: Liệu thằng cháu mồ côi vừa gượng dậy sau cơn bạo bệnh có quá ngông cuồng? Dẫu tài nghệ se sợi giữ mỡ của nó đáng kinh ngạc, nhưng bện thảm trả món nợ năm mươi lượng bạc đâu phải chuyện đùa. Nếu đến tiết Lập Xuân mà thất bại, phường buôn họ Tiền dỡ cửi đuổi người, dân làng Lạc Khâu biết cắm dùi nơi nao? Cả đêm ấy, bác thức trắng, hai mắt trũng sâu, tai lắng nghe tiếng gió rít qua mái rạ mà lòng đau như cắt.

Sáng hôm sau, khi màn sương muối còn chưa kịp tan trên những ngọn cỏ voi ven sông, một hồi thanh la bỗng đập chát chúa từ phía đầu ngõ cắt ngang bầu không khí u uất của xóm thợ.

Bác Cả Luân giật mình chồm dậy, vội vàng xỏ chân vào đôi guốc ván, bước gấp ra sân. Vừa tới cổng liếp, đập vào mắt bác là cảnh tượng náo loạn nơi bãi đất trống trước cửa đình làng. Mấy tên tay sai phường buôn Vạn Hưng đã kéo đến từ lúc nào, hò hét dựng một cây cột gỗ nghiến cao nghễu nghện ngay giữa lối đi. Chúng treo lên đó một tấm phên nứa dán giấy điều đỏ rực, lớn tiếng phao tin rằng nhà họ Trần ở xóm Lạc Khâu cậy tài khinh người, xúi giục thợ dệt từ chối sợi bông sợi len của thương đoàn, làm lỡ việc cung ứng đệm cỏ cho trạm dịch biên cương.

Những lời đơm đặt độc địa như đàn ong vỡ tổ bay khắp xóm. Mấy người thợ dệt cùng xóm túm tụm lại đầu ngõ, tiếng xì xào oán trách bắt đầu dấy lên:

“Trời đất ơi, chọc giận họ Tiền thì lấy đâu ra sợi mà dệt trừ nợ?”

“Nhà bác Cả muốn kéo cả ba mươi hai nóc nhà này chết chìm theo hay sao chứ?”

Từng câu, từng chữ như mũi kim chọc thẳng vào màng nhĩ bác Cả Luân. Đôi chân bác run rẩy, ngực thắt nghẹn vì tủi hổ và lo sợ. Bác hiểu rõ đòn hiểm này của họ Tiền: chúng muốn ép cả xóm quay lưng cô lập nhà bác, biến hai bác cháu thành tội đồ để dễ bề xâu xé.

“Bác Cả, chớ để lòng dao động.”

Một giọng nói trầm tĩnh vang lên bên tai. Bác quay lại, bắt gặp ánh mắt sáng trong, kiên định của Huyên. Hắn đã thay bộ áo vải thô gọn gàng, tay ôm mấy cuộn len kinh đôi đã se tết cẩn thận, bên hông giắt con thoi dệt bằng đá xanh nặng đúng ba cân gọt nhẵn nhụi. Phía sau, Mộc Miên cũng xốc lại bọc sợi, ánh mắt cương trực không chút nao núng.

Đúng lúc ấy, tiếng gậy trúc vang lên gõ cốc cốc dứt khoát trên lối ngõ rải đá cuội. Cụ Bùi Thông khoác manh áo chấn thủ vá vai, chòm râu bạc phơ rung rinh trong gió lạnh, cất tiếng sang sảng:

“Chuyện hệ trọng của cả làng, không thể đứng xó bếp mà than vãn! Muốn rõ trắng đen, bà con cứ ra trước sân đình mà phân xử!”

Có cụ Bùi lên tiếng, bác Cả Luân như tìm được chỗ dựa giữa cơn bão táp. Bác hít một hơi thật sâu, siết chặt chiếc lược dệt gỗ lim trong tay, quay sang bảo hai đứa trẻ:

“Đi! Cùng ra đình đối chất!”

Trước sân đình làng rợp bóng cây đa cổ thụ, bà con ba mươi hai nóc nhà đã tụ họp đông đủ. Đám tay sai họ Tiền khoanh tay đứng cạnh cây cột gỗ vừa dựng, mặt vênh váo thách thức. Tên cầm đầu vừa thấy bác Cả bước tới liền cười khẩy, lớn giọng lu loa:

“Bà con xóm thợ trông đấy! Chính nhà họ Trần này rắp tâm hất đổ nồi cơm của chòm xóm. Lấy lông cừu thối đòi dệt thảm thay bạc trắng, chuyện nực cười ấy chỉ có lũ điên mới nghĩ ra!”

Dân làng xôn xao, ánh mắt nhìn về phía bác Cả đầy vẻ hoang mang, nghi ngại. Bác Cả Luân run run định mở miệng giãi bày, nhưng Huyên đã nhẹ nhàng bước lên trước một bước, cúi đầu thi lễ trước cụ Bùi Thông cùng các bậc cao niên trong xóm.